Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə “The Guardian” yazır.

Xoşbəxtlikdən, 10 günlük missiya çərçivəsində gəmidə olan dörd astronavt üçün problem qısa müddətdə aradan qaldırılıb. Uçuşların idarəetmə mərkəzi təsdiqləyib ki, tualet yenidən istifadəyə yararlıdır.

Bu uğursuz başlanğıca baxmayaraq, dəyəri 30 milyon dollar olan “Universal Waste Management System” (UWMS) tullantıların idarə olunması sistemi uzaq kosmik missiyalar üçün nəzərdə tutulan tualet texnologiyasında mühüm irəliləyiş hesab olunur. Sistem illər ərzində hazırlanıb və astronavtların əvvəlki şikayətləri nəzərə alınaraq yaradılıb.

“Belə kiçik kosmik gəmidə qapılı tualetin olması bizim üçün böyük şansdır”, - deyə “Artemis II” missiyasının mütəxəssisi, Kanada Kosmik Agentliyinin nümayəndəsi Ceremi Hansen buraxılışdan əvvəl yayımlanan videoda bildirib.

O, həmçinin qeyd edib: “Bu, missiya ərzində insanın qısa müddət də olsa tək qala bildiyi yeganə yerdir”.

Tualet sistemi sidiyin toplanması üçün boruya qoşulmuş xüsusi huni və kiçik oturacaqla təchiz edilib. Kosmosda çəkisizlik şəraiti olduğuna görə, bərk tullantılar tualetin alt hissəsində yerləşən paketə sorulur, sonra sıxılaraq konteynerə yerləşdirilir. Sorulma prosesi çox səsli olduğundan kabinə səs izolyasiyası ilə örtülüb və istifadə zamanı ekipaj üzvləri qulaq qoruyucularından istifadə etməlidirlər.

Daha uzun missiyalar zamanı, məsələn, Beynəlxalq Kosmik Stansiyada, astronavtlar maye tullantıları demək olar ki, tam təkrar emal edir və sidiklə təri içməli suya çevirirlər. Lakin “Artemis II” kimi qısa missiyada sidik hər gün kosmik gəmidən kənarlaşdırılacaq, bərk tullantılar isə xüsusi konteynerdə saxlanılaraq Yerə qayıtdıqdan sonra utilizasiya ediləcək.

Tualet sistemi sadəcə rahatlıq vasitəsi deyil. NASA-nın “Artemis” proqramının əsas məqsədlərindən biri kosmosda insanın davamlı mövcudluğunu təmin etməkdir. Bu isə astronavtların sağlamlığına zərər vermədən tullantıların dayanıqlı idarə olunmasını tələb edir. Eyni zamanda sızmaların qarşısını almaq vacibdir ki, kosmik mühit Yer mənşəli mikroorqanizmlərlə çirklənməsin.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az