Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə “Naked Science” məlumat yayıb.
Məlumata görə, ənənəvi pilotsuz uçuş aparatlarından fərqli (sabit qanadlardan və ya fırlanan rotor sistemlərindən istifadə edən) olaraq, “Aerix Systems” şirkətinin çoxistiqamətli hərəkətverici texnologiyası PUA-lara eyni anda uçmaq, süzmək, dönmək və bir neçə istiqamətdə sürətlənmək imkanı verir.
AERIX T-16 platforması əsasında qurulan sistem manevr qabiliyyətini və idarəetməni əhəmiyyətli dərəcədə artırmağı vəd edir. Bu isə müdafiə, logistika və yoxlama missiyaları üçün yeni tətbiqlərin önünü aça bilər.
Sistemi inkişaf etdirənlərin sözlərinə görə, əsasən yalnız irəli hərəkətlə məhdudlaşmanın aradan qaldırılması daha çevik və daha sürətli reaksiya verən hava sistemlərinə keçid baxımından mühüm addımdır.
“Aerix Systems” ənənəvi multikopterlərdən və sabit qanadlı təyyarələrdən əsaslı şəkildə fərqlənən hərəkət sistemi əsasında yeni sinif pilotsuz uçuş aparatları hazırlayır. AERIX T-16-nın çoxistiqamətli arxitekturası PUA-nın istiqamətindən asılı olmayaraq itələmə vektorlaşdırılmasına imkan verir. Bu isə eyni vaxtda şaquli qalxma, yan hərəkət və dönmə imkanı yaradır.
Beləliklə, istiqamət dəyişərkən əyilmə və ya burulma ehtiyacı aradan qalxır, aparat aqressiv manevrlər zamanı belə sabitliyini qoruyur. Bu texnologiya artıq tam platformalara, xüsusilə də şirkətin çoxistiqamətli uçuş sistemi üzərində qurulmuş kompakt “AXS-µ1” PUA-sına inteqrasiya olunub.
Çoxsaylı T-16 modulları ilə təchiz edilən “AXS-µ1” “Aerix” dizaynının bütün potensialını nümayiş etdirir, yüksək itələmə ilə dəqiq idarəetməni birləşdirir. Bu da çətin şəraitdə belə sürətli sürətlənmə, dəqiq manevr və kəskin istiqamət dəyişikliyi imkanı verir. Aparat 3 saniyədən az müddətdə saatda 200 kilometr sürətə çata və saatda 100 kilometr sürətlə əsən küləkdə sabit qala bilir.
Bu performans göstəriciləri çoxsaylı itələmə vektorlarını real vaxt rejimində əlaqələndirən sıx inteqrasiya olunmuş uçuş idarəetmə sistemləri və qabaqcıl sabitləşdirmə alqoritmləri hesabına əldə olunur. “Aerix”in məlumatına görə, nəticədə mürəkkəb və sıx mühitlərdə gözlənilməz hava hədəflərini izləmək üçün vacib olan sabit çoxvektorlu hərəkəti qoruyub saxlaya bilən PUA yaranır.
Ənənəvi pilotsuz uçuş aparatları manevr etmək üçün irəli hərəkətə və ya rotorların əyilməsinə söykəndiyi halda, “Aerix” sistemi fasiləsiz çoxistiqamətli itələmə təmin edir. Bu, yalnız çevikliyi artırmır, həm də istiqamət dəyişərkən gecikməni azaldır. Bu amil isə millisekundlar daxilində uğurla uğursuzluq arasında fərq yarada bilər.
Hərəkət sistemindən başqa, “Aerix” platformasının əsas elementi onun avtonom səviyyəsidir. Önləyici PUA-lar real vaxt rejimində işləmək üçün nəzərdə tutulub və daxili aşkar etmə, naviqasiya və hədəfləmə sistemləri ilə təchiz olunub. Bu sistemlər hətta GPS olmadığı və ya radioelektron sistemlərin mövcud olduğu mühitdə də fəaliyyət göstərə bilir.
Bu imkanlara çoxsaylı sensorlardan alınan məlumatların birləşdirilməsi, kompüter görüntüsünə əsaslanan hədəf tanınması və PUA-ya düşmən aparatlarının trayektoriyasını qabaqcadan hesablamağa və izləməyə imkan verən proqnozlaşdırıcı izləmə alqoritmləri daxildir.
Sistem “sərt” önləmə üçün nəzərdə tutulub, yəni hədəflərin radioelektron mübarizə vasitəsilə susdurulması deyil, fiziki olaraq zərərsizləşdirilməsi və sıradan çıxarılması əsas götürülür. Bu isə yüksək reaksiya verən idarəetmə dövrələri, toqquşma proqnozu modelləri və yüksək sürətlə son manevrləri yerinə yetirə bilən dəqiq yönləndirmə sistemləri tələb edir.
Bundan başqa, bu PUA-lar təkrar istifadə üçün nəzərdə tutulub ki, bu da raket əsaslı hava hücumundan müdafiə sistemləri ilə müqayisədə kökündən fərqli iqtisadi model yaradır.
“Aerix”in yanaşması PUA-lara qarşı mövcud imkanların məhdudiyyətlərinə birbaşa cavab verir. Radioelektron mübarizə sistemləri təhlükəsiz rabitə kanallarına malik avtonom aparatlara qarşı çox vaxt effektiv olmur, raket önləyiciləri isə ucuz və kütləvi təhdidlərə qarşı sərfəli deyil. Öz növbəsində, avtonom hərəkət edən önləyici aparat yaxın məsafədə hədəfləri dinamik şəkildə təqib edib məhv edə bilir və bu da çeviklik və miqyaslana bilmə imkanı yaradır.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
