Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə “Independent” nəşrinin beynəlxalq məsələlər üzrə redaktoru Sem Kayli yazıb.

Məqalədə qeyd olunur ki, Çin Prezidenti Si Cinpin yaranmış vəziyyətdən öz maraqları naminə istifadə edəcək.

Bildirilir ki, Tramp bu həftə Si Cinpinlə görüş zamanı Çindən “böyük və isti qarşılama” gözləyir. ABŞ Prezidenti bunu Hörmüz boğazında gəmiçiliyin bərpasına görə minnətdarlıq əlaməti kimi qəbul etmək istəyir.

Lakin müəllifin fikrincə, Tramp belə münasibət görməyəcək. Çünki o, Pekinə neft tədarükünün blokadasını tam dayandıra bilməyib.

Məqalədə qeyd olunur ki, bu vəziyyət Çin üçün yaxşı xəbərdir, çünki Tramp öz uğursuzluqlarına qarşı biganə yanaşır. Bununla yanaşı, vəziyyətin Tayvan, Qərb ölkələri, ABŞ müttəfiqləri və ümumilikdə demokratiyalar üçün mənfi nəticələr yaradacağı vurğulanır.

“Oval kabinetdə alçaldılma”

Sem Kayli yazır ki, Tramp İranla müharibədə qarşıya qoyduğu çoxsaylı məqsədlərin heç birinə nail ola bilmədiyi üçün Çinlə keçiriləcək sammitə qəzəbli vəziyyətdə qatılacaq.

“Tramp Tehranın daha zəif, lakin davamlı hakimiyyəti qarşısında alçaldılmış vəziyyətə düşüb. Nəticədə geosiyasi balans Çinin xeyrinə dəyişə bilər və Pekin bunun üçün demək olar ki, heç nə etməyib.Vəziyyəti anlamağın açarı Trampın psixologiyasında gizlənir”, - deyə məqalədə bildirilib.

Müəllif Trampı şöhrətpərəst və tez inciyən siyasətçi kimi xarakterizə edir.

Sem Kaylinin fikrincə, Tramp İsraillə birlikdə İranla müharibəyə qoşulub və indi zəif görünmədən vəziyyətdən çıxış yolu axtarır.

Məqalədə qeyd olunur ki, Tramp “uğursuzluğu rəsmiləşdirmək” üçün bir sivilizasiyanı Yer üzündən silməklə hədələyib. Lakin Si Cinpinlə eyni otaqda olarkən onun əsas məqsədi “klub”a aid olmaq hissini yaşamaq olacaq.

Trampın milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə keçmiş müşaviri Fiona Hill bildirib: “Tramp hər şeyə nəzarət edən, bütün o parıltıya sahib insanlara baxır və özü də onlar kimi olmaq istəyir. O düşünür ki, sadəcə onların əhatəsində olmaqla ətrafındakıların gözündə yüksəlir”.

Hill əlavə edib: “Burada əsas məsələ Trampın bütün mühüm şəxslər tərəfindən tanınmaq istəyidir. Bu isə çox dar çevrədir. O, bu tanınmanı yalnız Si Cinpin, Vladimir Putin və kral ailələri kimi şəxslərdən ala bilir. Bu onun üçün əsas valyutadır”.

“Çin qambiti”

Məqalədə qeyd olunur ki, Si Cinpin böyük ehtimalla Trampa özünü “dünyanın güclüləri klubu”nun üzvü kimi hiss etməyə imkan verəcək. Lakin bunun ABŞ üçün ciddi fayda gətirməsi inandırıcı hesab edilmir.

Müəllif aşağıdakı məqamları sadalayır:

Si Cinpin İrana silahlanmada yardım edib.

Çin Ukrayna müharibəsində Rusiya üçün əsas hərbi texnologiya təchizatçılarından biridir.

Çin mühüm faydalı qazıntıların böyük hissəsinə nəzarət edir və Afrikada onların hasilatı sahəsində Qərbi onilliklərlə qabaqlayır.

“İranın ABŞ hücumlarına cavab olaraq Hörmüz boğazını bağlaması və Fars körfəzinə zərbələr endirməsi Trampa Çin üzərində təzyiq imkanları yarada bilərdi. Tramp bu ayın əvvəlində demişdi: “Neftə ehtiyacı olan Si Cinpindir. Bizim buna ehtiyacımız yoxdur”. O həmçinin Çindən İrana silah tədarükünü dayandırmağı xahiş etdiyini etiraf etmişdi”, - deyə məqalədə vurğulanıb.

Müəllif yazıb ki, lakin İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ötən həftə Trampın səfəri ərəfəsində Pekinə gedib. Çin isə balanslı mövqe nümayiş etdirərək həm ABŞ-ni, həm də Tehranı neft axınını bərpa etməyə çağırıb.

“Müharibədən çıxışın qiyməti”

Məqalədə bildirilir ki, Trampın simasını tam itirmədən müharibədən çıxmasının yeganə yolu İranı nüvə materiallarını “məsuliyyətli mühafizə” adı altında Çinə göndərməyə razı salmaqdır.

Yazıda qeyd olunur ki, Pekin İranla vasitəçilik müqabilində Tayvana ayrılmış 11 milyard dollarlıq hərbi yardım proqramının dayandırılmasını tələb edə bilər. Bundan başqa, Çin Cənubi Çin dənizində daha sərbəst fəaliyyət imkanı əldə etmək istəyir.

“Təsir zonaları dünyası”

Sem Kayli yazır ki, Trampın əsas baxışı dünyanı təsir zonalarına bölməkdir.

“Bu modeldə ABŞ qərb yarımkürəsində, Çin şərqdə, Rusiya isə mərkəzi bölgədə dominant mövqe tutmalıdır. Bu yanaşma ABŞ-nin qlobal təsir imkanlarının könüllü şəkildə zəiflədilməsi deməkdir və tamamilə Si Cinpinlə Vladimir Putinin maraqlarına uyğundur.

Si Cinpin Trampı yüksək səviyyədə qarşılayacaq, onu dəbdəbəli zallarda müşayiət edəcək və ABŞ Prezidentinə özünü dünyanı idarə edən “üçlüyün” tamhüquqlu üzvü kimi hiss etdirəcək. Ən azı müəyyən müddət üçün”, - deyə müəllif bildirib.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az