Sosial mediada geniş şəkildə paylaşılan bir görüntüdə Müctəba Xameneyinin yüksək texnologiyalı komanda mərkəzinə daxil olduğu və orada İsrailin Dimona nüvə reaktorunun böyük təsvirinin nümayiş etdirildiyi görünür. Lakin fakt yoxlaması göstərir ki, video həqiqi deyil və heç bir rəsmi təsdiqə malik deyil.
Müctəba Xameneyinin hərbi əməliyyat otağına daxil olduğunu göstərdiyi iddia edilən viral video “Grok” tərəfindən süni zəka ilə yaradılmış və təsdiqlənməmiş material kimi təkzib edilib, onun həqiqiliyini təsdiqləyən heç bir etibarlı mənbə yoxdur.
İran mediası iddia edilən video barədə məlumat verməyib
“GBX_Press” videonu ilkin olaraq “X” platformasında paylaşıb. Səhifə videonu “son dəqiqə xəbəri” kimi təqdim edib və bildirib: “İran ilk dəfə olaraq İranın ali rəhbəri Müctəba Xameneyinin hərbi əməliyyat otağına gedərkən görüntüləndiyi yeni videonu yayıb”.
Lakin “Grok”un təsdiqinə görə, videonun İranın dövlət media qurumları (IRNA, IRIB və ya “Tasnim” Xəbər Agentliyi) tərəfindən təsdiqlənməsi ilə bağlı heç bir məlumat yoxdur.
“Reuters”, BBC və CNN də daxil olmaqla böyük beynəlxalq xəbər təşkilatları da İran hökuməti tərəfindən belə bir görüntünün yayılması və ya bu cür bir iştirak barədə heç bir məlumat verməyib.
“Grok” kimi açıq mənbə kəşfiyyat platformaları qeyd edir ki, Müctəba Xameneyi 2026-cı ilin əvvəlində atası Əli Xameneyinin yerinə keçdiyi iddia olunandan bəri təsdiqlənmiş heç bir ictimai çıxış etməyib və yalnız yazılı bəyanatlar yayıb.
Bu görüntü İran, İsrail və ABŞ arasında davam edən müharibə fonunda regionda artan geosiyasi gərginlik şəraitində yayılıb. Bundan əlavə, görüntüdə İsrailin Dimona nüvə reaktoruna və görünən koordinatlara istinad edən təsvirlərin yer alması hərbi eskalasiya ilə bağlı ehtimalları daha da artırır.
Süni zəka əlamətləri və təkrar istifadə edilmiş görüntülər müəyyən edilib
“Grok”un təhlilinə görə, görüntünün süni şəkildə yaradıldığını və ya manipulyasiya edildiyini göstərən bir neçə əlamət mövcuddur.
Kadr-kadr aparılan baxışlar göstərir ki, görüntünün bəzi hissələri Əli Xameneyinin ölümünün bildirilməsindən əvvəlki dövrə aid köhnə videolarına bənzəyir. “Grok”un məlumatına görə, daha sonra yeni məkan təəssüratı yaratmaq üçün videoya rəqəmsal örtüklər əlavə edilib.
“Grok”un bildirdiyinə görə, videoda bulanıq sifətlər, qeyri-təbii işıqlandırma və qliti xatırladan keçidlər kimi vizual uyğunsuzluqlar da görünür. Bu əlamətlər süni zəka ilə yaradılmış və ya ciddi şəkildə redaktə olunmuş məzmuna xas ümumi göstəricilər kimi qeyd olunub.
DW və MEMRI də daxil olmaqla fakt yoxlama təşkilatları bundan əvvəl də insanları çaşdırmaq üçün süni zəka texnikalarından istifadə olunan oxşar təbliğat xarakterli görüntüləri sənədləşdiriblər.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
