Ordu.az xəbər verir ki, Ukrayna ordusu müasir müharibənin ən ölümcül ünsürlərindən birinə çevrilən pilotsuz uçuş aparatlarının yaratdığı təhdidə qarşı yeni strategiya hazırlayır.

Cəbhə xəttində insan əsgərlərin yerini getdikcə daha çox robot sistemlərin alması hədəflənərkən, bu transformasiya müharibənin mahiyyətini kökündən dəyişə biləcək mərhələyə işarə edir.

Robotlar cəbhədə fəal rol oynamağa başlayıb

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski açıqlamasında bildirib ki, Ukraynaya məxsus İQP-lər və pilotsuz uçuş aparatları birlikdə hərəkət edərək bir Rusiya hərbi mövqeyini ələ keçirib və Rusiya əsgərlərini təslim olmağa məcbur edib. Bu iddia müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib, lakin yayımlanan tanıtım videosunda Ukraynanın hərbi robotlarının son üç ayda 22 mindən çox tapşırıq yerinə yetirdiyi bildirilib.

Zelenski açıqlamasında deyib: “Bu müharibənin tarixində ilk dəfə düşmən mövqeyi tamamilə insansız platformalar, quru sistemləri və pilotsuz uçuş aparatları tərəfindən ələ keçirildi”.

ASELSAN (August 2, 2025

Ukrayna Müdafiə Nazirliyi də son dövrdə İQP-lərin istifadəsində ciddi artım yaşandığını açıqlayıb. Buna görə, son beş ayda İQP-lərin tapşırıqları üç dəfə artıb, təkcə mart ayında isə 9 mindən çox robot əməliyyatı həyata keçirilib. Bu inkişaflar müharibənin bu günədək daha çox hava pilotsuz uçuş aparatları ilə eyniləşdirilən mahiyyətinə yeni ölçü əlavə edir.


Digər tərəfdən, Zelenskinin bəhs etdiyi hadisənin 2025-ci ildə Xarkov bölgəsində baş vermiş əməliyyata əsaslandığı düşünülür. Ukraynanın 3-cü Əlahiddə Hücum Briqadasının açıqlamasına görə, birlik hava pilotsuz uçuş aparatları və “kamikadze” tipli İQP-lərdən istifadə edərək Rusiyaya məxsus möhkəmləndirilmiş cəbhə xəttini hədəfə alıb. Hücumdan sonra Rusiya əsgərlərinin mövqelərini tərk etdiyi və bir robota təslim olduğu bildirilib. Daha əvvəl də Rusiya əsgərlərinin pilotsuz uçuş aparatlarına təslim olduğu görüntülər qeydə alındığı üçün bu cür ssenarilər artıq təəccüblü sayılmır.

İnsanlar üçün “ölüm zonası”

Döyüş meydanında robot istifadəsinin artmasının arxasındakı ən mühüm səbəblərdən biri pilotsuz uçuş aparatlarının yaratdığı böyük təhdiddir. 2026-cı ilin fevralına olan vəziyyətə görə, cəbhə xəttinin təxminən 20 kilometr gerisinədək uzanan bir “ölüm zonası” formalaşıb. Bu zonada hərəkət edən əsgərlər daimi pilotsuz uçuş aparatı müşahidəsi və hücum riski altındadırlar.

Əsgərlər bu təhdidi azaltmaq üçün gecə hərəkət etməyə, istilik gizlətmə avadanlıqlarından istifadə etməyə və ya dumanlı hava şəraitini seçməyə məcbur qalırlar. Lakin buna baxmayaraq, pilotsuz uçuş aparatları müharibənin beşinci ilinə daxil olduğu bir vaxtda hər iki tərəfdə ən çox insan itkisinə səbəb olan ünsürə çevrilib.

Ukraynanın hazırladığı yeni nəsil hərbi pilotsuz uçuş aparatları isə süni zəka dəstəkli sistemlərlə təchiz olunur. Bu vasitələr radioelektron mübarizə səbəbindən operatorla əlaqə kəsilsə belə, hədəfi izləyib hücum həyata keçirə biləcək şəkildə hazırlanır.


İQP-lərə baxış dəyişdi

Pilotsuz uçuş aparatları ilə müqayisədə daha məhdud istifadə olunan İQP-lər son dövrdə xüsusilə logistika və tibbi təxliyə tapşırıqlarında önə çıxırdı. Lakin Ukrayna ordusu artıq bu robotlardan birbaşa döyüş tapşırıqlarında da istifadə etməyə başlayıb. Pulemyotlar və qumbaraatanlarla təchiz edilən bəzi robotlar lazım gəldikdə partlayıcı yüklü mobil hücum vasitələrinə çevrilə bilir.

Bu sistemlərə nümunə kimi Ukraynanın “DevDroid” şirkəti tərəfindən hazırlanmış “Droid” TW 12.7 göstərilir. Tırtıllı quruluşa malik bu robot uzaqdan idarə olunan qüllə üzərində quraşdırılmış M2 “Browning” pulemyotu daşıyır. Yetkin insanın yerimə sürətinə uyğun sürətlə irəliləyə bilən vasitə 25 kilometrədək mənzil təqdim edir. Operatorla radio vasitəsilə əlaqə qura bilən sistem eyni zamanda “Starlink” peyk bağlantısından da istifadə edə bilir.


Robotlar insan itkilərini azaltmaq potensialı təqdim etsə də, sahədəki çətinliklər bu sistemlərə də təsir göstərir. Ukraynanın 38-ci Dəniz Piyada Briqadasından bir səlahiyyətlinin sözlərinə görə, yaralı təxliyəsi üçün göndərilən robotlar beş cəhddən dördündə hədəfə çata bilməyib. Kələ-kötür ərazi, müharibənin yaratdığı dağıntılar və düşmən hücumları bu uğursuzluqda mühüm rol oynayır.

Bundan əlavə, robotlar da pilotsuz uçuş aparatları kimi radioelektron mübarizə sistemlərindən təsirlənə bilir. Siqnal itkisi və rabitə kəsintiləri bu vasitələrin effektivliyini məhdudlaşdıran əsas amillər sırasındadır. Digər tərəfdən, Rusiya ordusu da qış dövründə robot istifadəsini artıraraq bu sahədə rəqabəti sürətləndirib.


Ukraynanın 3-cü Ordu Korpusundan bir komandir bildirib ki, robot istifadəsinin artması ilə birlikdə piyada sayını 30 faizə qədər azaltmaq mümkün ola bilər. Bu hədəf reallaşarsa, müharibə tarixində robotların rolu baxımından yeni dövr başlanmış olacaq.


Sevinc Əliyeva
Ordu.az