Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın “168.am” nəşri “Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin mövqeləri ilə bağlı hansı məlumatları Aİ-nin Ermənistandakı missiyası Bakıya ötürür?” başlıqlı məqaləsində yazıb.

Nəşr qeyd edib ki, guya həmin müsahibədə diqqət çəkən açıqlamalar bununla bitmirdi.

“Xüsusilə, Aİ missiyasının rəhbəri Markus Ritter bildirib ki, durbinlərdən başqa, onların videokameraları da var, sərhəddən fotoşəkillər çəkirlər, üstəlik, topladıqları məlumatları arxivləşdirir və sonradan Brüsselə hesabatlar təqdim edirlər.

Daha sonra o, müşahidə missiyasının guya tərəfsizliyini sübut edən bir nümunə kimi aşağıdakı fikri səsləndirib:

“Biz durbinlərlə təkcə Azərbaycana baxmırıq, həm də Ermənistana baxırıq və Ermənistanda gördüklərimizi çatdırmağa çalışırıq. Məsələn, əgər görürüksə ki, mövqelər gücləndirilir, möhkəmləndirilir, sərhəddə yeni qüvvələr peyda olur, bu da hesabatlarda qeyd edilir”.

Bəs bu, Markus Ritterin təqdim etməyə çalışdığı kimi, doğrudanmı sadəcə “zərərsiz tərəfsizlikdir”? Axı müxtəlif vaxtlarda etiraflar və məlumatlar olub ki, Ermənistanda toplanan informasiyalar təkcə Brüsselə deyil, həm də Bakıya ötürülür. Üstəlik, bu, yalnız Aİ müşahidə missiyasının öz proqramları, yəni nə vaxt və harada monitorinq aparacaqları barədə ən azı bir həftə əvvəl Bakını məlumatlandırması ilə məhdudlaşmır”, - deyə nəşr bildirib.


KİV yazıb ki, 2023-cü ildə “Politico” nəşri ilə söhbətində Aİ Diplomatik Xidmətinin yüksək rütbəli rəsmisi aşağıdakı etirafı etmişdi:

“Biz Azərbaycanla patrul fəaliyyəti və digər məsələlərlə bağlı bütün müvafiq məlumatları paylaşırıq, çünki hər hansı problem yaşamaq istəmirik”.

“Yəni Aİ-nin Ermənistandakı missiyası Bakı ilə müəyyən kompromis tapmağa çalışıb ki, Ermənistanda qalmaq imkanını saxlasın? Yoxsa sübut etsin ki, casus deyillər və Ermənistanın sərhəd zonasından durbin və videokameralarını Azərbaycan sərhədi istiqamətinə yönəltməklə Bakıya zərər vermirlər? Amma bu halda belə, Bakı və ya İlham Əliyev inandırılıbmı ki, onların fəaliyyəti sırf atəşkəs rejiminin qorunmasına xidmət edir? Xeyr. Çünki bundan sonra da Azərbaycan Aİ müşahidəçilərini durbinli casuslar, onların fəaliyyətini isə Avropa İttifaqının kəşfiyyat missiyası adlandırmaqda davam edib.

Bu kontekstdə vurğulamaq lazımdır ki, Aİ müşahidəçiləri Azərbaycan tərəfində baş verənləri Ermənistanın sərhəd zonasından izləyirlər və qeyd etdiyimiz kimi, hətta Bakıya aid qeydlər Ermənistana ötürülsə belə, bir çox məqamları görməyə bilərlər. Üstəlik, bu halda da Azərbaycan vaxtaşırı narazılıq edib ki, müşahidəçilər onların sərhədinə çox yaxın dayanırlar. Ermənistanda isə onlar hər şeyi xırdalığına qədər görürlər: mövqelərin necə möhkəmləndirildiyini, nə qədər qüvvə artırıldığını və s.”, - deyə məqalədə qeyd edilib.

Müəllif sual verib ki, bəs Bakıya ötürülən məlumatların məzmununa nəzarət olunurmu?

“Axı unutmayaq ki, Ermənistanda “Dövlət sirri haqqında” qanun mövcuddur. Həmin qanuna görə, xüsusilə “Ermənistan ərazisinin operativ təchizatı (təchiz edilməsi), əməliyyatların hazırlanması və aparılması, qoşunların yerləşdirilməsi (o cümlədən səfərbərlik), onların döyüş qabiliyyəti, döyüş növbətçiliyinin aparılma formaları və üsulları, idarəetmə sisteminin qarşılıqlı yerləşdirilməsi, fəaliyyət ardıcıllığı, sistemin əlçatanlığı, bütövlüyü və hərtərəfli təminatı” barədə məlumatlar dövlət sirri hesab olunur.

Biz indi Aİ-nin Ermənistandakı müşahidə missiyasına konkret ittiham irəli sürmürük, sadəcə, yerində və məntiqli suallar veririk.

Yeri gəlmişkən, vaxtilə sərhəd monitorinqlərini ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsi Anjey Kaspşikin ofisi və ya onun sahə köməkçiləri həyata keçirəndə, onların iştirakı hər iki tərəfdə eyni vaxtda və ayrı-ayrı qruplarla təmin olunurdu.

Başqa məsələ odur ki, bu monitorinqlər vaxtaşırı və cəmi bir neçə dəqiqəlik olurdu, Azərbaycan isə bəzən ATƏT müşahidəçilərini ön xəttə belə buraxmırdı. Yəni o zaman müəyyən vacib qeydlər aparılırdı, amma yenə də effektivlik problemi qalırdı, çünki hər tərəf öz həqiqətini irəli sürür, qarşılıqlı ittihamlar səslənirdi”, - deyə KİV vurğulayıb.

Nəşr qeyd edib ki, məhz buna görə də insidentlərin araşdırılması mexanizmlərinin yaradılmasına ehtiyac yaranmışdı.

“Bu, təmas xətti boyunca atəş mənbəyini müəyyən etmək üçün müasir atəş və səs lokasiyası sistemlərinin quraşdırılmasını, eləcə də atəşkəs pozuntularını daha yaxşı izləmək məqsədilə ATƏT-in əlavə müşahidəçilərinin yerləşdirilməsini nəzərdə tuturdu. Lakin bu mexanizmlər reallaşdırılmadı.

Qeyd edək ki, “168.am” təxminən 2 il əvvəl atəşkəs rejiminin qorunması üsulları və araşdırma mexanizmlərinin təkamülü barədə geniş təhlil təqdim etmişdi.

Atəşkəs pozuntuları mövzusuna qayıdaraq xatırladaq ki, Petros Qazaryanla yuxarıda qeyd olunan müsahibədə Aİ müşahidə missiyasının rəhbəri Markus Ritter belə deyib: “Avqustun 8-dən sonra hər iki tərəfdən gecə vaxtı havaya atəş açılıb, lakin sərhəddə, mövqelər arasında hədəfli atəş olmayıb”.

Halbuki ötən ilin noyabrında Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyan iddia etmişdi ki, avqustun 8-dən sonra sərhəddə heç bir atəş səsi eşidilməyib”, - deyə müəllif bildirib.

Müəllif yazıb ki, bəziləri Ermənistan müdafiə nazirinin və Aİ missiyasının rəhbərinin dedikləri arasında ziddiyyət görməyə bilər və hər ikisinin sərhəddə atəş olmadığını söylədiyini qeyd edə bilər.

“Amma bir halda havaya atəşlərdən danışılır və bu atəşlər qismən erməni tərəfinə də aid edilir, halbuki Ermənistan hakimiyyəti dəfələrlə atəş açmamaq barədə göstəriş verib, xüsusən də bu atəşlər hədəfli deyil. Digər tərəfdən isə xatırlayırıq ki, 2023-cü ilin avqustunda Ermənistandakı Aİ missiyası Müdafiə Nazirliyinin “Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin bölmələrinin Yuxarı Şorca istiqamətində patrul aparan Aİ müşahidəçiləri və onların avtomobili istiqamətində atəş açması” barədə yaydığı məlumatı təkzib etmişdi.

Markus Ritterin qeyri-hədəfli atəşlərlə bağlı son açıqlaması isə indiyədək rəsmi səviyyədə heç bir cavab almayıb”, - deyə nəşr bildirib.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az