Boris Yeltsin Prezident vəzifəsini vaxtından əvvəl, 1999-cu ilin son günündə tərk edib və hakimiyyəti Vladimir Putinə təhvil verib. Bundan əvvəl o, Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru, prezident administrasiyasının rəhbəri və Rusiya Federasiyasının Baş naziri vəzifələrində çalışıb. Putinin siyasi karyerası Leninqradda başlayıb, şəhərin meri Sobçak onu özünə köməkçi təyin etmişdi. Açıq mənbələrdən məlumdur ki, Putin DTK əməkdaşı kimi Şərqi Almaniyada xidmət edib.
Boris Yeltsini, əlbəttə, demokrat adlandırmaq çətindir. O, şüurlu həyatının böyük hissəsini kommunist-sovet məmuru kimi keçirib. Bununla belə, iki ən mühüm hadisə məhz Yeltsinin adı ilə bağlıdır. 1990-cı il iyunun 12-də RSFSR Xalq Deputatlarının birinci qurultayı onun təşəbbüsü ilə “Dövlət suverenliyi haqqında” bəyannamə qəbul edib və bununla Rusiya ittifaqa daxil olan bütün respublikaların xalqlarının azad öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu tanıyıb.
Yeltsinin ikinci ən mühüm xidməti 1991-ci il avqustun 19-da dövlət çevrilişi cəhdinin qarşısını almasıdır. Bu barədə “hər şey əvvəlcədən Qorbaçov tərəfindən planlaşdırılmışdı” fikri də mövcuddur, lakin hətta belə olsa belə, milyonlarla insanın yaddaşında o, demokratiyanın və vətəndaş azadlıqlarının müdafiəçisi kimi qalıb.
Putinin Yeltsinin 94 yaşlı həyat yoldaşı ilə nə danışdığı və necə danışdığı əslində o qədər də əhəmiyyətli deyil. Belə hallarda nəzakət sözləri üçün “əlini cibinə salmırlar”. Naina Yeltsina, onun varisləri və Rusiyanın yüz qırx milyon əhalisi üçün aydındır ki, Vladimir Putinin prezidentliyi dövründə Boris Yeltsinə münasibətdə dövlət siyasəti demək olar ki, rəddetmə həddinə çatıb. Hətta Rusiya Kommunist Partiyası Yekaterinburqdakı “Yeltsin Mərkəzi”nin bağlanması məsələsini gündəmə gətirib.
Bu gün Rusiyanın orta statistik vətəndaşı Yeltsini Sovet İttifaqının “qəbirqazanı və Qərbin agenti” kimi tanıyır, onun hakimiyyəti illərində guya ABŞ və Böyük Britaniya Rusiyanı “diz çökdürüb”. Bu təbliğat matrisi Putini “Rusiyanı ayağa qaldıran, rus torpaqlarını birləşdirən güclü lider” kimi təqdim etmək üçün formalaşdırılır. Putin Rusiyasında sovet diktatoru Stalin birinci Prezident Yeltsinlə müqayisədə qat-qat yüksək reytinqə malikdir.
Yeltsinin 95 illiyi günündə isə bir mühüm sual hələ də cavabsız qalır: o, hakimiyyəti Putinə könüllü olaraq, yoxsa məcburiyyət qarşısında təhvil verib? Bu, yalnız Rusiyanın problemi deyil, həm də postsovet ölkələrinin problemidir.
Asif Cəfərov
Ordu.az
