Tasmaqambetov KTMT-nin Ermənistana etdiyi təklifi nəzərdə tutur, yoxsa söhbət daha geniş mexanizmlərdən istifadədən gedir? Ancaq bu vəziyyət, bəlkə də bu işdə bir detaldır.

Problem ondadır ki, KTMT daha çox Ermənistan-Azərbaycan arasında sabitliyin pozulmasından deyil, nəticədə böyük mənada status-kvonun dəyişməsinə və mahiyyətcə təşkilatın maraqlarının əhatə dairəsinə bağlı olan bütün təhlükəsizlik zəncirinin dağılmasına səbəb ola biləcək böyük regional partlayışdan narahatdır. Bu halda söhbət təkcə Qafqazdan deyil, həm də KTMT maraqlarının ən həyati əhəmiyyət kəsb etdiyi Mərkəzi Asiya regionundan gedir.

Məsələ burasındadır ki, Qafqazdakı vəziyyət, belə demək mümkündürsə, Mərkəzi Asiya regionunun sabitliyi üçün platformadır. Mərkəzi Asiya regionunda isə bir tərəfdən Qərb, digər tərəfdən Rusiya və Çin arasında hələ də nisbətən “lal” olan, lakin kifayət qədər güclü gərginlik yüklərini ehtiva edən qarşıdurma mövcuddur. Və burada ekspertlər ekstremizmin canlandırılmasını Rusiya və Çinə qarşı mümkün vasitə hesab edirlər. Bu mənada Mərkəzi Asiya regionu ölkələri bu platformanın dağılmaq təhlükəsi ilə üzləşəcəyi təqdirdə boşluqla üzləşə bilərlər. Təbii ki, təşkilatın hərbi mövcudluğu Türk Dövlətləri Təşkilatının hərbi qolunun formalaşdırılması ilə əvəz edilə bilər ki, bu da müəyyən qədər vaxt tələb edəcək.

Hər bir halda bu risk əhəmiyyətli dərəcədə maraqlı oyunçuların kifayət qədər müxtəlif spektrinin olduğu Mərkəzi Asiya regionu ətrafındakı geosiyasi vəziyyətdən asılıdır. Bu mənada Qafqazın geosiyasi sabitliyi Mərkəzi Asiya regionu üçün müəyyən “stabilizator” əhəmiyyətinə malikdir.

Asif Cəfərov
Ordu.az