Ordu.az-ın məlumatına görə, BBC-nin rus xidməti mövzu ilə bağlı şərhində yazır ki, İrəvanda Cey Di Vens iyunda keçiriləcək seçkilərdə Baş nazir Nikol Paşinyanın namizədliyini dəstəkləyib.
Vens bildirib ki, Ermənistan ordusu Ukraynaya da tədarük olunan kəşfiyyat pilotsuz uçuş aparatları alacaq.
“Bilirəm ki, tezliklə [Paşinyan] seçkilərdə iştirak etməlidir. Mən onlar haqqında danışmayacağam, lakin əgər mənim dəstəyimin hər hansı əhəmiyyəti varsa, o, şübhəsiz ki, buna malikdir. Çünki o, [Azərbaycan] ilə sülhün davamlılığını təmin edəcək uzunmüddətli əməkdaşlığı necə qurmağı bilir”, - deyə Vens bazar ertəsi keçirilən birgə mətbuat konfransında bildirib.
Görüş zamanı nüvə energetikası sahəsində əməkdaşlıq sazişi barədə də elan edilib. Bu saziş ABŞ-dan nüvə texnologiyalarının ixracına və Ermənistanda ABŞ-nin kiçik modul reaktorlarının tikintisinə imkan yaradacaq.
Səfər çərçivəsində həmçinin məlum olub ki, ABŞ-Ermənistan “Firebird” startapı Ermənistanda superkompüter və məlumat mərkəzinin yaradılmasına əlavə 4 milyard dollar sərmayə yatıracaq. Bu məqsədlə ABŞ hökuməti daha 41 min ədəd “Nvidia” çipinin satışına icazə verib. Layihə Ermənistanın İT sektorunda ən böyük investisiya olmalıdır.
Lakin Ermənistan ordusu üçün ən mühüm yenilik 11 milyon dollar dəyərində ABŞ istehsalı olan “V-Bat” kəşfiyyat pilotsuz uçuş aparatlarının tədarükü olub. Bu, formal olaraq Rusiyanın müttəfiqi olaraq qalan, lakin ABŞ-nin strateji tərəfdaşı statusuna malik və Avropa İttifaqına üzv olmağı hədəfləyən Ermənistan üçün tarixdə ilk ABŞ hərbi texnikasıdır.
Vens və Paşinyan Ermənistanla Azərbaycan arasında davam edən sülh prosesini də müzakirə ediblər.
Paşinyan Qərbin vahid namizədidirmi?
Vensin Paşinyana dəstəyi ilə bağlı sözləri onu göstərir ki, Tramp administrasiyası ilə Avropa liderləri arasında bir çox məsələlərdə fikir ayrılıqları olsa da, Qərbin Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkiləri üçün vahid namizədi var.
“Crisis Group”un Cənubi Qafqaz üzrə baş analitiki Coşua Kuçeranın sözlərinə görə, Avropa İttifaqı liderləri də Paşinyanı müdafiə edirlər. O qeyd edir ki, dekabrda Ermənistan Aİ-dən dezinformasiyaya qarşı mübarizə üçün qrant alıb ki, bu da faktiki olaraq mövcud hökumətə dəstək deməkdir.
Kuçeranın fikrincə, Ermənistan hakimiyyəti daim Rusiyanın erməni siyasətinə müdaxiləsindən danışır, lakin Avropa və Amerika da öz üstünlüklərini gizlətmir.
“Rusiya fəallığı ilə bağlı yalnız dolayı sübutlar mövcuddur, halbuki Aİ və ABŞ açıq şəkildə müdaxilə edirlər”, - deyə ekspert bildirib.
Analitik həmçinin diqqətə çatdırıb ki, həm Aİ, həm də Vens Paşinyanın hakimiyyətdə qalmasını birbaşa Azərbaycanla sülh prosesində irəliləyişlə əlaqələndirirlər: “Bu o deməkdir ki, sülh prosesi konkret şəxslərlə bağlanır və bu da ona dayanıqlılıq qazandırmır”.
Ermənistanda parlament seçkiləri iyunun əvvəlində keçiriləcək. May ayında isə Ermənistanda Avropa Siyasi Birliyinin sammiti baş tutacaq və bir sıra Avropa liderlərinin iştirakı gözlənilir.
Bundan əlavə, BBC-yə anonimlik şərti ilə danışan iki mənbənin məlumatına görə, yaxın vaxtlarda may ayında keçiriləcək Aİ-Ermənistan ilk sammiti barədə elan veriləcək.
Mənbələrdən biri bu tədbirin təşkilini Avropa liderlərinin səsvermədən əvvəl Paşinyana açıq dəstək vermək istəyi ilə əlaqələndirib.
Söhbət hansı pilotsuz uçuş aparatlarından gedir?
“Biz ilk dəfə olaraq Ermənistana və dostumuz cənab Baş nazirə satılan hərbi texnologiyalar, müşahidə sistemləri və pilotsuz uçuş aparatları barədə məlumat veririk”, - deyə Vens bazar ertəsi bildirib.
Söhbət ABŞ istehsalı olan “V-Bat” kəşfiyyat pilotsuz uçuş aparatlarından gedir. Bu aparatların Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə də tədarük edildiyi və Rusiya tərəfindən işğal olunmuş ərazilərin dərinliyində zərbələr endirmək üçün HIMARS uzaqmənzilli sistemlərinin hədəflənməsində istifadə olunduğu bildirilir.
İrəvandakı Demokratiya və Təhlükəsizlik üzrə Regional Mərkəzin hərbi analitiki Eduard Arakelyan qeyd edib: “Bu, Ermənistan üçün çox böyük hadisədir. Söhbət ABŞ ordusu və onun müttəfiqləri tərəfindən istifadə olunan platformadan gedir. Bu, ABŞ-nin gələcəkdə də Ermənistanın müdafiə potensialını gücləndirməyə hazır olduğuna işarə ola bilər”.
Erməni ekspert qeyd edir ki, “V-Bat” şaquli qalxma və enmə qabiliyyətinə malikdir, yəni ona uçuş-enmə zolağı lazım deyil və bu, Ermənistanın dağlıq relyefi üçün idealdır.
“Bu aparatların tədarükü Ermənistan ordusunun kəşfiyyat, müşahidə və hədəfləmə sahəsində imkanlarını gücləndirəcək, artilleriya və digər zərbə vasitələrinin dəqiqliyini artıra bilər. Bu, 2020-ci ildən etibarən baş verən münaqişələrdə bizdə çatışmayan amildir. Biz 50, 80 və ya 100 kilometr dərinlikdə nə baş verdiyini bilmirdik. Bu pilotsuz uçuş aparatları həmin boşluğu doldura bilər”, - deyə Arakelyan bildirib.
Vens və Paşinyan həmçinin mülki nüvə energetikası sahəsində saziş üzrə danışıqları yekunlaşdırıblar. Bu sənəd ABŞ şirkətlərinin Ermənistanın nüvə energetikası sektorunda iştirakına yol açır. İlkin ixracın həcmi 5 milyard dollar, əlavə olaraq 4 milyard dollar dəyərində yanacaq tədarükü və texniki xidmət nəzərdə tutulur.
“Tramp marşrutu” (Zəngəzur dıhlizi-red.) və Azərbaycanla sülh
Vensin səfəri 2025-ci ilin avqustunda ABŞ prezidenti Donald Trampın vasitəçiliyi ilə bağlanmış Ermənistan-Azərbaycan sülh müqaviləsinin mətninin təsdiqlənməsindən sonra baş tutub. Əsas element Ermənistan ərazisindən Azərbaycanla onun Naxçıvan eksklavı arasında yolun kompromis layihəsi olub. Layihə “Beynəlxalq sülh və rifah naminə Tramp marşrutu” (TRIPP) adlandırılıb.
Həmin vaxt bir çoxları sovet dövründən qalmış dağıdılmış dəmir yolu hissəsinin həqiqətən müasir infrastruktur layihəsinə çevriləcəyinə şübhə ilə yanaşırdı. Sülhməramlı xidmətlərindən danışarkən Tramp vaxtaşırı Ermənistanı Albaniya ilə səhv salırdı ki, bu da skeptiklərdə əldə olunmuş razılaşmaların dayanıqlılığına şübhə yaradırdı.
Lakin yarım il sonra Ermənistanın Baş naziri Paşinyan və Azərbaycanın Prezidenti İlham Əliyev münaqişənin başa çatdığını mütəmadi bəyan edir və Vaşinqtonda təsdiqlənmiş sülh müqaviləsinin imzalanması üçün atılmalı addımları müzakirə edirlər. Eyni zamanda ölkələr ticarət əlaqələrini tənzimləyir və Azərbaycan artıq Ermənistana benzin tədarük edir ki, bu da bir il əvvəl qeyri-mümkün görünürdü.
“Crisis Group”dan Coşua Kuçera qeyd edir: “Ötən ilin avqustunda Ermənistan və Azərbaycan arasında razılaşmanın bağlanmasına vasitəçilik edərkən Trampın motivləri nə olursa-olsun, nəticələr yerində kifayət qədər realdır. Onun sazişə şəxsi dəstəyi iki ölkə liderinə münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində hərəkət etmək üçün siyasi iradə tapmağa, o cümlədən son vaxtlar kiçik həcmdə ticarətin bərpasına kömək edib”.
Alpər Mövludoğlu
Ordu.az
