Bununla belə, sərhəddə qoşun cəmləşməsi açıq şəkildə aparılsa da, Rusiyanın Ukraynaya mümkün genişmiqyaslı hücumu barədə xəbərdarlıq edilsə də, baş verən əməliyyatın dəqiq mahiyyətini proqnozlaşdırmaq və ya hücumun Rusiya hərbi əməliyyat planında ortaya çıxaracağı çoxsaylı zəiflikləri gözləmək mümkün deyildi. Müharibənin ilkin mərhələlərində Rusiya qüvvələri əməliyyat-strateji təlimlərdə genişmiqyaslı döyüş hazırlığında istifadə etdikləri doktrina və ya standart taktika ilə döyüşmürdü. Rusiya Silahlı Qüvvələri birləşmiş silahlı birləşmələrlə döyüşmədi, bunun əvəzinə heç bir mənalı məqsədə nail ola bilməyən zəif düşünülmüş “blitzkriq” zərbələrinə cəhd etməyi seçdi. Hava-desant qüvvələrinin (VDV) fevralın 24-də Kiyevin şimal-qərbindəki Qostomel aerodromunu ələ keçirmək cəhdinin qarşısının alınması bunun bariz nümunəsi idi. Müharibə getdikcə daha da inkişaf etdikcə ruslar üçün hədəf problemi yarandı, bu da ümumi zəif planlaşdırma hissini gücləndirdi. Məsələn, Kiyevdəki televiziya qülləsini hədəfə almaq üçün yüksək dəqiqlikli silahlardan istifadə hərbi baxımdan mənasız idi.
Ukraynaya hücumda Moskvanın bir sıra qabaqcıl hərbi imkanlardan istifadə etmədiyi ehtimal olunur, çünki, bu, Rusiya ordusunda olan mövcud problemləri daha da ortaya çıxara bilər. Bunlara düşmənin hava hücumundan müdafiə vasitələrinin (SEAD, DEAD) sıradan çıxarılması və məhv edilməsini həyata keçirmək üçün yüksək dəqiqliyə malik silahlarla yanaşı kifayət qədər sayda hava qüvvələrinin yerləşdirilməməsi daxildir. Həqiqətən, Aerokosmik Qüvvələri müharibənin ilk günlərində elə də çox istifadə olunmadı. Üstəlik, Rusiya Ukraynanın komandanlığını, nəzarətini və rabitəsini pozmağa və sıradan çıxarmağa çalışmaq üçün radioelektron mübarizə vasitələrindən elə də çox istifadə etmədi. Son illərdə bu sahədə potensialın artmasına və Rusiya hərbçiləri arasında PUA-lara diqqətin artmasına baxmayaraq, PUA-ların rolu çox minimal idi.
Rusiya Baş Qərargahının müharibə planında nəyi nəzərdə tutduğu məlum olmasa da, Ukraynaya hücumun ilkin mərhələsində yüksək texnologiyadan istifadə edilməyib. Bu müşahidələrin heç biri Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin, hökumətinin və vətəndaşlarının müasir tarixin ən əlamətdar milli müdafiələrindən birini qurmaqda cəsarətini və möhkəmliyini inkar etmir. Məhz bu, Moskvanı açıq şəkildə təəccübləndirib.
Hücum zamanı yaşanan xaos qismən Rusiya tərəfinin zəif planlaşdırmasını və hazırlığını əks etdirir. Əməliyyat təhlükəsizliyini qorumaq və əməliyyatın ilkin mərhələsində sürpriz əldə etmək üçün cəlb edilən Rusiya hərbi qüvvələrinin çox hissəsi hücum üçün nə məlumatlandırılmışdı, nə də xüsusi təlim keçmişdi. Eyni şəkildə, Qərbin diqqəti BTQ aspektinə yönəlmişdi. Hələ münaqişənin ilk günlərində Rusiya qüvvələri BTQ-lərdə vuruşmayıb. Üstəlik, tezliklə məlum oldu ki, rus çağırışçıları döyüşə göndərilir. BTQ-lər yalnız müqaviləli hərbi qulluqçulardan ibarətdir. Həmçinin rus zabit korpusunun müharibəyə nə dərəcədə hazırlandığı və məlumatlandırıldığı da bəlli deyil.
Prezident Putinin fevralın 21-də milli televiziya ilə çıxışı bütün Donbasın iki bölgəsinin “müstəqil respublika” kimi tanınmasına haqq qazandıran preambula idi. Təlim üçün Belarusa yerləşdirilən Rusiya qüvvələri Kiyevə hücum zamanı istifadə olundu. Putin və Baş Qərargah özlərini inandırmışdı ki, Ukrayna hakimiyyəti müharibənin ölkənin cənub-şərqində başlayacağını, Belarus sərhəddinin o tayından hücumun həyata keçiriləcəyini və Rusiya qüvvələrinin paytaxta qarşı hərəkət edəcəyini gözləyir. Üstəlik, Kreml lideri böyük ehtimalla sürətli qələbə gözləyirdi. Müharibə məqsədləri Ukraynanın “demilitarizasiyası” və “denazifikasiyası” kimi qeyri-müəyyən terminlərlə müəyyən edilmişdi.
Rusiyanın Suriyaya hərbi müdaxiləsi Aerokosmik Qüvvələrin baş rolda olduğu “aerokosmik əməliyyat” olaraq təyin olunduğu halda, Ukraynaya müdaxilə rəsmi olaraq “müharibə” sözünün işlədilməsindən qaçaraq “xüsusi hərbi əməliyyat” adlandırılır. Bu halda, münaqişə ilə bağlı bu günə qədər verilən xəbələrə əsasən belə görünür ki, Quru Qoşunları, Hava-Desant Qüvvələri əsas, Aerokosmik Qüvvələr, Hərbi-Dəniz Donanması, Dəniz Qüvvələri, Dəniz piyadaları, Milli Qvardiya dəstəkçi roldadır. Münaqişə hansısa əməliyyat ritminə çevrildikcə, Rusiya qüvvələrinin hələ də ilk növbədə batalyon taktiki qruplarından istifadə etməklə döyüşmədiyi aydın şəkildə görünürdü. BTQ-lər iştirak etsə də, Rusiya hərbçiləri manevrin prinsipial əsası kimi daha geniş miqyaslı alay və briqadalar cəlb edib.
Bundan əlavə, Rusiyanın kampaniyası iki cəbhəli müharibəyə çevrildi. Cənub cəbhəsi Ukraynanın Qara dənizə çıxışını kəsməyi hədəfləyir, şimal cəbhəsi isə Kiyev və digər strateji qovşaqlara yönəlib. Demək olar ki, əlaqəsi kəsilmiş formada fəaliyyət göstərən Rusiyanın hər bir Birləşmiş Strateji Komandanlığına (OSK) əməliyyat vektoru təyin edilib: Şərq Hərbi Dairəsinin Birləşmiş Strateji Komandanlığı Kiyevə, Mərkəzi Hərbi Dairəsinin Birləşmiş Strateji Komandanlığı Çerniqova, Qərb Hərbi Dairəsinin Birləşmiş Strateji Komandanlığı Xarkov/Sumiyə və Cənub Hərbi Dairəsinin Birləşmiş Strateji Komandanlığı Xerson və Mariupol istiqamətinə yönləndirilib.
Rusiyanın konvensional hərbi imkanlarının daha geniş spektrindən yayınmasını, yüksək dəqiqlikli silahların məhdud istismarını və hava qüvvələri və REM aktivləri üçün minimal rolları nəzərə alaraq, müharibədə verilən əmrlərin böyük əksəriyyəti idarə olunmur. Rusiya ordusunun qəsdən mülki infrastrukturu hədəfə aldığına dair sübutlar var. Bu günə qədər Putinin Ukraynadakı müharibəsi qisas müharibəsi kimi görünür.
Asif Cəfərov
Ordu.az
