Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın “168.am” nəşri “Risklər getdikcə konkret xarakter alır, yeni inflyasiya dalğası gözlənilir, hakimiyyət isə “şən avtobuslarda” qayğısız şəkildə əylənir” başlıqlı məqaləsində yazıb.
Nəşr qeyd edib ki, bu təsirlər tədricən həm iqtisadiyyatda, həm də istehlak bazarlarında özünü göstərir. İnflyasiya təzyiqləri artıb, baxmayaraq ki, Mərkəzi Bank hələlik yenidən maliyyələşdirmə faiz dərəcəsini yenidən nəzərdən keçirməyə tələsmir. Bu, həmin addıma ehtiyac olmadığı üçün deyil, qeyri-müəyyənliklərin çoxluğu səbəbindən hələlik neytral mövqe saxlanılmasına üstünlük verilməsi ilə bağlıdır.
“Mərkəzi Bank son iclasında da əsas faiz dərəcəsini dəyişməz saxlayıb.
Sonuncu dəfə bu dərəcə ötən ilin dekabrında yenidən nəzərdən keçirilərək bir qədər azaldılmışdı. Lakin bundan sonra istehlak bazarında baş verən proseslər inflyasiyanı sürətləndirib. Xüsusilə regionda münaqişənin kəskinləşməsi inflyasiya risklərini artırıb və bu da Ermənistan üçün ciddi təhdidlər yaradıb.
Mərkəzi Bankın qiymətləndirmələrinə görə, bu risklər reallaşacağı təqdirdə inflyasiyaya əlavə təsir 1,2-1,7 faiz bəndi səviyyəsində ola bilər. Bu təsir enerji daşıyıcılarının bahalaşması, logistika problemləri, alternativ marşrutlardan istifadə nəticəsində yaranan qiymət artımları, həmçinin İrandan idxal olunan ərzaq məhsullarının əvəzlənməsi vasitəsilə ötürüləcək.
Bu proseslərin artıq müşahidə olunması fonunda daxili bazarda inflyasiyanın əhəmiyyətli dərəcədə sürətlənəcəyi gözlənilir. Üstəlik, nəzərə almaq lazımdır ki, Ermənistan ilin əvvəlindən etibarən artıq inflyasiyanın artım mühitinə daxil olmuşdu”, - deyə məqalədə qeyd edilib.
KİV bildirib ki, fevral ayında 12 aylıq inflyasiya 4,3 faiz təşkil edib, halbuki 2 ay əvvəl bu göstərici 3,3 faiz idi.
“İnflyasiya xüsusilə ərzaq bazarında daha çox artaraq fevralda 6,5 faizə çatıb. Bu isə regionda baş verən proseslər hələ başlamamışdan əvvəl qeydə alınmış göstəricidir.
Mövcud vəziyyətə regiondakı proseslərin yaratdığı əlavə təsirlərin də qoşulacağı halda nələrin baş verəcəyini təsəvvür etmək çətin deyil.
Bəzi hallarda bu təsirlər artıq həm ərzaq, həm də qeyri-ərzaq məhsulları üzrə hiss olunur. Lakin bu barədə daha ətraflı danışmaq üçün mart ayında istehlak bazarlarında baş verən dəyişikliklərə dair statistika komitəsinin məlumatlarının açıqlanmasını gözləmək lazımdır.
Hazırda isə inflyasiya artım istiqamətində davam edir. Bunun isə gəlirləri hətta minimum ərzaq səbətinin dəyərindən aşağı olan yüz minlərlə Ermənistan vətəndaşı üçün nə demək olduğunu anlamaq çətin deyil. Aprelin 1-dən pensiyaların 10 min dram artırılması isə pensiyaçıların həyatında ciddi dəyişiklik yaratmayacaq”, - deyə müəllif qeyd edib.
Nəşrə görə, lakin problem yalnız inflyasiya ilə məhdudlaşmır. Ermənistanın bütün iqtisadiyyatı risklər qarşısındadır.
“Mərkəzi Bankın qiymətləndirmələrinə görə, regiondakı münaqişə bir tərəfdən inflyasiyanın artım potensialını gücləndirir, digər tərəfdən isə iqtisadiyyatın yavaşlama risklərini artırır ki, bu da Ermənistan üçün arzuolunmaz haldır.
“Qlobal iqtisadiyyatda iqtisadi aktivliyin azalması müşahidə olunarsa, bu, qaçılmaz olaraq Ermənistan daxilində iqtisadi artıma və inkişaf proseslərinə təsir göstərəcək”, - deyə Mərkəzi Bank sədri bildirib.
Xarici tələbin azalması şübhəsiz ki, iqtisadiyyatın ixrac potensialını zəiflədəcək. Bu isə logistika problemləri fonunda bəzi regional ölkələrə Ermənistan məhsullarının ixrac imkanlarının məhdudlaşması ilə özünü göstərəcək.
Bu təsir yalnız yerli məhsulların ixracı ilə məhdudlaşmayacaq. Son illərdə Rusiya-Ukrayna münaqişəsi fonunda Ermənistan iqtisadiyyatı üçün mühüm rol oynayan reeksport da məhdudlaşacaq.
Söhbət xüsusilə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri istiqamətində həyata keçirilən reeksportdan gedir. Son illərdə böyük həcmdə mallar Ermənistana gətirilərək bu ölkəyə ixrac olunurdu və bu, iqtisadi artım görüntüsü yaradırdı. Bu məhsullardan biri də Rusiyadan gətirilən qızıl idi ki, onun Ermənistan iqtisadiyyatına təsiri kifayət qədər böyük olub. Təkcə bu qızılın reeksportunun məhdudlaşdırılması belə iqtisadi və xüsusilə sənaye artımının kəskin azalmasına səbəb ola bilər”, - deyə məqalədə vurğulanıb.
KİV qeyd edib ki, turizm sektorunda da risklər artıb. Regionda gərginlik hökm sürdüyü şəraitdə aktiv turist axınları gözləmək çətindir.
“Qeyd etmək lazımdır ki, Ermənistan üçün əsas turizm istiqamətlərindən biri də İran olub. Son hadisələrdən əvvəl turist axınının təxminən 10 faizi bu ölkənin payına düşürdü və xüsusilə bu dövrdə aktivlik yüksək idi.
Məcburi miqrasiya baş vermədiyi təqdirdə, yaxın dövrdə İrandan Ermənistana turist axınının olacağı gözlənilmir. Hətta münaqişədən sonra belə bu istiqamətdə ciddi canlanma ehtimalı azdır.
Yaxın vaxtlarda turizm axınlarına münaqişənin birbaşa təsirləri daha aydın görünəcək. Halbuki bundan əvvəl də müəyyən passivləşmə müşahidə olunurdu. Fevral ayında müəyyən artım qeydə alınsa da, turist axını 2024-cü illə müqayisədə təxminən 6 min nəfər az olub.
Hazırda turist axınının azalması ilə bağlı risklər daha da artıb.
Enerji daşıyıcılarının bahalaşması da Ermənistan iqtisadiyyatına təsir göstərəcək. Qısa müddətli ucuzlaşmadan sonra son günlərdə enerji daşıyıcıları yenidən və kifayət qədər kəskin şəkildə bahalaşıb.
Bundan əlavə, dövlət büdcəsinin gəlirlərinin təmin edilməsi məsələsi də ciddi narahatlıq doğurur. İqtisadi vəziyyətin pisləşməsi birbaşa olaraq büdcə gəlirlərinə təsir edəcək. Bu isə o şəraitdə baş verir ki, ölkə rəhbərliyi bir sıra riskli qərarlar qəbul edərək fiskal sabitliyi təhlükə altına qoyub”, - deyə KİV bildirib.
Alpər Mövludoğlu
Ordu.az
