Görünür, Ankara bu yolla “hava-hava” döyüşündə gücünü artırmaq istəyir. Mütəxəssislərin fikrincə, F-16-dan daha ucuz, lakin qiymətinə görə çox bacarıqlı olan “Hürjet”lər Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinin (HHQ) yeni dövründə kritik rol oynayacaq.

Türkiyənin yerli/milli pilotlu və pilotsuz hava platformalarının səyahəti tam sürətlə davam edir. “Hürjet” reaktiv təlim təyyarəsinin inkişaf etdirmə fəaliyyətləri də bu səyahətin mühüm mərhələlərindən biridir. TUSAŞ imzalı “Hürjet”in ikinci prototipi bu yaxınlarda səmaya qalxdı.

Bu uçuşda diqqətçəkən detallar da var idi. Məsələn, yeni “Hürjet”in burun hissəsi birinci platforma ilə müqayisədə fərqli idi. Hava qəbuledicilərində də dəyişikliklər oldu. Bundan əlavə, qanadlara raket buraxılış qurğuları əlavə edildi. Bu, yeni prototiplə sursat atış sınaqlarının da xəbərçisi kimi şərh edildi. Müdafiə sənayesi mütəxəssisi Anıl Şahin “Hürjet”dəki dəyişikliklər və bu transformasiyanın nə demək olduğu haqqında danışıb.


“Hürjet” nə işə yarayacaq?

Bu platformanı ən sadə formada “Reaktiv Təlim və Yüngül Hücum Təyyarəsi” kimi təyin etmək mümkündür. Şahin buradan başlayır və əslində 2 fərqli “Hürjet” olacağını qeyd edir: “Bunlardan birincisi döyüş təyyarələrimizin pilotlarının hazırlanmasında istifadə olunacaq”.

Məsələn, “Kaan” və ya F-16 pilotu əvvəlcə ilkin uçuşlar üçün nəzərdə tutulmuş təyyarələrdə təlim keçəcək. Sonra “Hürjet”ə keçəcək. Bu platformada reaktiv təyyarə təcrübəsi qazanacaq və nəticədə “Kaan” və ya F-16-ya keçəcək. Şahin Yüngül Hücum Təyyarəsi olan “Hürjet”in həm yer, həm də hava hədəflərinə hücum etmə qabiliyyətinə sahib olacağına diqqət çəkir.

O qeyd edir ki, bu versiya qabaqcıl silah və sensor sistemləri ilə təchiz olunacaq. Şahin bura AESA radarının da daxil olacağını vurğulayır. O bildirib ki, hər missiyaya “Kaan” və ya F-16 göndərmək əvəzinə “Hürjet” göndərilə bilər: “Beləliklə, həm uçuş xərclərinə, həm də döyüş təyyarələrimizin gövdəsinin ömrünə qənaət edəcəyik”.


“Hürjet” hansı raketləri ata biləcək?

İkinci prototipdə ən maraqlı detallardan biri də qanadlara quraşdırılan buraxılış qurğularıdır. Şahin deyir ki, bu stansiyalar “hava-hava” raketləri ilə yanaşı, ACMI adlı döyüş hazırlığı podlarını da daşıyacaq. O, bu yeniləməni “gözlənilən inkişaf” kimi təsvir edir və davam edir:

“Qanadda quraşdırılmış buraxılış qurğuları yüngül hücum təyyarələrinin konfiqurasiyası üçün kritik bir inkişafdır. Beləliklə, “hava-hava” tipli raketlər qanadaltı silah stansiyalarını doldurmadan qanad uclarında da daşına biləcək. Türkiyə “hava-hava” döyüş imkanlarını daha da artırmaq üçün yollar axtarır. “Hürjet”in qiyməti tez-tez “hava-hava” döyüşü, önləmə və ya müxtəlif missiyalar üçün istifadə etdiyimiz F-16-larla müqayisədə olduqca sərfəlidir. Onun səviyyəsində bir təyyarə olmasa da, “bir klik aşağıda” deyə biləcəyimiz bir mövqeyə çatacaq. Bu, ondan bir çox müxtəlif vəzifələrdə və hətta daha çox istifadə etmək üçün kifayətdir”.


“Hürjet” hansı vəzifələrdə istifadə edilə bilər?

“Hürjet”in “hava-hava” missiyalarına diqqət yetirsək də, Şahin bu platformanın tədricən inkişaf edəcəyini və bununla da Ankaranın əlini xeyli gücləndirəcəyini qeyd edir. Şahin bu hissəni daha da açır. O, əslində bugünkü hava döyüşlərində 4 əsas amilin olduğunu deyir. Bunlar AESA radarı, sürətli və uzun mənzilli “hava-hava” raketi, aşağı radara görünmə sahəsi və yüksək sürətə çata bilən hava platformasıdır.

Şahin qeyd edir: “Hürjet” qabaqcıl AESA radarı və “hava-hava” raketləri ilə təchiz ediləcək”.

O sözlərini belə tamamlayır:

“Bundan əlavə, çox yüksək sürətə çata biləcək. O, dördüncü nəsil döyüş təyyarələri ilə müqayisədə aşağı radar və infraqırmızı izə malik olacaq. Buna görə də aşkar edilməsi daha çətin olacaq. Bu onu “hava-hava” döyüşündə effektiv oyunçu edəcək.

“Hürjet” xüsusilə dar ərazilərdə “hava-hava” döyüşlərində çox aktiv rol oynayacaq. Qarşıda 4.5 və ya 5-ci nəsil təyyarə yoxdursa, “Hürjet” ilə qarşısına çıxa bilmə imkanımız olacaq. Bütün bunları bir araya gətirdiyimiz zaman “Hürjet” Türkiyənin gələcək planlarında ehtiyaclarını qarşılayacaq bir yoldadır. Ümid edirəm ki, bu yol xəritəsi sona qədər uğurla həyata keçirilə bilər”.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az