Mahiyyət etibarilə, son bir ayda İran ətrafında vəziyyət dəyişməyib. Bir gün əvvəl Donald Tramp bildirib ki, İranın “irəli sürdüyü təkliflər qəbul edilə bilməz”. Tehrandan isə ABŞ prezidentinə adını çəkməyən bir məmurun açıqlaması ilə cavab verilib ki, “bu, Vaşinqton razılaşsaydı belə, ondan daha yaxşıdır”.

Beləliklə, Tramp Si Cinpinlə görüşə “iran qələbə kartı” olmadan gedəcək. Bu baxımdan xarici KİV-in təhlili diqqət çəkir. Həmin təhlilə görə, ABŞ Prezidenti “Si Cinpini Tehrana razılaşmanın şərtlərini qəbul etdirmək üçün təzyiq altında saxlamağa çalışacaq, lakin Yaxın Şərqdəki geosiyasi vəziyyət tamamilə Pekinin xeyrinədir”.

Qazaxıstanlı politoloq Saptayev hesab edir ki, hətta Hörmüz boğazında gəmiçilik bərpa olunsa belə, “bu marşrutun sabitlik və təhlükəsizlik reytinqi ciddi zədələnib, buna görə də quru nəqliyyat əlaqələrinin əhəmiyyəti artır”.

Bu halda söhbət Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutundan gedir ki, bu da daha çox Orta Dəhliz adı ilə tanınır. Məlumatlara görə, Qazaxıstan və Azərbaycan liman infrastrukturunun modernləşdirilməsi üzrə birgə layihə barədə razılığa gəliblər ki, bu da yükdaşımaların həcminin artacağına işarə edir.

Ötən il Avropa İttifaqı ilə Mərkəzi Asiya arasında sammit keçirilib. Avropa Komissiyası Orta Dəhlizin infrastrukturunun modernləşdirilməsi üçün milyardlarla avro vəd edib. TRIPP (Zəngəzur dəhlizi) layihəsi Orta Dəhlizin tərkib hissəsidir.

Saptayev, Qazaxıstanın “Risklərin Qiymətləndirilməsi” analitik mərkəzinin rəhbəri olaraq, hesab edir ki, Orta Dəhliz bütün maraqlı tərəflər üçün “Rusiyadan başqa hamıya sərfəlidir”. Aprelin 2-də, Kremldə Putin-Paşinyan danışıqlarının ertəsi günü Rusiya Baş nazirinin müavini Overçuk TASS-a müsahibəsində əminliklə bildirib ki, Çin və Rusiyadan Avropaya yükdaşımalar “İran ərazisi ilə” həyata keçiriləcək. Pekində Tramp TRIPP məsələsini həll edəcəkmi?

Asif Cəfərov
Ordu.az