Lakin nəzərdə tutulan vaxtda nə vəd edilən bəyanat yayımlandı, nə də danışıqların detalları ictimaiyyətə açıqlandı. Əksinə, Rusiya prezidenti Vladimir Putinin mətbuat katibi Dmitri Peskov jurnalistlərə bildirdi ki, texniki danışıqların məzmunu açıqlanmayacaq. Bununla yanaşı, o əlavə etdi ki, danışıqlar qrupunun təqdim etdiyi hesabatlar hazırda analiz edilir və yalnız bundan sonra müəyyən nəticələr haqqında danışmaq mümkün olacaq.
Ər-Riyadda Rusiyanı “Senat”ın Xarici Əlaqələr Komitəsinin sədri Qriqori Karasin və Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FSB) direktoru Aleksandr Besedan təmsil edirdi. Peskovun sözlərindən belə anlaşılır ki, onlar sadəcə informasiya ötürücüsü rolunu oynayıb, amerikalıları dinləyib, Moskvadan mövqeni çatdırıblar. Bu dialoq əsasında Moskvada hesabat hazırlanıb və hazırda bu sənəd Xarici İşlər Nazirliyi, Prezident Administrasiyası və xüsusi xidmət orqanları tərəfindən analiz edilir.
Kremlin sözçüsü açıq şəkildə bildirdi ki, texniki danışıqların gündəliyi açıqlanmayacaq. Bu isə onu göstərir ki, Ər-Riyadda keçirilən uzunmüddətli müzakirələr tərəfləri yaxınlaşdırmaq əvəzinə, daha da uzaqlaşdırıb. Peskov qeyd etdi ki, yaxın gələcəkdə yeni Rusiya-ABŞ görüşü planlaşdırılmır və üçtərəfli – ABŞ-Rusiya-Ukrayna danışıqları ümumiyyətlə nəzərdə tutulmur.
Ekspertlər Ər-Riyad görüşündən Donald Tramp və Vladimir Putin arasında zirvə toplantısının təşkil edilməsi ilə bağlı müzakirələr gözləyirdi. Bəzi mənbələrə görə, bu görüş yenidən Səudiyyə Ərəbistanında – aprelin 20-də, Pasxa bayramı ərəfəsində və ya məhz həmin gün baş tuta bilərdi. Bu toplantıda Ukraynada atəşkəs razılaşmasının elan ediləcəyi ehtimal edilirdi.
Kremlin sözçüsünün açıqlamalarından belə nəticəyə gəlmək olar ki, belə bir plan yoxdur və yaxın həftələrdə “diplomatik irəliləyiş” gözlənilmir. Belə olan halda, Vaşinqton və Moskva arasında danışıqların yekun bəyanatının mətnini razılaşdırmaq mümkün olmayıb? Bu, tamamilə mümkündür, çünki diplomatların dediyi kimi, “şeytan detallardadır”.
Bununla belə, istisna edilməməlidir ki, tərəflər hələlik açıqlanması məqsədəuyğun olmayan ümumi razılığa gəliblər. Bu, diplomatik deyil, daha çox daxili siyasi amillərlə bağlı ola bilər. Başqa sözlə desək, əgər Moskva, məsələn, qoşunların mövcud təmas xəttinin sabit qalmasına və onun "demarkasiya zonası" kimi tanınmasına razılaşsa, Putin üçün bunu hərbçilərə və ya üç ildən çoxdur ki, Ukraynanın tam təslim olmasını tələb edən siyasi komandaya izah etmək olduqca çətin olacaq.
Mümkündürmü ki, Vaşinqton və Moskva "fasilə götürüblər" – Kiyevdə vəziyyətin dəyişəcəyini gözləyərək, yaxud bu vaxtdan müttəfiqləri ilə məsləhətləşmələr aparmaq üçün istifadə edirlər? Ər-Riyad danışıqlarının əsas mövzusu "Qara dəniz təşəbbüsü" idi. Rusiyaya görə, Tramp və Putin bu məsələni telefon danışığında müzakirə ediblər.
Müsbət atmosferdə başlayan danışıqların sonda heç bir konkret nəticə verməməsi diqqət çəkir. Rusiya hesab edir ki, detallara daha dərindən baxmaq lazımdır. Bu isə o deməkdir ki, Ukraynanın yaxın zamanda sülhə nail olacağı ilə bağlı gözləntilər özünü doğrultmur. Moskva açıq şəkildə Vaşinqtondan Kiyevə təzyiqi artırmağı tələb edir. Kreml üçün atəşkəsin əsas şərti Ukraynaya hərbi və kəşfiyyat dəstəyinin tam dayandırılmasıdır. Bu isə artıq texniki məsələ deyil və ola bilsin ki, Ər-Riyadda tərəfləri məhz bu fikir ayrılığı ayırıb.
Asif Cəfərov
Ordu.az
