İQP-lər avtonom müharibə dünyasında sahəyə enir. “Müharibələr sonsuza qədər dəyişdi” adlı mövzu dosyemiz çərçivəsində hazırlanan bu materialda müasir döyüş meydanında getdikcə daha çox ön plana çıxan avtonom həlləri diqqət mərkəzinə alırıq.
Uzun illərdir hərbi transformasiyanın mərkəzində pilotsuz uçuş aparatları yer aldığı halda, son dövrdə diqqətlər sürətlə İQP-lərə yönəlib. Bu dəyişiklik yalnız yeni platformaların sahəyə çıxarılması ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda müharibə doktrinalarının köklü şəkildə yenidən formalaşdığını göstərir. Rusiyanın hazırladığı “Kurier” kimi sistemlər isə bu transformasiyanın ən konkret nümunələrindən biri kimi önə çıxır.
Rusiyanın son illərdə hazırladığı pilotsuz quru aparatları arasında seçilən NRTK “Kurier” müxtəlif tapşırıq profillərinə uyğunlaşdırıla bilən modullu quruluşu ilə diqqət çəkir. İlk olaraq 2022-2023 dövründə hazırlandığı güman edilən və 2024-cü ildən etibarən aktiv şəkildə istifadə olunmağa başlayan bu kompakt tırtıllı platforma, sahədə həm döyüş, həm də dəstək tapşırıqlarında sınaqdan keçirilməyə davam edir.
Son yayılan görüntülər “Kurier”in yalnız silahlı platforma olmadığını, eyni zamanda mina döşəmə, atəş dəstəyi və minaatan buraxma sistemi kimi eksperimental tapşırıqlar daxil olmaqla geniş istifadə spektrinə malik olduğunu ortaya qoyur. Xüsusilə bəzi konfiqurasiyalarda aparata FPV tipli kamikadze pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı qoruma təmin edən xüsusi çərçivə əlavə edildiyi görünür.
Geniş silah və tapşırıq seçimləri
“Kurier”in ən diqqətçəkən tərəflərindən biri müxtəlif silah sistemləri ilə təchiz oluna bilməsidir. Platformanın indiyədək müşahidə olunan variantlarında AGS-17 və AGS-30 avtomatik qumbaraatanlar, 7.62 mm PKT pulemyotu və 12.7 mm NSVT ağır pulemyotu kimi sistemlər yer alır. Bu sayədə aparat piyada dəstəyindən yüngül zirehli hədəflərə qarşı atəş gücünə qədər müxtəlif tapşırıqlarda istifadə oluna bilir.
Bununla yanaşı, “Kurier” yalnız birbaşa atəş gücü ilə məhdudlaşmır. Aparat eyni zamanda TM-62 və TM-83 tank əleyhinə minaları daşıyıb sahəyə döşəyə bilən sistem kimi də fəaliyyət göstərə bilir.
Sovet dövründən bəri istifadə edilən TM-62 minaları təxminən 7.5 kiloqram partlayıcı maddəyə malikdir və müxtəlif variantlara görə dəyişən xüsusiyyətlər təqdim edir. Məsələn, ən geniş yayılmış model olan TM-62M təxminən 9.5 kiloqram ağırlığa və 320 millimetr çapa malikdir. Bu minalar 150 ilə 550 kiloqram təzyiq aralığında aktivləşə bilir və müxtəlif fitillərlə təchiz olunaraq zirehli vasitələrə qarşı yüksək effektivlik yaradır.
Avtonom minaatan qabiliyyəti
“Kurier”in ən diqqətçəkən yeni konfiqurasiyalarından biri isə “Bagulnik-82” adlandırılan 82 mm-lik robotik minaatan sistemidir. İlk dəfə 2026-cı ilin aprel ayının əvvəlində yayılan görüntülərdə görünən bu sistem tam avtomatik iş prinsipi ilə seçilir.
Platformaya inteqrasiya edilən bu modul robotik mexaniki qol vasitəsilə sursatı təxminən 5 saniyəyə yenidən yükləyə bilir. Bu isə klassik minaatan heyətlərindən fərqli olaraq insan müdaxiləsi olmadan fasiləsiz atəş dəstəyi təmin edilə biləcəyi anlamına gəlir. Sistemin ballistik baxımdan Rusiyanın 2B24 yüngül minaatanına əsaslandığı güman edilsə də, inteqrasiya səviyyəsi bunun xüsusi olaraq robotik istifadə üçün hazırlandığını göstərir.
“Kurier” yalnız sınaq sahələrində deyil, real münaqişə mühitində də istifadə olunub. 2024-cü il martin 29-da baş verən hadisədə AGS-17 ilə təchiz edilmiş iki “Kurier” aparatı Ukraynaya məxsus FPV pilotsuz uçuş aparatı tərəfindən məhv edilib. Bu hadisə quru və hava insansız sistemlərinin birbaşa toqquşduğu ilk nümunələrdən biri kimi qeydə alınıb.
Müasir müharibələr dəyişir
“Kurier” platforması Rusiyanın insansız sistemləri yalnız dəstək elementi kimi deyil, birbaşa döyüş elementi kimi mövqeləndirməyə başladığını göstərir. Modullu quruluşu sayəsində logistika, kəşfiyyat, atəş dəstəyi və minalama kimi müxtəlif tapşırıqları yerinə yetirə bilən bu aparat sahədə çevikliyi artırır.
Bənzər şəkildə Ukrayna da “THeMIS”, “Targan-300” və “Droid” TW 12.7 kimi platformalarla öz İQP imkanlarını genişləndirib. Bu qarşılıqlı inkişaf münaqişə sahəsində robotik sistemlərin getdikcə daha müəyyənedici hala gəldiyini göstərir.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
