Gürcüstan Rusiya-Ukrayna müharibəsindən hansı nəticələr çıxarmalıdır?

2022/07/1657265394.jpg
Oxunub: 3227     12:17     08 İyul 2022    
Ağıllı insan öz səhvlərindən, müdrik insan isə başqalarının səhvlərindən öyrənər. axmaq insanlar isə heç öz səhvlərindən də nəticə çıxarmaq istəmirlər. Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başlanmasından cəmi iki ay keçməsinə baxmayaraq, hadisələrin sürətli inkişafı ilə əlaqədar çoxlu məlumatlar toplanıb, onların ətraflı təhlilindən sonra digər ölkələr strateji və hərbi qüvvələrini ciddi şəkildə nəzərdən keçirir, təkmilləşdirir, əməliyyat-taktiki planlar hazırlayır.

Bu, xüsusilə NATO-ya aiddir, burada bəzi üzv dövlətlərin generalları Rusiyanın hərbi qüdrətindən çəkinirdilər, lakin indi təəcüblə ukraynalı əsgərlərin Rusiya qoşunlarını necə məhv etməsini izləyirlər.

Gürcüstan müstəqilliyini bərpa etdiyi 30 il ərzində Rusiya ordusu üç dəfə bu ölkəyə hücum edib. Hazırda Gürcüstanın iki bölgəsi işğal altındadır. Buna görə Rusiya Gürcüstan üçün ən real düşməndir. Gürcüstanın köhnə düşməni ilə Ukraynanın indiki düşməninin eyni olması faktı ilə yanaşı, bu iki ölkədə döyüş teatrlarının oxşarlığı da diqqəti cəlb edir – döyüşlər quruda, havada və dənizdə aparılır, ona görə də Rusiyanın quru qoşunlarının güclü və zəif tərəflərini, hava qüvvələri və Qara dəniz donanmasının taktikasını öyrənmək gürcülər üçün vacibdir.

Taktika

Avqust müharibəsi zamanı olduğu kimi, Rusiya Ukraynaya hücum etmək üçün də batalyon-taktiki qruplarda birləşmiş çoxlu sayda zirehli texnika və artilleriyadan istifadə edib.

Rus təbliğatçılarının şöhrətlə təriflədiyi batalyon-taktiki qrupları sovet dövründən qalmış motoatıcı (lakin gücləndirilmiş) batalyondan başqa bir şey deyil, onlara tank batalyonu, artilleriya diviziyası, general, zenit bölməsi və xüsusi təyinatlılar daxildir, tərkibindəki hərbçilərin sayı 500-550 nəfərdən 800-1000 nəfərə qədər dəyişir.

Batalyon-taktiki qruplar anlayışı ilk dəfə 2008-ci ilin avqust müharibəsi zamanı Kremlin hərbi təbliğatçıları tərəfindən 2003-cü il İraq müharibəsində də eyni şəkildə gücləndirilmiş döyüş birləşmələrindən istifadə edən ABŞ ordusunu təqlid edərək yaradılıb.

Kiçik və orta intensivlikli döyüş teatrında batalyon səviyyəli bölməni idarə etmək, əməliyyat nöqteyi-nəzərindən briqada səviyyəli bölmədən daha asandır. Bu cür batalyon-taktiki qruplar daha çox mobilliklə səciyyələnir. Kreml fevralın 24-də səhər saatlarından sürətli hücum taktikası ilə Ukrayna ərazisindəki ən mühüm strateji hədəfləri, o cümlədən Kiyevi fəth etmək üçün bu qruplardan istifadə edirdi. Kiyevin mərkəzindən 25 km aralıda olan Qostomel hava limanına (buraya yüzə qədər nəqliyyat və zərbə helikopteri cəlb olunmuşdu) Belarusdan çox aşağı hündürlükdə uçan Rusiya taktiki helikopterlərinin köçürülməsi məqsədi buna ximət edirdi.

Rusiya helikopterlərinin əsas vəzifəsi Qostomel aerodromunun uçuş-enmə zolağının tutulması və Pskovdan uçan 18 böyük hərbi nəqliyyat təyyarəsinin təhlükəsiz yerə endirilməsi idi, bu zaman zirehli texnikalarla birlikdə 3000-ə qədər rus paraşütçüsü gətirməli idi.

Ukraynalılar rus generallarının bu planını amansız artilleriya atəşi ilə alt-üst etdilər, bununla da Kiyevi xilas etdilər və müharibənin taleyini tərsinə çevirdilər.

2008-ci ilin avqust müharibəsi zamanı da Rusiya Tbilisiyə şərqdən sürətli hücuma keçmək üçün Tbilisi Beynəlxalq Hava Limanına havadan desant endirməyə cəhd göstərdiyi zaman da eyni təhlükə var idi.

Həmin vaxt Rusiya Roki tunelindən və Abxaziyadan eyni vaxtda hücuma keçir, o cümlədən Rusiyanın Qara dəniz donanması Oçamçirə yaxınlığına hücum edirdi. Cənub istiqamətində, Gürcüstan-Ermənistan sərhədində Rusiyanın Gümrüdəki hərbi bazasında yaradılmış batalyon-taktiki qrup da Gürcüstan ərazisini işğal etməyə hazır idi. Bu gün Gürcüstanın vəziyyəti bu baxımdan daha mürəkkəbdir, çünki Gürcüstan torpağına gözlənilən mümkün hücum üçün tramplinlər artıq Sxinvali və Abxaziyadakı hərbi bazalar şəklində yaradılıb.

Ukraynaya genişmiqyaslı quru hücumundan əvvəl Rusiya Aerokosmik Qüvvələri, yerüstü əməliyyat-taktiki raket kompleksləri və Qara Dəniz Donanmasının inventarında olan raket sistemləri tərəfindən havadan bombardman edildi. Başqa sözlə, rus generallarının mühüm stasionar hərbi obyektləri məhv etmək üçün müharibəyə kütləvi raket hücumları və hava bombardmanları ilə başlayacağı məlum idi, ona görə də müharibədən əvvəlki gərgin vəziyyətdə ordunun şəxsi heyətini və hərbi texnikasını ən azı bir neçə sahədən geri çəkmək lazım idi.

Ukrayna ilə müharibədə olduğu kimi, Gürcüstana qarşı hərbi əməliyyatların bərpası halında potensial düşmən ilkin olaraq Tbilisi üçün strateji əhəmiyyət kəsb edən kommunikasiyaları məhdudlaşdırmağa çalışacaq, məsələn, Tbilisi-Qori magistralını və dəmir yollarını bağlamaq, Rikoti aşırımını bağlamaq və s. Təbii ki, paytaxt Tbilisinin sürətlə ələ keçirilməsi və yerli ruspərəst qüvvələrdən ibarət hökumətin yaradılması da əsas vəzifədir.

Gürcüstan ordusu daha güclü rəqibin hücumu ilə necə mübarizə apara bilər? Təbii ki, ən yaxşı variant müharibəyə getməmək və gərgin vəziyyəti siyasi yolla həll etməkdir, amma Rusiya prezidenti Putinin Ukraynaya hücum edərək dünya düzənini devirməsindən iki ay keçdi, ona görə də təəssüf ki, hər şey gözlənilir və artıq onun bəhanəyə ehtiyacı yoxdur.

Gürcüstanda bəziləri düşünə bilər ki, 146 milyon əhalisi olan Rusiya ilə döyüşməyə dəyməz, dərhal təslim olmaq və diz çökmək lazımdır. Gürcüstan ordusu Ukrayna kimi bir neçə yüz, hətta bir neçə 10 km-lik cəbhə xəttini saxlaya bilməyəcək və bu lazım da deyil, çünki zirehli texnikası, artilleriyası ilə üstünlüyə malik olan rəqiblə döyüşmək mənasızdır.

Amma təslim olmaq istəməyən gürcülərin sayı daha çoxdur. Bu zamanı bir çox taktikadan istifadə etmək olar. Bu taktikalar qədim zamanlardan güclü düşmənlə döyüşmək üçün əcdadlarımız tərəfindən çoxdan icad edilib və istifadə olunub. Gürcüstan ordusunun nizami bölmələri ilə ərazi müdafiəsinin yerli döyüşçüləri arasında etibarlı şəkildə həyata keçiriləcək partizan taktikası (bu, bu gün Ukraynanın qələbəsinin şərtidir) Tbilisinin yaşamaq uğrunda az-çox uğurlu mübarizəsinin əsas istiqamətidir.

Etiraf etmək nə qədər çətin olsa da, nə qırıcı təyyarələr, nə də patrul katerləri Gürcüstana heç bir fayda verə bilməz, çünki rəqib müdafiənin ilk dəqiqələrində uçuş-enmə zolaqları və hərbi limanlarda dayanan qayıqlarla aerodromları məhv etməyə çalışacaq.

Təyyarələrdən fərqli olaraq helikopterlər üçün konkret uçuş-enmə zolağına ehtiyac yoxdur və buna görə də müvəqqəti aerodromlardan təkrarən uçuş həyata keçirmək nisbətən asandır. Ona görə də Gürcüstan nəqliyyat, zərbə tipli helikopter parkını təkmilləşdirməli və modernləşdirməli, eyni zamanda genişləndirməlidir.

Nöqtə atışlı hava zərbələri funksiyasını kəşfiyyat və “kamikadze” PUA-ları öz üzərinə götürməlidir, lakin onların da uçmaq üçün aerodroma ehtiyacı olmaması arzu edilir. Belə olan halda PUA-lar ya kvadrakopter tipli olmalı, ya da xüsusi katapult qurğusu ilə havaya buraxılmalıdır. Kəşfiyyat PUA-ları kiçik kəşfiyyat-diversiya qruplarının əməliyyatlarına, o cümlədən 60 mm, 81 mm və 82 mm çaplı minaatanlardan qısa mənzilli artilleriya atəşinin korreksiyası üçün istifadə zamanı böyük əhəmiyyətə malikdir.

Gürcüstan ordusunun “müharibə tanrısı” düşmənə ən çox ziyan vuran iriçaplı artilleriyadır. İri çaplı özüyeriyən artilleriya qurğuları və yaylım atəşli reaktiv sistemlər daha mobildir və onların atdığı mərmilər və raketlər düşmənə ən çox ziyan vurur. Onların zərbələrini daha dəqiq etmək üçün PUA-lardan istifadə etmək olar.

Gürcüstan Ordusunun arsenalında “Didqori” sinifli zirehli maşınların sayının artırılması ümidvericidir, çünki onların bazasında 120 mm-lik minaatan, uzun mənzilli tank əleyhinə raket kompleksi, zenit-raket kompleksi quraşdırılacaq.

Yarımpartizan taktikasının seçilməsi, Gürcüstan ordusunda iki və hətta bir döyüşçünün istifadə edə biləcəyi çoxlu sayda müasir tank əleyhinə və zenit silahları ilə təchiz edilməni diktə edir. “Javelin”lər, NLAW-lar və “Stingers” yarımpartizan taktikasına demək olar ki, mükəmməl şəkildə uyğun gəlir, bunun bariz nümunəsi Ukrayna yollarında partlayan rus tankları və helikopterlərinin paslanmış “skeletləri”dir.

Zirehli texnika ilə hücum edən düşməni dayandırmağın ən ucuz, lakin ən təsirli yolu piyada və tank əleyhinə minalardan istifadə etmək və ukraynalıların tez-tez etdiyi körpüləri partlatmaqdır. Gürcüstan ordusunun şəxsi heyətinin sayını iki dəfə artırmaqla yanaşı, həm də Ərazi Müdafiə Qüvvələrinin hazırlıq prosesini sürətləndirmək lazımdır.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Gürcüstan   Rusiya   Müharibə  


Bizi "telegram"da izləyin