İƏT ölkələrinin xarici işlər nazirlərinin görüşü İsrail və İran arasında münaqişənin kəskinləşməsi fonunda fövqəladə vəziyyətdə keçirilir. Görüş ərəfəsində diplomatik mənbələrdən məlum olub ki, Ərəb Dövlətləri Liqasına üzv ölkələrin də fövqəladə iclasının keçirilməsi məsələsi müzakirə olunur.

İran-İsrail qarşıdurmasından əlavə, İƏT xarici işlər nazirləri Qəzza, Fələstin və Kəşmir məsələlərini də müzakirə edəcəklər. Türkiyə İƏT-də sədrliyi öz üzərinə götürür. Elan edilib ki, toplantıda Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan da iştirak edəcək və çıxış edəcək. İclasın yekununda “İstanbul Bəyannaməsi”nin qəbul olunması gözlənilir.

Diplomatik mənbələrin məlumatına görə, Türkiyənin xarici işlər nazirinin çıxışının əsas hədəfi İsrail olacaq. Fidan vurğulayacaq ki, Netanyahunun hökuməti regionu genişmiqyaslı müharibəyə aparır. O, yalnız İran deyil, Qəzza, Livan və Suriyaya qarşı İsrailin hərbi əməliyyatlarına da toxunacaq və İƏT ölkələrinə birgə şəkildə cavab verməyə çağıracaq.

İsrailə qarşı birgə fəaliyyət ehtimalı barədə Türkiyə prezidenti bir gün əvvəl hakim partiyanın parlament fraksiyası ilə görüşdə danışıb. Elə həmin gün müdafiə naziri Yaşar Gülər Van şəhərində müşavirə keçirib, burada Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi, quru və hava qüvvələrinin komandanları iştirak ediblər.

Gözlənilir ki, Türkiyə Yaxın Şərqdə əsas problem kimi Fələstin dövlətinin yaradılmasını irəli sürəcək. Qəzzadakı vəziyyətin kəskinləşməsindən bəri İƏT xarici işlər nazirləri azı iki dəfə oxşar toplantı keçirib və bəyanatlar qəbul ediblər, lakin faktiki olaraq heç kimə sirr deyil ki, bəzi ərəb ölkələri İsrail ilə əlaqələrini pozmayıblar.

Mövcud vəziyyətdə, sanki Türkiyə İslam dünyası üçün həqiqət anı yaratmağa çalışır. Ərdoğana Fələstin məsələsində İƏT-in vahid mövqeyini formalaşdırmaq müyəssər olacaqmı? Söhbət sadəcə bəyanat və ya bəyannamədən yox, Netanyahuya “narahatlıq” yaradacaq siyasi, iqtisadi və hərbi qərarlardan gedir.

İnformasiya-təbliğat və diplomatik ritorika səviyyəsində İsrailə qarşı “qazavat” elan etmək olar, amma praktik baxımdan Körfəz ərəb monarxiyaları ABŞ-yə qarşı nə dərəcədə təsir göstərə bilər? İran üzərinə İsrailin hücumundan bir neçə gün əvvəl belə təəssürat yaranmışdı ki, Netanyahu Trampı “məyus edib” və Tramp üstünlüyü Ərdoğana verə bilər. Amma əslində tam əksi baş verdi. Türkiyə İslam cəbhəsi formalaşdırmağa çalışır və lider olaraq geosiyasi “böyük oyuna” daxil olmağa çalışır.

Asif Cəfərov
Ordu.az