Ordu.az xəbər verir ki, bu görüntülər tankın ilk dəfə əməliyyat təlim mühitində nümayiş etdirildiyini göstərməklə yanaşı vasitənin daxili hissəsinə dair ilk qısa kadrları da ortaya qoyub.

Görüntülərdə “Type 100”ün Şimali Çində yerləşdiyi ehtimal edilən təlim sahəsində tozlu ərazidə yüksək sürətlə manevr etdiyi və hərəkət zamanı sıx toz buludları yaratdığı görünür. Videodan götürülmüş bir kadrda vasitə daxilində ekipaj üzvünün idarəetmə sistemlərindən istifadə etdiyi anlar yer alır. Bu vəziyyət “Type 100”ün ekipaj bölməsi ilə bağlı ictimaiyyətə təqdim olunan ilk açıq görüntü olmaq xüsusiyyəti daşıyır.

İnkişaf prosesi və ilk ortaya çıxış

ZTZ-100 kimi də tanınan “Type 100” ilk dəfə Çinin Qələbənin 70-ci ildönümü hərbi paradında ictimaiyyətə təqdim olunmuş, insansız qüllə quruluşu və qabaqcıl sensor paketi ilə müdafiə analitiklərinin diqqətini cəlb etmişdi. Bu paraddan sonra platforma ilə bağlı açıq görüntülər olduqca məhdud qalmışdı. Buna görə də “Xinhua” tərəfindən yayımlanan təlim görüntüləri sistemin inkişaf mərhələsinə dair mühüm məlumat təqdim edir.

Adətən paradlarda nümayiş etdirildikdən sonra uzun müddət ictimaiyyətdən uzaq qalan platformalar ya inkişaf problemləri ilə üzləşir, ya da onların təqdimatı qəsdən məhdudlaşdırılır. 3 may Gənclər Günü ilə eyni vaxtda yayımlanan bu görüntülər platformanın mərasim deyil, əməliyyat kontekstində nümayiş etdirilməsinin məqsədli seçim olduğunu göstərir.

Sensor və qoruma arxitekturası

“Type 100”ün sensor və qoruma arxitekturası onu Çinin mövcud ön xətt tankı “Type 99A”dan fərqli kateqoriyaya yerləşdirir. Platforma qüllə ətrafına yerləşdirilmiş dörd ədəd çarpaz yerləşimli fazalı radar vasitəsilə 360 dərəcə təhdid aşkarlama qabiliyyəti təqdim edir. Bu sistem tankın aktiv qoruma sisteminə məlumat ötürərək yaxınlaşan tank əleyhinə raket və raketləri hədəfə çatmadan əvvəl aşkar edib zərərsizləşdirməyi hədəfləyir.

Tank üzərində yerləşən iki ədəd GL-6 aktiv qoruma sistemi Çinin ən qabaqcıl arena tipli APS həlli kimi ön plana çıxır. Radar yönləndirməsi və önləyici sursatlardan istifadə edən bu sistem təhdidləri yaxınlaşmanın son mərhələsində məhv etməyə yönəlib. Dörd fazalı radar və ikiqat GL-6 sisteminin birlikdə istifadəsi müasir zirehli vasitələrin Ukrayna müharibəsində açıq şəkildə ortaya çıxan zəif cəhətlərindən biri olan yuxarıdan hücum sursatları, “gəzən sursat”lar və müxtəlif bucaqlardan yaxınlaşan tank əleyhinə idarə olunan raketlər kimi təhdidlərə qarşı təbəqəli qoruma təmin edir.

İnsansız qüllə konsepsiyası

“Type 100”ü əvvəlki Çin tank nəsillərindən və hazırda xidmətdə olan bir çox Qərb analoqlarından ən kəskin şəkildə fərqləndirən amil insansız qüllə dizaynıdır. Ekipajın tamamilə gövdə daxilinə yerləşdirilməsi və əsas top, sensorlar ilə atışa nəzarət sistemlərinin uzaqdan idarə olunması şəxsi heyəti vasitənin ən həssas və ən çox zərbə alan hissəsindən uzaqlaşdırır. Bu yanaşma qüllənin insan yerləşdirilməsi məhdudiyyətindən azad edilərək tamamilə atəş gücü və qoruma yönümlü dizayn edilməsinə imkan verir.

Lakin bu dizaynın müəyyən çatışmazlıqları da mövcuddur. Daxili görüntülərin göstərdiyi kimi üç nəfərlik ekipaj gövdə daxilində daha dar məkanda fəaliyyət göstərməlidir. Bu konfiqurasiya müasir tanklar arasında ilk dəfə Rusiyanın T-14 “Armata” platformasında tətbiq olunmuş, “Type 100”ün də oxşar arxitekturanı Çin mənşəli sistemlərlə həyata keçirdiyi ehtimal olunur.

Əməliyyat inkşafı səviyyəsi

Yayımlanan təlim görüntüləri yalnız texniki xüsusiyyətlər baxımından deyil, platformanın əməliyyat vəziyyəti baxımından da əhəmiyyətlidir. “Type 100”ün sahədə öz gücü ilə hərəkət etdiyi və ekipajın sistemi aktiv şəkildə istifadə etdiyi təlim mühitində nümayiş etdirilməsi tankın parad üçün hazırlanmış statik platformadan çıxaraq funksional əməliyyat təlim mərhələsinə çatdığını təsdiqləyir.

Bununla belə sistemin seriya istehsalına keçdiyini və geniş miqyasda bölmələrə paylandığını göstərən dəqiq sübut yoxdur. “Xinhua” görüntülərində yer alan və Qələbə paradında iştirak edən vasitə ilə oxşar gövdə nişanları Çinin hələ məhdud sayda inkişaf və ya ilkin istehsal platformaları ilə işlədiyini göstərir.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az