Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın “168.am” nəşri “Ermənistan Rusiyadan silah alacaq: görəsən, KTMT çərçivəsində belə imkandan da istifadə ediləcəkmi?” başlıqlı məqaləsində yazıb.
“İcraedici hakimiyyətin iclasından sonra keçirilən brifinq zamanı jurnalistlər Nikol Paşinyandan soruşublar ki, Rusiya ilə hərbi-texniki razılaşmalar varmı, sizin bəyanatınız Ermənistanın Rusiyadan silah almaq barədə razılığa gəldiyini ifadə edirmi? O isə cavabında deyib: “Bizim Rusiya ilə hərbi-texniki əməkdaşlığımız var, olub, hansısa dövrdə bu əməkdaşlıq ya əhəmiyyətli dərəcədə dayanmışdı, ya da azalmışdı və biz, bəli, əvvəllər əldə olunmuş razılaşmaların həyata keçirilməsi barədə razılığa malikik”, - deyə nəşr bildirib.
Nəşr xatırladıb ki, 2022-ci ilin sentyabrında hökumət iclası zamanı Nikol Paşinyan bildirmişdi: “Bizdə elə hallar var ki, yüz milyonlarla dollar ödənilib, amma Ermənistan qarşısında tədarük öhdəlikləri, o cümlədən müttəfiq ölkələr tərəfindən yerinə yetirilməyib”.
“Bundan əvvəl Paşinyan parlamentdə də demək olar ki, eyni bəyanatı vermiş, silah alınması prosesində maneələri və ya bu prosesin tərkib hissələrini sadalamışdı:
Birinci - bütün ölkələr Ermənistana silah satmağa hazır deyil,
İkinci - elə ölkələr var ki, Ermənistana silah satmağa hazırdır, amma elə ölkələr də var ki, Ermənistanın ona silah satmağa hazır olan ölkədən silah alması faktına hazır deyillər,
Üçüncü - elə ölkələr var ki, Ermənistana silah satmaq istəyirlər, hazırdırlar, amma obyektiv və subyektiv səbəblərə görə lazımi silaha malik deyillər,
Dördüncü - Ermənistanın dənizə çıxışı yoxdur və bir çox hallarda nəqliyyat komponenti mürəkkəbliyinə görə əvvəlki komponentlərdən geri qalmır, bəzən isə daha da kəskinləşir, o cümlədən obyektiv və subyektiv səbəblərlə kəskinləşir.
Həmin dövrdə “168.am” yazılı sorğu vasitəsilə Ermənistan Müdafiə Nazirliyindən aydınlaşdırmağa çalışmışdı ki, silah tədarükü ilə bağlı icra olunmamış müqavilələr hazırkı hakimiyyət dövründə bağlanıb, yoxsa əvvəlki hakimiyyətin bağladığı müqavilələr yerinə yetirilməyib, yaxud bu məsələ 44 günlük müharibə və ondan sonrakı dövrə aiddir?
Daha dəqiq desək, 2021-ci ilin avqustunda Ermənistanın keçmiş müdafiə naziri Arşak Karapetyanla ozamankı Rusiya müdafiə naziri Sergey Şoyqu arasında əldə olunmuş silah tədarükü razılaşmalarını xatırlatmış və Suren Papikyandan soruşmuşduq ki, onlar praktiki mərhələyə keçibmi?
Həmin vaxt bu suallara cavab olaraq Ermənistan Müdafiə Nazirliyi bildirmişdi ki, “Ermənistan ilə Rusiya Federasiyası arasında hərbi-texniki əməkdaşlıq və hərbi texnika vasitələrinin əldə olunması planlı qaydada həyata keçirilir”.
Amma son 4 il ərzində biz vaxtaşırı Rusiya silahlarının tədarükündə çətinliklər və Rusiya tərəfinin müqavilə öhdəliklərini yerinə yetirməməsi barədə eşitmişik. Bütün bunların fonunda Ermənistan Hindistan və Fransa ilə hərbi-texniki əməkdaşlıq qurdu.
Müxtəlif vaxtlarda bu ölkələrin Ermənistana silah satmaq üçün seçdikləri vaxt, motivasiya və maraqlar barədə danışmışıq, buna görə indi onlara toxunmayacağıq. Ermənistan hakimiyyəti isə yeni hərbi-texniki reallığı diversifikasiya adlandırdı”, - deyə məqalədə qeyd edilib.
Nəşr yazıb ki, Ermənistan ordusunun transformasiyası konsepsiyasında bu barədə hətta qeyd olunur:
“Ermənistana döyüş qabiliyyətli və müasir texnika ilə silahlanmış Silahlı Qüvvələr Ermənistanın təhlükəsizliyini, ərazi bütövlüyünü, sərhədlərinin toxunulmazlığını və seçilmiş sülh gündəliyini qorumaq üçün lazımdır. Bunun üçün bir mərkəzə söykənən assimetrik və iyerarxik münasibətlər çoxsaylı mərkəzlərlə simmetrik və qeyri-iyerarxik münasibətlərlə əvəz olunmalıdır. Hərbi-texniki beynəlxalq üstünlük verilən format dövlət-dövlət yanaşmasıdır ki, bu da vahid pəncərə prinsipi əsasında qurulur və kommersiya vasitəçilərinin cəlb olunmasını istisna edir”.
“Aydın deyil ki, bu nəyi, kimi və hansı vasitəçilərlə həyata keçirilən silah tədarükünü nəzərdə tutur?
Ədalət naminə demək lazımdır ki, parlamentin müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri komissiyasının sədri Andranik Köçəryan da dövlət-dövlət hərbi-texniki əməkdaşlıq formatının tərəfdarıdır. Lakin son illərdə hakimiyyətə yaxın müxtəlif dairələr Rusiya tərəfini Ermənistan qarşısında götürdüyü hərbi-texniki öhdəlikləri qəsdən yerinə yetirməməkdə, hətta məsələn, Hindistandan Ermənistana tədarükə maneə yaratmaqda ittiham edəndə, o xəbərdarlıq edirdi ki, “biz sui-qəsd nəzəriyyələrinə girəcəyik və heç vaxt oradan çıxa bilməyəcəyik”.
Köçəryan Rusiya silahlarının tədarükündə çətinlikləri Rusiya-Ukrayna müharibəsinin getməsi və bunun nəticəsində Rusiyanın özünün də silaha ehtiyacı olması ilə izah etməyə çalışırdı, gəlin bunu düzgün anlayaq deyirdi. Bu ilkin mərhələdə belə idi, daha sonra isə vaxtaşırı bildirirdi ki, Rusiya tərəfi müqavilə çərçivəsində müəyyən tədarüklərə başlayıb”, - deyə müəllif yazıb.
Məqalədə qeyd edilib ki, bu müddətdə isə, məlumata görə, Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin arsenalında mövcud hərbi texnikanın texniki xidməti və hətta modernləşdirilməsi sahəsində Ermənistan-Rusiya müdafiə qurumları arasında əməkdaşlıq təhlükə altına düşməyib.
“Rusiya Federasiyasından Ermənistanın əvvəlki razılaşmalar çərçivəsində silah ala biləcəyi isə bizə hələ ötən ilin sonunda məlum olmuşdu, lakin belə məsələlər sükutu sevir. Ola bilsin ki, hələ də “Tor-M2KM” sistemləri alacağıq.
Üstəlik, demək olar 2025-ci ildə Ermənistan müdafiə naziri Suren Papikyan jurnalistlərlə görüşdə bildirmişdi: “Ermənistan və Rusiya maliyyə nazirlikləri arasında razılıq əldə olunub ki, bizim tərəfdən ödənilmiş məbləğ dövlətlərarası borcdan çıxılsın. Düzdür, bunun hansı mərhələdə olduğunu deməkdə çətinlik çəkərəm, amma belə bir razılaşma əldə olunub”.
Hər halda, brifinqdə səsləndirilən bəyanat diqqətçəkən idi və niyə də yox, faydalı idi. Paşinyan hakimiyyətinin hərbi-texniki imkanlardan KTMT çərçivəsində də istifadə etməyə başlayacağını nə dərəcədə real hesab edə bilərik, bunu demək çətindir.
Yeri gəlmişkən, iki il əvvəl Andranik Koçaryan Rusiya-Ermənistan münasibətləri kontekstində bildirmişdi ki, Ermənistan KTMT təlimlərində iştirak etməsə də, ölkə KTMT-də qalır, çünki ümid edir ki, “o sistem bir gün Ermənistanın milli maraqları baxımından faydalı ola bilər”.
Qeyd edək ki, ötən ildən Rusiya prezidenti Vladimir Putin KTMT üzvlərinə yenidən silahlanma proqramı təklif edir.
“O kollektiv qüvvələrin Rusiya istehsalı müasir silah və texnika ilə genişmiqyaslı təchizat proqramına başlamağı təklif edirik. Həmin silah nümunələri real döyüş əməliyyatlarında öz effektivliyini sübut edib”, - deyə o bildirmişdi.
Bu günlərdə isə Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimov bəyan edib ki, KTMT bu gün əsas diqqəti vahid hava hücumundan müdafiə sisteminin təkmilləşdirilməsinə yönəltmək qərarına gəlib”, - deyə nəşr bildirib.
Nəşrə görə, başqa məsələ isə budur ki, Ermənistanın indiki rəhbərləri sülhün bərqərar olmasını ordunu ehtiyat amilə çevirməklə təsəvvür edirlər.
“Halbuki bu günlərdə Moskva və Bakı AZAL aviaşirkətinə məxsus təyyarənin qəzası səbəbindən pisləşmiş münasibətləri nizamlamaq qərarına gəldilər. Azərbaycan bildirib ki, təyyarənin vurulması Rusiya Federasiyasının hava məkanında ölkənin hava hücumundan müdafiə sisteminin qeyri-ixtiyari fəaliyyəti nəticəsində baş verib və kompensasiya olacaq.
Üstəlik, iki ölkənin Xarici İşlər nazirliklərinin birgə bəyanatında qeyd olunur: “Atılan addımlar müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyəti çərçivəsində faydalı əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsi istiqamətində tərəflərin ortaq səylərini nümayiş etdirir”.
Xatırladaq ki, 44 günlük müharibədən sonra, 2022-ci ilin fevralında Rusiya və Azərbaycan prezidentləri Vladimir Putinlə İlham Əliyev Kreml sarayında Rusiya ilə Azərbaycan arasında müttəfiqlik əməkdaşlığı haqqında bəyannamə imzalamışdılar. Bu sənəd Azərbaycanın və Ermənistanın müttəfiqi olan Rusiyanın münasibətlərinə yeni səviyyə vermişdi”, - deyə nəşr bildirib.
Alpər Mövludoğlu
Ordu.az
