Almaniyada növbədənkənar parlament seçkilərinin nəticəsi, şübhəsiz ki, təkcə bu ölkə üçün deyil, həm də bütün Avropa üçün nəzərəçarpacaq əhəmiyyət kəsb edəcək, çünki Almaniya Avropanın və Avropa İttifaqının əsas ölkələrindən biridir. Almaniya parlamentinə növbədənkənar seçkilərdə mümkün lider keçmiş kansler Angela Merkelin rəhbərlik etdiyi əvvəlki hökumət olan Xristian Demokrat Partiyasıdır.
Hazırda sorğulara görə, bu qüvvə Xristian Sosialist İttifaqı ilə birlikdə təxminən 129 faiz səs toplaya bilər. Sorğulara görə, ikinci yerdə təxminən 21 faiz inamla Almaniya üçün Alternativ Partiyasıdır. Səsvermədən kənarlaşdırılan Şoltsun qüvvəsi Sosial Demokrat Partiyasının reytinqi 15 faiz civarında, hökumət koalisiyasının digər üzvü olan Yaşıllar Partiyasının reytinqi isə 13 faizdir.
Sosial sorğularda qeyd olunan bu göstəricilərin nə dərəcədə qorunub saxlanacağını söyləmək çətindir. Heç bir şey istisna edilməməlidir. Sorğular ümumi mənzərəni təqdim edir, lakin heç bir nəticəyə zəmanət vermir. Ancaq istənilən halda Almaniyanın yeni hökuməti yenidən koalisiya olacaq, çünki hökuməti təkbaşına formalaşdırmaq üçün lazım olan 51 faiz səsi toplayacaq qüvvə demək olar ki, yoxdur.
Lakin Xristian Demokratlar və Almaniya üçün Alternativ partiyalarının koalisiya yaratması da demək olar ki, mümkün deyil. Hər ikisi eyni ideoloji sağçı düşərgədədir, lakin tamamilə, əhəmiyyətli dərəcədə fərqli çalarlar var. Bəs sosialistlər və “yaşıllar” kimi digər qüvvələrlə hakimiyyət koalisiyası yaratmaq mümkün olacaqmı?
Əlbəttə, ölkəmizdə mümkün konfiqurasiyaları uzaqdan proqnozlaşdırmağa çalışmayaq, amma onu da qeyd etmək lazımdır ki, Almaniyada səsvermə öncəsi Donald Trampın komandasının əhəmiyyətli üzvü İlon Mask növbəti dəfə Almaniya üçün Alternativ Partiyasına dəstək ifadə edib. Mask bu müddət ərzində Almaniya üçün Alternativ Partiyasına kifayət qədər açıq dəstəyini ifadə edib.
Bunun əhəmiyyətli olub-olmayacağını öyrənmək üçün çox az vaxt qalıb. Almaniyadakı siyasi böhran Berlinin məğlub tərəfdə qaldığı beynəlxalq münasibətlərin gedişatını əks etdirir. Ukrayna müharibəsi ölkə iqtisadiyyatına zərbə vurdu. Avropa iqtisadiyyatının şəksiz lideri Rusiyanın enerji təchizatı problemi və böhranından sonra iqtisadi tənəzzül yaşadı.
Bu mənzərə Avropa siyasətində qüvvələr balansının dəyişməsinə səbəb olub. Bu davam edəcək, sadəcə olaraq Almaniyanın hansı istiqamətdə, hansı məntiqlə hərəkət etməyi seçməsini göstərəcək. Seçkilər nəticəsində Almaniyada böhran yeni mərhələyə keçəcək, yoxsa Almaniya bundan çıxmağa və təkcə iqtisadi mənada deyil, ilk növbədə ideoloji mənada bərpaya başlayacaq?
Asif Cəfərov
Ordu.az
