Ordu.az xəbər verir ki, 2026-cı il iyunun 12-də imzalanan müqavilənin icrası 2028-ci ilin dekabr ayınadək davam edəcək.
İşlərin 85 faizi “Lockheed Martin”in Texas ştatının Fort-Uort şəhərində yerləşən müəssisəsində, qalan 15 faizi isə Florida ştatının Orlando şəhərindəki obyektlərdə həyata keçiriləcək.
Müqavilə çərçivəsində ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri, Hərbi Dəniz Qüvvələri və Dəniz Piyadaları ilə yanaşı, Xarici Hərbi Satışlar proqramının müştəriləri və tərəfdaş ölkələr üçün yeni F-35 əməliyyat mərkəzlərinin yaradılması, müvəqqəti podratçı dəstəyi, parkın idarə olunması və etibarlılığın artırılması üzrə fəaliyyətlər həyata keçiriləcək.
F-35 proqramı bu günədək hazırlanmış ən böyük və ən genişmiqyaslı beynəlxalq döyüş təyyarəsi proqramlarından biri hesab olunur. 2026-cı ilin mart ayına olan məlumata görə, 1 325-dən çox F-35 istehsal edilib və qlobal parkda təxminən 1 300 təyyarə aktiv xidmət göstərir.
Proqram çərçivəsində üç fərqli variant mövcuddur. F-35A hərbi hava qüvvələri üçün hazırlanmış adi qalxma və enmə qabiliyyətinə malik versiyadır. F-35B qısa uçuş-enmə zolaqlarından qalxma və şaquli enmə imkanları sayəsində amfibiya gəmilərində və irəli bazalarda istifadə olunur. Aviadaşıyıcılar üçün hazırlanmış F-35C isə gücləndirilmiş eniş şassisi və geniş qanad konstruksiyası ilə seçilir.
Bu ölçüdə parkın saxlanılması texniki xidmət infrastrukturu, proqram təminatı yenilənməsi sistemləri, ehtiyat hissələri təchizat zənciri və ixtisaslı texniki heyət tələb edir. Yeni müqavilə məhz bu infrastrukturun yaradılması və istismarını əhatə edir.
Qeyri-müəyyən təhvil və qeyri-müəyyən miqdar (IDIQ) modeli əsasında bağlanmış müqavilə hökumətə ehtiyac yarandıqca ayrıca sifarişlər verməyə imkan yaradır. Açıqlanan 2,3 milyard dollarlıq məbləğ müqavilənin maksimal həddini ifadə edir və imzalanma mərhələsində hər hansı ödəniş həyata keçirilməyib.
Müqavilənin tender keçirilmədən birbaşa “Lockheed Martin”ə verilməsi şirkətin F-35 platformasına aid xüsusi texniki məlumatlara və sistem biliklərinə malik olması ilə əsaslandırılıb.
“Lockheed Martin” 2025-ci ildə 191 ədəd F-35 təhvil verərək proqram tarixində ən yüksək illik təhvil göstəricisinə nail olub. Bu rəqəm əvvəlki rekord olan 142 təyyarəni əhəmiyyətli dərəcədə üstələyib.
İstehsal tempinin artması səbəbindən dünyanın müxtəlif bölgələrində yeni F-35 bazaları və əməliyyat mərkəzləri yaradılır. Bu obyektlərin texniki xidmət, təlim və logistika infrastrukturunun qurulması isə xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
F-35-lər son illərdə yalnız təlim və çəkindirmə missiyalarında deyil, əməliyyat fəaliyyətlərində də fəal iştirak edirlər. “Lockheed Martin”in məlumatına görə, F-35 təyyarələri 2025-ci ildə keçirilən “Operation Midnight Hammer” əməliyyatında hava hücumundan müdafiə sistemlərinin susdurulması tapşırıqlarında istifadə olunub.
Bundan əlavə, NATO tərkibində fəaliyyət göstərən F-35-lərin Polşa hava məkanında Rusiya pilotsuz uçuş aparatlarını zərərsizləşdirdiyi və bunun NATO F-35-lərinin müttəfiq hava məkanında ilk real nişanalmaya çevrildiyi bildirilib.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
