Aerokosmik və müdafiə sənayesi nəhəngi “Lockheed Martin” yenidən ABŞ-nin əsas müttəfiqləri və tərəfdaşlarını xəbərdar edir ki, “Patriot” PAC-3 önləyici raketlərinin tədarük müddətləri üzrə zəmanət verə bilməz. Bu xəbərdarlıq şirkətin illik istehsal gücünü hazırkı təxminən 650 raketdən 2030-cu ilə qədər ildə 2000 raketə çatdırmaq üçün böyük investisiyalar etdiyini açıqlamasına baxmayaraq səsləndirilib.
Apreldə ABŞ hökuməti “Lockheed Martin”ə PAC-3 raketlərinin istehsalı və təhvili üçün 4,76 milyard dollarlıq müqavilə verib. Məqsəd İranla müharibə səbəbindən ciddi şəkildə azalmış ABŞ ordusunun ehtiyatlarını bərpa etməkdir. Əsas problem isə qalır: hər bir raketin istehsalı iki ildən çox vaxt apara bilər. Təchizat zəncirində davam edən məhdudiyyətlər və Pentaqonun prioritetləşdirmə siyasəti səbəbindən tərəfdaş ölkələrə tədarük qrafiki qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Pentaqon qrafiki müəyyənləşdirir, xarici müştərilər isə gözləyirlər
PAC-3 raketlərinə tələbat ABŞ-nin 2026-cı il fevralın 28-də “Epic Fury” əməliyyatına başlamasından əvvəl də son dərəcə yüksək idi. Xüsusilə Ukrayna bu raketlərdən böyük ölçüdə asılıdır, çünki onun şəhərləri və kritik infrastrukturu demək olar ki, fasiləsiz Rusiya raket və Pilotsuz Uçuş Aparatı (PUA) hücumlarına məruz qalır. Ukraynanın ehtiyacları artıq digər müştərilərə, xüsusilə Şərqi Avropadakı ölkələrə tədarükün gecikməsinə səbəb olub.
Bu həftə keçirilən “ILA Berlin” Aviaşousunda “Lockheed Martin”in raket sistemləri və atəşə nəzarət bölməsinin strategiya və biznesin inkişafı üzrə vitse-prezidenti Brayan Dann vəziyyətlə bağlı açıq qiymətləndirmə verib. Bu barədə “Financial Times” məlumat yayıb.
Dann jurnalistlərə bildirib ki, əlavə istehsal gücü “aydındır ki, bir neçə istifadəçinin tələblərini daha qısa müddətdə ödəməyə imkan verəcək”. O əlavə edib: “Lakin həmin raketlərin necə bölüşdürüləcəyinə biz nəzarət etmirik”.
Dann hansı müttəfiq və ya tərəfdaşların prioritet siyahısında olacağını təsdiqləyə bilməyib. “Hazırda Müdafiə Nazirliyindən raketlərin yenidən bölüşdürülməsi, yenidən təşkil edilməsi və ilk növbədə kimin raket alacağı ilə bağlı çoxlu açıqlamalar verilir. Biz bunların heç birinə nəzarət etmirik”, - deyə Dann vurğulayıb.
MIM-104 “Patriot” hava hücumundan müdafiə sisteminin xüsusiyyətləri
İstifadəyə verilmə tarixi: 1984
İstehsal sayı:
Batareyalar - təxminən 1300
Raketlər - təxminən 10 000
Qiymət:
Batareya - 1 milyard dollar
Raketlər - hər biri təxminən 5,3 milyon dollar
Silahlanma:
PAC-2 və ya PAC-3 raketləri (modernləşdirmə davam edir)
Raket sürəti:
PAC-2 GEM+ - saatda 5630 km
PAC-3 - saatda 6170 km
Radarın aşkarlama məsafəsi:
100 kilometrdən çox
Maksimum hündürlük: 22 860 metr
Heyət: 3 nəfər
MIM-104 “Patriot” ilkin olaraq 1970-ci illərdə sovet raketlərinə qarşı yaradılmışdı. Təxminən 50 il sonra Kreml üzərindəki bayraq dəyişsə də, yaratdığı təhlükə mahiyyət etibarilə eyni qalıb. Lakin hücum üsulu yüksək texnologiyalı raketlərdən ucuz və birdəfəlik istifadə olunan kamikadze PUA sürülərinə doğru dəyişib. Təhdidlər artıq Moskva ilə məhdudlaşmır və son illərdə “Patriot” sistemi İran və onun müxtəlif proksi qruplarının Yaxın Şərqdə ABŞ müttəfiqlərinə qarşı buraxdığı raketləri müntəzəm olaraq məhv edib.
PAC-3 raketini xüsusi edən nədir?
“Lockheed Martin”in məlumatına görə, “Patriot Advanced Capability-3” (PAC-3) hazırda dünyanın istənilən yerində xidmətdə olan ən qabaqcıl hava hücumundan müdafiə raketidir. O, quru qoşunlarını və kritik infrastrukturu qorumaq üçün hazırlanıb və ABŞ ordusunun “Patriot” raket sisteminin əsas önləyici raketi olaraq qalır.
Bu raket taktiki ballistik raketlərə, qanadlı raketlərə, qabaqcıl döyüş təyyarələrinə və PUA-lara qarşı istifadə oluna bilər. Hədəfin yaxınlığında partlayan əvvəlki versiyalardan fərqli olaraq, PAC-3 raketləri daxil olan təhdidləri kinetik enerji vasitəsilə birbaşa “gövdədən-gövdəyə” zərbə ilə məhv edir.
Hər PAC-3 raketi aktiv Ka-diapazonlu millimetr dalğalı radar axtarış başlığı ilə təchiz olunub. Bu sistem uçuşun son saniyələrində hədəfi müstəqil şəkildə izləyərək hətta yüksək sürətli və manevr edən obyektlərə yönəlməyə imkan verir. Bundan əlavə, hər PAC-3 önləyici raketi köhnə PAC-2 versiyalarından daha kompaktdır və bu da hər bir buraxılış qurğusuna 12-yə qədər PAC-3 MSE variantının yerləşdirilməsinə imkan verir.
PAC-3 son dərəcə effektiv önləyici raket olsa da, çox bahalıdır. Hər raketin qiyməti təxminən 5,3 milyon dollardır. Bu isə xoşagəlməz asimmetriya yaradır. Məsələn, rəqib tərəf qiyməti 50 min dollardan aşağı olan bir “Shahed” PUA-sını buraxmaqla ABŞ-ni PAC-3 raketindən istifadə etməyə məcbur edə bilər. Beləliklə, xərc baxımından üstünlük təxminən 100-in 1-ə nisbətində rəqib tərəfin xeyrinə olur.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
