Qərarın lehinə 157 ölkə səs verib, 8 ölkə əleyhinə səs verib, 7 ölkə səsvermədə iştirak etməyib. Bu məlumatı çatdıran “Anadolu” agentliyinin Nyu-York müxbiri qərarın əleyhinə hansı ölkələrin səs verdiyini açıqlamayıb. Halbuki bu, ən fundamental məsələdir, çünki beynəlxalq yüksək səviyyəli konfransın çağırılmasına qədər Yaxın Şərqdə vəziyyət hər hansı bir müzakirənin artıq mənası olmayacağı dərəcəsində dəyişə bilər.
Aydındır ki, beynəlxalq siyasətin və xüsusilə Yaxın Şərq nizamlanmasının gündəliyi və prinsipləri BMT Təhlükəsizlik Şurasının 5 daimi üzvü tərəfindən müəyyən edilir. Bu 5 daimi üzv veto hüququna, nüvə silahına və ondan istifadə etmək hədəsi ilə öz maraqlarını inkişaf etdirməkdə 80 illik təcrübəyə malikdir. Formal olaraq bu ölkələr BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1947-ci il qətnaməsinə hörmət edir və Fələstin ərəblərinin müstəqil dövlətə sahib olmaq hüququnu tanıyırlar.
Lakin praktikada onların razılığı və iştirakı ilə bir neçə Ərəb-İsrail müharibəsi baş verib və mövcud status-kvo formalaşıb. Digər tərəfdən, BMT Baş Assambleyasının qərarını dəstəkləyən bəzi ölkələr, o cümlədən İran Fələstinin HƏMAS və Livanın “Hizbullah” təşkilatlarını illərdir, onilliklərdir silahlandırır və İsrailə qarşı müharibəyə hazırlaşır. Əslində, Yaxın Şərqdə, necə deyərlər, “hamı hamını tanıyır”, niyə BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin tələblərinin yerinə yetirilmədiyi və Şərqi Qüdsün Fələstinin paytaxtı elan edilmədiyi sirr deyil.
Belədir, çünki 2017-ci ildə ABŞ Yerusəlimi İsrailin paytaxtı kimi tanıyıb, səfirliyini Təl-Əvivdən oraya köçürüb və onlarla ölkə bundan nümunə götürüb, məsələn, Rusiya səfirinin iqamətgahı isə dəyişməz qalıb. İsrail-Livan atəşkəsinin qüvvəyə mindiyi bir şəraitdə BMT Baş Assambleyasının Fələstin məsələsinin həlli ilə bağlı qərar qəbul etməsi çox diqqətəlayiqdir, HƏMAS-la razılaşmanın da baş tutacağına dair gözləntilər var, lakin digər tərəfdən Suriyanın daxili böhranı kəskin şəkildə ağırlaşıb.
Əminliklə demək olar ki, Fələstin nizamlanmasına dair yüksək səviyyəli beynəlxalq konfrans çağırıla bilər, söhbət bundan əvvəl ABŞ və Rusiya Ukraynada prinsipial razılaşmalar əldə edərsə, proqnozlaşdırıla bilən və effektiv nəticəyə malik tədbirdən gedir.
Hələlik Vladimir Putinin müharibənin dondurulması təklifini qəbul edəcəyinə dair heç bir işarə yoxdur. ABŞ isə yəqin ki, daha böyük güzəştə gedə bilməz.
Asif Cəfərov
Ordu.az
