ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri xidmətdə olan ən yeni radioelektron mübarizə təyyarələrinin sayını ikiqat artırmağı planlaşdırır.
Qlobal tələbat artmaqda davam etdikcə, Hərbi Hava Qüvvələri növbəti bir neçə il ərzində parkına artıq planlaşdırılmış 12 təyyarəyə əlavə olaraq daha 10 EA-37B“Compass Call” radioelektron mübarizə təyyarəsi əlavə etməyə çalışır, bununla da ümumi təyyarə sayı 22-yə çatacaq.
ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri üçün daha çox EA-37B “Compass Call”
2027-ci maliyyə ili (FY27) üzrə büdcə sorğusunda Hərbi Hava Qüvvələri EA-37B “Compass Call” parkını xeyli genişləndirmək üçün lazım olan vəsaiti istəyib. Gələn il üçün xidmət daha üç EA-37Büçün 660 milyon dollar ayırmağı təklif edib. Daha sonra Hərbi Hava Qüvvələri 2031-ci ilə qədər daha yeddi təyyarənin mərhələli şəkildə alınması planını həyata keçirməyi nəzərdə tutur. Yeni təyyarələrin ümumi dəyərinin 3 milyard dolları keçəcəyi gözlənilir.
Bu, qarşıdakı on il ərzində xidmətə daxil olacaq, artıq planlaşdırılmış, lakin hələ ödənilməmiş yeddi əlavə təyyarəyə əlavədir.
EA-37B “Compass Call” ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri donanması üçün nisbətən yenidir. O, ilk dəfə 2024-cü ilin sonlarında xidmətə girib və ilk döyüş tətbiqini İrana qarşı “Epic Fury” əməliyyatı zamanı həyata keçirib. Lakin Çinin yaratdığı yaxın səviyyəli təhdid, eləcə də dünyadakı davamlı gərginliklər, o cümlədən Venesuela və İran istiqamətində vəziyyət əlavə radioelektron mübarizə vasitələrinə ehtiyacı artırır.
“Əsas məqam budur ki, bu, müasir dövrdə son dərəcə vacib gövdə və missiya qabiliyyətidir”, - deyə “Mitchell Institute for Aerospace Studies”in icraçı direktoru Duqlas Birki “Air & Space Forces Magazine” nəşrinə bildirib.
İrana qarşı davam edən münaqişə düşmənin radar və sursat buraxılışı imkanlarına zərbə vura bilən, xaos yaradan və digər vasitələrin döyüş və kəşfiyyat missiyalarını həyata keçirməsinə yol açan radioelektron mübarizə təyyarələrinə ehtiyacı üzə çıxarıb.
Lakin Hərbi Hava Qüvvələrinin “Compass Call” parkını ikiqat artırmaq istəyi hələ də müəyyən maneələrlə üzləşə bilər.
EA-37B “Compass Call”un texniki göstəriciləri
İstehsala buraxılma ili: 2024
İstehsal edilmiş say: 5 (ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri üçün)
Uzunluq: 96 fut 5 düym (29,4 m)
Qanad açılımı: 93 fut 6 düym (28,5 m)
Çəkisi: 48 300 funt (21 908 kq)
Mühərriklər: Hər biri 15 385 funt itələmə qüvvəsi yaradan iki “Rolls-Royce” BR700-710 C4-11 turbofan mühərriki
Maksimal sürət: saatda 767 mil (1235 km/saat)/“Mach 0,82”
Uçuş məsafəsi: 4410 dəniz mili (5075 mil, 8167 km)
Xidmət tavanı: 45 000 fut (13 716 m)
Yüklənmə: “Compass Call” radioelektron mübarizə sistemi
Ekipaj: İki pilot, üstəlik, maksimum yeddi nəfərədək missiya heyəti (heyətin sayı konkret missiyadan asılı olaraq dəyişir)
Nəhəng FY27 müdafiə büdcəsinə hələ ki, tam güvənməyin
Ağ Ev və Müharibə Nazirliyi FY27 üçün 1,5 trilyon dollarlıq büdcə təklif edib (1,15 trilyon baza büdcə və uzlaşdırma qanun layihəsi çərçivəsində əlavə 350 milyard dollar). Bu məbləğ 2026-cı il üçün müdafiə xərclərinin demək olar ki, ikiqatıdır.
Təklif “Kapitoliy Hill”də suallar doğurub. Prezident Donald Tramp respublikaçıların hər iki palatada çoxluğa malik olmasına baxmayaraq güclü dəstək qazanmağa davam etsə də, hətta bir çox respublikaçı bu qədər böyük xərcləmə tələbi ilə razılaşmayıb. Büdcənin daha kiçik hissəsi olan uzlaşdırma qanun layihəsi indiki formada, hətta ümumiyyətlə, qəbul olunmaya bilər.
Başqa sözlə, Hərbi Hava Qüvvələrinin EA-37B “Compass Call” parkını ikiqat artırmaq planı hələ də ixtisar təhlükəsi ilə üzləşə bilər. Radioelektron mübarizə təyyarələri qırıcı təyyarələr və strateji bombardmançılar qədər “cəlbedici” deyil. Onlar düşmən təyyarələrini, raketlərini və ya pilotsuz uçuş aparatlarını vurub salmır, dəqiq sursat buraxmır. Buna görə də, Hərbi Hava Qüvvələri üçün həyati rol oynasalar da, Konqresdə prioritet kimi qəbul olunmaya bilərlər.
“Radioelektron mübarizə qabiliyyətinə genişmiqyasda maliyyə ayırmağı müdafiə etmək çox çətindir, sadəcə ona görə ki, adətən onlar üçün kifayət qədər siyasi dayaq olmur. Onların sayı azdır. Onları bu qədər aydın görmək olmur. Anlamaq çətindir. Hər şey çox məxfiliklə örtülüb”, - deyə Birki bildirib.
Buna baxmayaraq, qanunvericilər ümumilikdə Hərbi Hava Qüvvələri üçün daha güclü radioelektron mübarizə donanmasına dəstək veriblər. Bu, ixtisaslaşmış təyyarələri xilas etməyə kifayət edə bilər.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
