Ordu.az xəbər verir ki, yeni satınalma Finlandiyanın yaxın illərdə silahlanmaya qəbul ediləcək F-35A qırıcılarını dünyanın yalnız məhdud sayda hava qüvvələrinin istifadə etdiyi qabaqcıl sursatlarla təchiz etmək planının bir hissəsidir.
ABŞ-nin “Raytheon” şirkəti tərəfindən hazırlanan SDB II adi bomba konsepsiyasından fərqli xüsusiyyətlərə malikdir. Mühərriklə təchiz olunmayan sursat yüksək hündürlükdən buraxıldıqdan sonra hədəfə doğru süzülərək hərəkət edir. Sistemin əsas üstünlüklərindən biri millimetr dalğa radarı, infraqırmızı kamera və lazer izləyicisini birləşdirən üç rejimli axtarış başlığıdır.
Bu xüsusiyyət sayəsində sursat duman, tüstü, yağış və qaranlıq kimi əlverişsiz hava şəraitində belə hədəfi müəyyən edə və nişanalma həyata keçirə bilir. SDB II sabit hədəflərlə yanaşı tanklar, zirehli texnikalar və mobil hava hücumundan müdafiə sistemləri kimi hərəkətli hədəfləri də məhv etmək imkanına malikdir.
İdeal buraxılış şəraitində təxminən 110 kilometr mənzilə çatan sursat daşıyıcı təyyarənin düşmənin hava hücumundan müdafiə sistemlərindən uzaq məsafədə fəaliyyət göstərməsinə imkan verir. Təxminən 113 kiloqram ağırlığında və 1,8 metr uzunluğunda olan SDB II F-35 qırıcısının daxili silah bölmələrində birdən çox sursat daşımasına şərait yaradır və təyyarənin aşağı görünmə xüsusiyyətlərini qoruyur.
Finlandiyanın SDB II ilə bağlı əməkdaşlığı yeni deyil. ABŞ Müdafiə Təhlükəsizlik Əməkdaşlığı Agentliyi 2020-ci ildə Finlandiyanın 64 ədəd F-35A qırıcısı almasını təsdiqləyərkən paketə 500 ədəd SDB II sursatını da daxil etmişdi.
Təxminən 12,5 milyard dollar dəyərində olan həmin paketdə AIM-9X “Sidewinder” “hava-hava” raketləri də daxil olmaqla müxtəlif silah sistemləri yer alırdı. Son təsdiqlənən satınalma isə Xarici Hərbi Satışlar proqramı çərçivəsində verilmiş əlavə sifariş hesab olunur.
Yeni paket sursatlarla yanaşı texniki sənədləri, ehtiyat hissələrini, daşınma avadanlıqlarını, istehsalçı şirkətin təqdim edəcəyi təlim və logistika dəstəyi xidmətlərini də əhatə edir.
Finlandiyanın F-35 Proqramının direktoru, ehtiyatda olan polkovnik Henrik Elo bildirib ki, yeni sursatlar ölkənin Hərbi Hava Qüvvələrinə əvvəllər malik olmadığı imkanlar qazandıracaq.
Onun sözlərinə görə, əldə edilən yüksək dəqiqlikli idarəolunan süzülən bombalar əvvəllər verilmiş sifarişləri tamamlayacaq və Finlandiya Hərbi Hava Qüvvələrinə yeni əməliyyat imkanları təqdim edəcək. Elo vurğulayıb ki, hərəkətli hədəfləri çətin hava şəraitində vurmaq qabiliyyəti F-35-in bütün qüvvə elementlərinin iştirak etdiyi çoxsahəli əməliyyatlarda daha effektiv istifadəsinə şərait yaradacaq.
Finlandiyanın bu qabiliyyətə xüsusi əhəmiyyət verməsi ölkənin təhlükəsizlik mühiti ilə birbaşa əlaqəlidir. 2023-cü ildə NATO-ya qoşulan Finlandiya 1340 kilometrlik sərhədi ilə Rusiya ilə ən uzun quru sərhədinə malik NATO ölkəsidir.
Finlandiyalı planlaşdırıcılar son illərdə xüsusilə güclü qar yağışı, aşağı bulud örtüyü və uzun qaranlıq dövrlərlə xarakterizə olunan Şimali Avropa şəraitində effektiv fəaliyyət göstərə bilən sistemlərə investisiya yatırırlar. SDB II-nin əlverişsiz hava şəraitində hərəkətli hədəfləri vurmaq qabiliyyəti bu ehtiyaca cavab verən mühüm imkan hesab edilir.
Finlandiyanın F-35 proqramı hazırda keçid mərhələsindədir. Finlandiyalı pilotlardan biri 2026-cı ilin aprelində ABŞ-də yerləşən “Ebbing” Hava Milli Qvardiya bazasında F-35 ilə ilk uçuşunu həyata keçirib.
Təxminən 150 finlandiyalı hərbçi və 20 pilotun iştirak etdiyi təlim proqramının 2028-ci ilə qədər davam etməsi planlaşdırılır. Hazırda səkkiz Finlandiya F-35A qırıcısı təlim məqsədilə ABŞ-də yerləşdirilib.
İlk F-35A qırıcılarının 2026-cı ilin payızında Finlandiyaya təhvil verilməsi gözlənilir. Təyyarələrin ilk olaraq Rovaniemi şəhərində yerləşən Laplandiya Hava Qanadında xidmətə başlaması planlaşdırılır.
Finlandiya F-35 parkının xidmətə qəbulundan sonra 1992-ci ildə silahlanmaya daxil edilmiş F/A-18 “Hornet” qırıcılarını mərhələli şəkildə istismardan çıxaracaq. F-35 parkının tam əməliyyat qabiliyyətinə isə 2028-ci ildə çatması nəzərdə tutulur.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
