Fidan deyib ki, Türkiyə ABŞ və Suriyanın yeni hakimiyyətləri arasında vasitəçi kimi çıxış etməyə hazırdır. Onun sözlərinə görə, Türkiyə Suriya ilə bağlı siyasəti Səudiyyə Ərəbistanı ilə ən yüksək səviyyədə əlaqələndirir. Türkiyənin xarici siyasət idarəsinin rəhbərinin müsahibəsinin “mismarı” bəlkə də aşağıdakı vurğudur: “Türkiyə Suriyada yeni hakimiyyətə kömək edəcək, lakin orada İranı əvəz etmək niyyətində deyil. Tehranın yeni vəziyyətdən xəbərdar olduğunu nəzərə alsaq, Suriyanın mübahisələr meydanına çevriləcəyini düşünmürəm”.
Bu bəyanatın bir neçə “təbəqəsi var”. Nəzərə almaq lazımdır ki, Suriyada vəziyyətin gərginləşməsindən sonra İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Dəməşqə, oradan da Ankaraya səfər edib, lakin Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan onu qəbul etməyib. Bu o demək idi ki, o, Suriya prezidenti ilə danışıqlar təklifini qəbul etmir. Görünür, elə həmin gün Tehran “yeni vəziyyətdən xəbərdar olub” və Əsədə birbaşa hərbi yardım göstərmək üçün addım atmayıb.
Ötən günlərdə nə dəyişib və ya Türkiyə xarici işlər naziri Ankaranın Suriyanın “mübahisələr meydanına” çevrilməsini istəmədiyi barədə xəbərdarlıq edirsə, İranın niyyətləri ilə bağlı nə qədər məxfi məlumatlara sahibdir? Üstəlik, faktiki vəziyyət tamamilə fərqlidir: İsrail Suriya ərazisinin bir hissəsini nəzarət altına alıb, İsrail Hərbi Hava Qüvvələri Suriya ordusunun son infrastrukturlarını məhv edib.
İran Əsədin devrilməsindən dərhal sonra Suriyadan vəkil birləşmələrini çıxarıb. Bu faktı hətta Qərb mənbələri də təsdiqləyib, “Hizbullah” karvanlarının Livanın cənubuna yürüşünü qeyd edib. İndiki şəraitdə İranın Suriyaya qoşun yeridə biləcəyinə dair fərziyyə irəli sürmək aşkar şişirtmədir. Türkiyə faktiki olaraq qeyd edir ki, İran artıq Suriyada deyil, Suriya məsələsində aktor deyil və onun qayıtması arzuolunmazdır, Suriyanı “mübahisələr meydanına çevirə bilər”.
Dekabrın 4-də Türkiyənin xarici işlər naziri iranlı həmkarı ilə danışıqlardan sonra bildirib ki, Türkiyə-İran əməkdaşlığının institutlaşmasına ehtiyac var və bu istiqamətdə müzakirələr aparılır. Demək olar ki, iki həftə keçib və Ankara Tehranla tamam başqa dildə danışır.
Asif Cəfəov
Ordu.az
