Nikol Paşinyan üç prinsipi təqdim etdi: 29,8 min kvadrat kilometr və 86,6 min kvadrat kilometr ərazi ilə ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınması, Alma-Ata Bəyannaməsi əsasında demarkasiya və delimitasiya, eləcə də bütün bunlar əsasında qarşılıqlı suverenlik prinsipi ilə kommunikasiyaların açılması. Lakin Ermənistanın Baş naziri bu prinsiplərin harada razılaşdırıldığını qeyd etməyib. Sülh müqaviləsi ətrafında müxtəlif intensivliyə və vurğuya malik proses bir neçə istiqamətdə aparılıb: Moskva, Brüssel, Vaşinqton.

Prinsiplərin uzlaşması bu üç platformadan hansında olub? Güman etmək olar ki, elan edilən prinsiplər hər üç domen və ya formatın, o cümlədən birbaşa və ya dolayı şəkildə bu formatlarla və bütövlükdə Ermənistan-Azərbaycan məsələsi ilə müxtəlif əlaqələri olan digər oyunçuların təsdiqini qazanır. Başqa sözlə, bütün güc mərkəzlərinin, vəziyyətlə maraqlanan bütün oyunçuların praktiki olaraq həzz aldığı şey razılaşdırılır. Bəs problem nədir, gecikmənin səbəbi nədir? Bəlkə də “itin başı” buradadır.

Təbii olaraq yeganə problemin sülh müqaviləsinin kimin himayəsi ilə imzalanacağı, yəni harada imzalanacağı olduğunu düşünmək sadəlövhlükdür. Bütün problem ondadır ki, prinsiplərlə bağlı vacib detallar onların həm nəzəriyyəsi, həm də tətbiqolunanlığı baxımından “böyük”lər arasında razılaşdırılmayıb. Mübarizə buradadır və bu mübarizə də öz növbəsində daha geniş geosiyasi qarşıdurma müstəvisindədir.

Ermənistan-Azərbaycan sülh müqaviləsi məsələsi dərin mənada bu və ya digər paytaxtda gedən danışıqlar prosesində yox, burada həll olunur. Bu, qətiyyən o demək deyil ki, həmin prosesdə heç nə qərarlaşdırılmır və ya proses ikinci dərəcəlidir. Bununla belə, əsas sahə geniş geosiyasətdir, buna görə də həlledici olan Ermənistanın bu sahədə özünü necə göstərməsidir, işğalçı siyasətindən imtina edib-etməməsidir, çünki bunun nəticəsi sülh sazişində öz əksini tapmalıdır.

Aqil Məmmədov
Ordu.az