Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə “Reuters” məlumat yayıb.
Avropa müdafiə sənayesi səhmləri uzun müddət davam edən güclü performansdan sonra diqqətçəkən geriləmə mərhələsinə daxil olub. Investorların mənfəət realizasiyasına yönəlməsi, yüksək qiymətləndirmələr və müharibənin xarakteri ilə bağlı artan qeyri-müəyyənliklər bu enişdə əsas rol oynayıb. Xüsusilə, fevralın 28-də İranda başlayan müharibədən sonra sektorun gözlənilən yüksəlişi göstərə bilməməsi bazarlarda təəccüb yaradıb.
MSCI Avropa Aviasiya və Müdafiə İndeksi mart ayında 9,2 faiz geriləyərək son beş ilin ən kəskin aylıq itkisini yaşayıb. Bu geriləmə daha əvvəl güclü yüksəliş tendensiyası tutmuş müdafiə səhmlərində çözülmənin başladığını göstərib. Belə ki, Çexiyada yerləşən CSG səhmləri təxminən üçdə bir nisbətində dəyər itirərkən, Almaniyanın “Rheinmetall” və “Renk” şirkətləri, eləcə də İsveçin “Saab” şirkəti təxminən 10-12 faiz arasında eniş yaşayıb.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, investorlar artan geosiyasi risklərə baxmayaraq portfellərində müdafiə səhmlərinin payını azaldırlar. Maliyyə qurumları və fərdi investorlar qeyri-müəyyənlik şəraitində risklərini məhdudlaşdırmaq üçün mövqelərini kiçildirlər. Bundan başqa, sektorun son illərdə sürətlə yüksəlməsi nəticəsində formalaşan yüksək qiymətləndirmələr də satış təzyiqini artırıb. Avropa müdafiə səhmləri 2022-ci ildə Ukrayna müharibəsinin başlanmasından etibarən 450 faizdən çox dəyər qazanmışdı.
Digər tərəfdən, sifariş axınının gözləntilərdən aşağı qalması da diqqət çəkir. Fransa və Böyük Britaniya kimi ölkələrdə maliyyə təzyiqləri səbəbindən müdafiə müqavilələrinin gecikməsi və ya mərhələli şəkildə həyata keçirilməsi investor etimadını zəiflədən amillər arasında yer alıb.
İran müharibəsi müasir müharibənin dəyərini və xarakterini yenidən gündəmə gətirib. Körfəz ölkələrinin milyonlarla dollar dəyərində “Patriot” hava hücumundan müdafiə raketlərindən istifadə etməsinə baxmayaraq, daha aşağı dəyərli pilotsuz uçuş aparatlarının effektivliyi ön plana çıxıb. Bu vəziyyət bahalı və ənənəvi silah sistemlərinə tələbatın gələcəyi ilə bağlı suallar yaradıb.
Analitiklər müharibə texnologiyalarında baş verən bu dönüşümün müdafiə şirkətlərinin strategiyalarına da təsir etdiyini bildirirlər. Belə ki, bəzi Avropa şirkətləri pilotsuz uçuş aparatı və antidron sistemlərinə yatırımlarını artırarkən, “Rheinmetall”ın ABŞ-də yerləşən “Anduril” ilə ortaq pilotsuz uçuş aparatı hazırlama müqaviləsi bu istiqamətin konkret nümunələrindən biri kimi önə çıxır.
Bütün bu hadisələrə baxmayaraq, mütəxəssislər uzunmüddətli mənzərənin müsbət olaraq qaldığını bildirirlər. Müdafiə xərclərinin artmaqda davam etməsi və sektora yönəlik fond axınının sürməsi, mövcud geriləməyə baxmayaraq böyümə potensialının qorunduğunu göstərir. 2026-cı il etibarilə müdafiə yönümlü ETF-lərə milyardlarla dollar vəsait axınının olması da investor marağının tamamilə itmədiyini göstərir.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
