Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Hesablama Palatasının (GAO) yeni hesabatında bildirilib.
Məlumata görə, təxminən 2 milyard dollar xərc çəkilərək istehsal edilən 10 minə yaxın artırılmış reallıq eynəyi əməliyyat istifadəsinə qəbul edilməyəcək və anbarlara göndəriləcək.
2018-ci ildə başladılan İnteqrasiya Edilmiş Vizual Gücləndirmə Sistemi (IVAS) proqramı indiyədək əməliyyat qabiliyyəti əldə edə bilməyib.
Hesabatda qeyd olunur ki, istehsal edilən ilk iki nəsil IVAS eynəklərinin təxminən 10 min ədədi döyüş istifadəsinə verilməyəcək. Bəzi sistemlər yalnız sınaq məqsədilə istifadə oluna bilər.
IVAS sistemi hərbçilərin dəbilqələrinə inteqrasiya edilən artırılmış reallıq ekranları vasitəsilə hədəf məlumatlarını, xəritələri və digər əməliyyat məlumatlarını real vaxt rejimində göstərmək üçün hazırlanmışdı.
Lakin sınaqlar zamanı hərbçilər baş ağrısı, göz yorğunluğu, boyun ağrısı, hərəkət xəstəliyi və istiqamət itirmə kimi problemlərlə üzləşdiklərini bildiriblər. Pentaqonun 2022-ci ildə keçirdiyi qiymətləndirmələr göstərib ki, IVAS 1.0 istifadə edən hərbçilər mövcud avadanlıqdan istifadə edənlərlə müqayisədə hədəflərə daha gec nişanalma həyata keçirib və daha aşağı dəqiqlik göstəricilərinə malik olublar.
ABŞ ordusu proqram çərçivəsində 2018-ci ilin noyabrında “Microsoft” ilə 10 illik və 22 milyard dollarlıq maksimum büdcəyə malik müqavilə imzalamışdı. Lakin sonrakı dövrdə yaranan texniki problemlər səbəbindən proqram dəfələrlə gecikib.
ABŞ Müharibə Nazirliyinin Baş Müfəttişliyi tərəfindən 2022-ci ildə yayımlanan hesabatda sistemin istifadəçilərin gözləntilərini qarşılayıb-qarşılamadığını ölçmək üçün minimal qəbul meyarlarının belə müəyyən edilmədiyi qeyd olunmuşdu.
Müharibə Nazirliyinin Audit İdarəsinin nümayəndəsi Karmen Meloun Konqresdə çıxışı zamanı proqramın uğursuzluğunun əsas səbəblərindən birinin tam yetişməmiş texnologiyaların sürətlə istifadəyə verilməsinə çalışılması olduğunu bildirib.
Onun sözlərinə görə, tələblər daim dəyişdikdə və ya həddindən artıq iddialı olduqda, proqramlar hələ hazır olmayan sistemlərin arxasınca getməyə başlayır. GAO-nun məlumatına görə, proqram dayandırılana qədər IVAS layihəsinə təxminən 1,8 milyard dollar xərc çəkilib.
ABŞ ordusu isə hərbçilərdən daxil olan rəylər əsasında ilk 10 min IVAS sisteminin xidmətə qəbul edilməməsi barədə qərar verib. Açıqlamada qeyd olunub ki, sistemin əməliyyat etibarlılığı qəbul edilə bilən səviyyədə deyil.
IVAS proqramının dayandırılmasından sonra ABŞ ordusu “Soldier Borne Mission Command” (SBMC) adlı yeni sürətli prototipləşdirmə proqramına yönəlib. 2025-ci ilin sentyabrında “Anduril” şirkəti SBMC proqramı çərçivəsində yeni nəsil sistem hazırlamaq üçün seçilib. Şirkətin hazırladığı EagleEye başlığı IVAS-da ortaya çıxan problemləri aradan qaldırmağı hədəfləyir.
“Anduril” nümayəndələri bildiriblər ki, hərbçilərin ən çox şikayət etdiyi boyun ağrısı problemini azaltmaq üçün batareya başlıqdan çıxarılaraq zirehli jiletə inteqrasiya edilib.
GAO hesabatında həmçinin vurğulanıb ki, ABŞ Müharibə Nazirliyi böyük proqramlarda texnologiyanın inkişaf tempindən geri qalır. Qurumun məlumatına görə, iri müdafiə layihələrinin ilkin əməliyyat qabiliyyətinə çatması orta hesabla 12 ildən çox vaxt aparır.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
