1. ROKETSAN ALKA
Hibrid müdafiə sistemi olan ALKA həm lazer silahı, həm də elektromaqnit qarışdırma (jamming) qabiliyyətinə malikdir. Hazırda Türkiyə Silahlı Qüvvələri bu sistemi kritik baza bölgələrinə qarşı həyata keçirilən Pilotsuz Uçuş Aparatı (PUA) hücumlarından müdafiə məqsədilə istifadə edir.
Tapşırığı: Mini və mikro PUA-ların məhv edilməsi, əldəqayırma partlayıcı qurğuların və yolkənarı bombalarının uzaqdan partladılması.
Qabiliyyəti: 750 metrə qədər məsafədə lazer vasitəsilə fiziki məhvetmə (Hard-kill), 4 kilometrə qədər məsafədə isə elektromaqnit maneələmə həyata keçirə bilir.
Önə çıxan xüsusiyyəti: Süni zəka vasitəsilə görüntü üzərindən hədəf izləmə qabiliyyətinə malikdir.
2. ASELSAN GÖKBERK
Mobil platforma (6×6 nəqliyyat vasitəsi) üzərində qurulmuş GÖKBERK müasir dövrün ən qabaqcıl lazer silah sistemlərindən biridir.
Güc: Ən azı 5 kVt gücündə lazer mənbəyinə malikdir (gələcəkdə artırılması mümkündür).
Dəqiqlik: Radar və elektro-optik sensorları sayəsində hədəfi santimetr dəqiqliyi ilə izləyərək onun zəif nöqtəsini vurmağa qadirdir.
Xərc: Mərmi və ya raket istifadə etmədiyi üçün atış xərcı demək olar ki, sıfıra yaxındır (yalnız elektrik enerjisi sərf olunur).
3. TÜBİTAK BİLGEM ARMOL və IŞIN
Türkiyənin zirehli nəqliyyat vasitəsinə inteqrasiya edilmiş ilk milli lazer silahıdır.
ARMOL: Polad lövhələri saniyələr ərzində dələ bilən, “Otokar Cobra II” nəqliyyat vasitəsinə inteqrasiya olunmuş sistemdir.
IŞIN Layihəsi: Daha yüksək güc siniflərinə (20 kVt və daha yuxarı) çatmaq üçün həyata keçirilən əsas elmi-tədqiqat və təcrübə-konstruktor işləri layihəsidir.
4. GİZEM Layihəsi (2026 Baxışı)
Türkiyə Müdafiə Sənayesi Komitəsinin 2026-cı il hədəfləri sırasında yer alan bu layihə Türkiyəni “yüksək güclü lazer silahı” sinfində dünyanın ən qabaqcıl ölkələri sırasına daxil etməyi hədəfləyir. Daha uzun mənzilli və daha yüksək enerjili strateji sistem kimi layihələndirilir. Bu sistem də əvvəlki təcrübələrin dəstəyi ilə qısa müddətdə döyüş meydanında görünə bilər.
Niyə Lazer Silahları?
İşıq Sürəti: Hədəf nə qədər sürətli olsa da, lazer şüası saniyədə 300 min kilometr sürətlə hərəkət etdiyindən hədəfi vurmamaq ehtimalı demək olar ki, yoxdur.
Limitsiz Daraq: Enerji mənbəyi (generator və ya batareya) olduğu müddətdə sursatın tükənməsi problemi mövcud deyil.
İqtisadi Üstünlük: Minlərlə dollar dəyərində olan kamikadze PUA-nı cəmi bir neçə manatlıq elektrik enerjisi sərf etməklə vurmaq imkanı yaradır.
Səssiz və Görünməz: Atış zamanı səs çıxarmır və işıq (infraqırmızı dalğa uzunluğunda olduğu üçün) adi gözlə görünmür.
Qeyd: Türkiyə dünyada lazer silahlarını aktiv şəkildə əməliyyat bölgələrində sınaqdan keçirən və ARMOL sistemi ilə silahlanmaya qəbul edən azsaylı ölkələrdən biridir. Bu sistemlər xüsusilə gəmilərimizi və kritik obyektlərimizi ucuz PUA hücumlarından qoruyan ən müasir qalxanlarımızdan hesab olunur.
“Meteksan” NAZAR: Raketlərin “Kor Nöqtəsi”
NAZAR birbaşa obyekti yandırıb məhv etməkdən daha çox düşmən raketlərini “korlaşdırmaq” üçün hazırlanmış Lazer Radioelektron Mübarizə Sistemidir.
İş Prinsipi: Düşmənin infraqırmızı (IR) və ya lazerlə idarə olunan raketlərini aşkar edir. Raket yaxınlaşarkən onun axtarış başlığına (optik gözünə) həssas olduğu dalğa uzunluğunda lazer şüası göndərir. Bu isə raketin “gözünü qamaşdırır” və hədəfi görməsinə mane olaraq marşrutundan yayınmasına səbəb olur.
Pişik Gözü Parıltısı: Sistem raketin optik başlığından geri əks olunan siqnalı (“pişik gözü” effekti) tutaraq hədəfi millimetr dəqiqliyi ilə izləyir.
Strateji Əhəmiyyəti: Gəmiləri və kritik obyektləri səsdən sürətli raketlərdən qoruyur. Heç bir sursat sərf etmədən, yalnız işıq vasitəsilə çox bahalı raketləri təsirsiz hala gətirir.
Versiyaları: Dəniz platformalarına inteqrasiya edilmiş NAZAR “Deniz” və yük avtomobili üzərində qurulmuş mobil NAZAR “Kara” versiyaları mövcuddur.
Xülasə olaraq, Türkiyə lazer texnologiyaları sahəsində yalnız “yandırıb məhv edən” silahlar deyil, NAZAR nümunəsində olduğu kimi düşmən texnologiyasını “funksiyasız hala gətirən” ağıllı işıq sistemləri sahəsində də dünyada qabaqcıl mövqeyə yüksəlib.
Türkiyənin lazer silahı strategiyası yalnız “yerdən havaya” atışlarla məhdudlaşmır. Gələcəyə yönəlmiş fəaliyyətlərdə iki mühüm istiqamət xüsusi diqqət çəkir:
1. Platforma İnteqrasiyası (“Göy Vətən” və “Mavi Vətən”)
HÜRJET və MMU KAAN: Gələcəkdə lazer silahlarının yalnız quru platformalarında deyil, döyüş təyyarələrində də müdafiə podu kimi istifadə olunması hədəflənir. Bu, Türkiyənin döyüş təyyarələrini “hava-hava” raketlərinə qarşı demək olar ki, toxunulmaz edə bilər. Digər üstünlüyü isə düşmənin minlərlə dollar dəyərində olan raketlərini çox aşağı xərc ilə zərərsizləşdirmək imkanının yaranmasıdır.
TF-2000 Hava Hücumundan Müdafiə Esminesi: NAZAR sisteminin əsas platformalarından biri olacaq bu gəmi lazer qalxanı sayəsində yaxınlaşan gəmiəleyhinə raketləri gəmiyə çatmadan əvvəl elektron üsullarla funksiyasız hala gətirəcək.
2. Enerji Mənbəyi və Saxlama Texnologiyası
Lazer silahlarının ən böyük çatışmazlığı elektromaqnit silahlarında da müşahidə olunan yüksək enerji tələbatıdır. Türkiyə bu sahədə superkondensatorlar və yüksək sıxlıqlı batareya texnologiyaları üzərində çalışır. Məqsəd sistemlərin yalnız sabit obyektlərdə deyil, həm də mürəkkəb relyefdə hərəkət edən platformalarda fasiləsiz işləyə bilməsini təmin etməkdir.
3. Atmosfer Maneələrinin Aradan Qaldırılması
Lazer şüaları duman, yağış və toz kimi hava şəraitindən təsirlənir. ASELSAN və TÜBİTAK müxtəlif dalğa uzunluqlarından istifadə etməklə bu maneələri minimuma endirən “adaptiv optik” sistemlər hazırlayır. Bunun sayəsində 2026-cı ildən etibarən lazer sistemlərinin bütün hava şəraitlərində tam performansla fəaliyyət göstərə bilməsi planlaşdırılır.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
