Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə “Al Jazeera” yazıb.
Qeyd edilir ki, İran və Çinin ümumi məqsədi ABŞ dollarının üstünlüyünə son qoymaqdır.
Onların fikrincə, Vaşinqton illərdir beynəlxalq ticarətdə dolların üstünlüyündən istifadə edərək rəqiblərinə və qarşı tərəflərə, o cümlədən İran və Çinə təsir göstərib və zərər vurub.
Dolların üstünlüyü xüsusilə qlobal neft bazarında aydın görünür. “JP Morgan Chase”in 2023-cü il qiymətləndirməsinə görə, əməliyyatların təxminən 80 faizi bu valyutada aparılır.
İranın Hörmüz boğazına nəzarəti Tehrana və Pekinə Çin yuanını ABŞ dollarına alternativ kimi gücləndirmək üçün alət tapmaq imkanı verib.
Bir çox məlumatlara görə, İran hakimiyyətinin tətbiq etdiyi faktiki ödəniş rejimi çərçivəsində ticarət gəmilərindən tranzit ödənişlər yuan ilə alınır.
Yuanın məzənnəsinin artması həm İran, həm də Çin üçün sərfəlidir. Bu valyutanın istifadəsi onlara dolların üstünlük təşkil etdiyi maliyyə sistemi vasitəsilə tətbiq olunan ABŞ sanksiyalarını aşmağa imkan verir.
Bu, həmçinin 2021-ci ildə imzalanmış 25 illik “strateji tərəfdaşlıq” çərçivəsində inkişaf edən qarşılıqlı ticarəti asanlaşdırır və xərcləri azaldır.
Çin üçün bu addım Pekinin “ABŞ dollarının mərkəzi mövqeyinin inkişaf edən güclərin artan təsiri ilə tarazlaşdırıldığı çoxqütblü maliyyə dünyası” yaratmaq məqsədinə uyğundur.
Çin İranın neft ixracının 80 faizdən çoxunu alır və bu alışlar üçün nəzərdə tutulan güzəştli qiymətlərdən yararlanır. Bu əməliyyatların əsasən yuan ilə həyata keçirildiyi bildirilir.
Öz növbəsində, İran Çindən avtomobillər, elektron avadanlıqlar, kimyəvi maddələr və sənaye komponentlərinin böyük həcmini idxal edir.
Analitik şirkətlərin qiymətləndirmələrinə görə, müharibə iki ölkə arasında neft axınlarına demək olar ki, təsir göstərməyib və bu axınlar müharibədən əvvəlki səviyyədə qalır.
“Kpler” və “TankerTrackers”in məlumatlarına görə, münaqişənin ilk iki həftəsi ərzində İran 12-13,7 milyon barel neft ixrac edib və bunun böyük hissəsi Çinə göndərilib.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
