Ordu.az xəbər verir ki, İsveçrə ilə ABŞ arasında “Patriot” hava hücumundan müdafiə sistemi tədarükü ilə bağlı yaranan böhran 2026-cı il aprelin 1-i etibarilə kritik mərhələyə çatıb.

Təchizatların 2034-cü ilə qədər təxirə salınması və xərclərin 50 faiz artması riski İsveçrə Federal Şurasını 2,1 milyard dollarlıq müqaviləni tamamilə ləğv etmək variantını nəzərdən keçirməyə məcbur edib.

İsveçrə Federal Şurası 2026-cı il aprelin 1-də verdiyi rəsmi açıqlamada ABŞ istehsalı olan “Patriot” sisteminin ilkin əməliyyat qabiliyyətinin 2034-cü ilə keçdiyini təsdiqləyib.

“Army Recognition” tərəfindən yayılan məlumata görə, 2025-ci ilin iyul ayında ABŞ-nin Ukraynaya prioritet verərək istehsal növbəsini dəyişməsi İsveçrənin 2026-2028-ci illər üçün planlaşdırılan təhvil cədvəlini pozub. Bu gecikmə İsveçrənin köhnəlmiş hava müdafiə şəbəkəsini istismardan çıxarma planlarını risk altına salır və milli hava məkanının qorunmasında strateji boşluq yaradır.

FMS mexanizmi və nəzarətsiz maliyyə axını

İsveçrənin 2025-ci ilin payızında ödənişləri dayandırmaq qərarı ABŞ-nin Xarici Hərbi Satışlar sistemi daxilindəki boşluqdan istifadə olunaraq təsirsiz hala gətirilib. İsveçrə bu günə qədər proqram çərçivəsində 650-750 milyon İsveçrə frankı (təxminən 900 milyon dollar) vəsait köçürüb. Lakin FMS etimad fondunun strukturu səbəbindən İsveçrənin F-35A proqramı üçün göndərdiyi yüz milyonlarla dollar ABŞ tərəfindən “Patriot” xərclərinə yönəldilib. Bu isə İsveçrənin maliyyə təzyiqi göstərmək imkanlarını zəiflədib və vəsait üzərində nəzarətin tam şəkildə ABŞ-də olduğunu göstərib.

“Army Recognition”a görə İsveçrə hökuməti hazırda üç əsas variantı nəzərdən keçirir:

Yenilənmiş şərtlərlə davam etmək
Yenidən danışıqlar aparmaq
Müqaviləni ləğv etmək

Müqavilə ləğv edilərsə, artıq ödənilmiş məbləğin geri qaytarılmasına dair aydın mexanizmin olmaması Bern üçün ciddi maliyyə riski yaradır. Eyni zamanda ilkin olaraq 2 milyard İsveçrə frankından aşağı qiymətləndirilən xərclər gecikmələr və qeyri-müəyyənliklər səbəbindən 3 milyard frank səviyyəsinə yüksəlib.

“Patriot” proqramındakı qeyri-bərabər müqavilə strukturu və cəza mexanizmlərinin olmaması İsveçrə Müdafiə Nazirliyini paralel addımlar atmağa vadar edib. İsveçrə ABŞ nəzarətində olan təchizat zəncirlərindən asılılığı azaltmaq üçün Avropa istehsalı olan alternativ uzun mənzilli hava hücumundan müdafiə sistemlərini araşdırmağa başlayıb. Bu addım Avropa təhlükəsizlik arxitekturası daxilində daha müstəqil mövqe qurmaq istəyinin göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az