Səudiyyə Ərəbistanında ABŞ dövlət katibi Marko Rubionun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti ilə danışıqlardan sonra Lavrov G20 xarici işlər nazirlərinin toplantısının keçirildiyi Cənubi Afrikaya yola düşüb. Orada Rusiya xarici işlər naziri Türkiyə xarici işlər naziri Hakan Fidan ilə görüşüb, Tehrana səfər də mahiyyətcə bu reallığı tarazlaşdırmaqla bağlıdır.
Bununla belə, xüsusilə İran və Rusiyanın Hərtərəfli Strateji Tərəfdaşlıq Sazişi imzaladığını nəzərə alsaq, əsas gündəm yəqin ki, ABŞ-Rusiya danışıqları ilə bağlıdır. Hərtərəfli Strateji Tərəfdaşlıq Sazişi hələ ratifikasiya olunmayıb və ona görə də tam qüvvədə deyil, lakin siyasi mənada əsas yeni reallıq yaradıb, bu səbəbdən Rusiya ilə İran arasında prinsipial əhəmiyyət kəsb edən məsələlərdə fərqli keyfiyyət və xarakterdə kommunikasiya güman edilir.
Həmçinin, şübhəsiz ki, xüsusilə Tramp administrasiyasının vəzifəyə gəldikdən sonra diqqət çəkən bəyanatları nəzərə alınsa, Rusiya-ABŞ Səudiyyə Ərəbistanı danışıqlarının 4,5 saatı ərzində toxunulan məsələlər arasında İran məsələsi də diqqət mərkəzində olub. Üstəlik, əslində, Rusiya-ABŞ Səudiyyə Ərəbistanı danışıqlarına paralel olaraq, Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov Moskvada Rusiyanın İranın nüvə proqramı ilə bağlı həll prosesini dəstəkləməyə hazır olduğunu açıqlayıb.
Çox güman ki, Lavrov bu mənada Ər-Riyadda toxunulan hər hansı ideyanı özü ilə Tehrana aparacaq. Maraqlıdır ki, ötən gün İran prezidenti Məsud Pezeşkian İranın ABŞ ilə danışıqlara hazır olduğunu, lakin bunun “hər qiymət”ə olmadığını bəyan edib. Bu açıqlamanın həm də Tehranın Lavrovun səfərini və Ər-Riyaddakı müzakirələrlə bağlı təfərrüatları gözləməsi ilə bağlı ola biləcəyi istisna edilmir.
Təbii ki, məsələnin tez həlli yollarının olacağını təsəvvür etmək sadəlövhlük olardı. Lakin İran məsələsi ətrafında yeni gündəm mühitinin formalaşması kifayət qədər yüksəkdir ki, bu da təbii olaraq buradakı “fəsil dəyişiklikləri” ilə yanaşı, Qafqaz regionunu da əhatə edəcək.
Yeri gəlmişkən, bəlkə də bu perspektiv və mümkün hadisələr kontekstində İrəvanın Zəngəzur dəhlizinin açılması fonunda şərtləri yerinə yetirməkdən imtina etməsini yüksək səslə bəyan etdiyini nəzərə almaq da lazımsız deyil.
Asif Cəfərov
Ordu.az
