ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri KC-46 “Pegasus” hava yanacaqdoldurma tankerinə sadiq qalır. Bu təyyarə köhnələn KC-135 “Stratotanker” parkından gələcəyin “Yeni Nəsil Hava Yanacaqdoldurma Sistemləri”nə (NGAS) keçid üçün nəzərdə tutulmuş aralıq həll rolunu oynayacaq. Əvvəlcə 179 təyyarəlik məhdud proqram kimi planlaşdırılan layihə üzrə Hərbi Hava Qüvvələri bildirib ki, NGAS sistemləri yalnız 2030-cu illərin ortalarında tam istifadəyə veriləcəyi üçün sifariş sayını 263 KC-46 təyyarəsinə qədər artıracaq. Lakin qalan təyyarələrin alınması KC-46-da mövcud problemlər aradan qaldırılana qədər dayandırılıb.

KC-46A “Pegasus”un xüsusiyyətləri

İstifadəyə verilmə tarixi: 2019
İstehsal sayı: təxminən 100 ədəd (bütün operatorlar üzrə), ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri üçün 180 ədəd planlaşdırılıb, əlavə olaraq Yaponiya və İsraildən sifarişlər mövcuddur
Uzunluğu: 50,5 metr
Qanad açılımı: 48,1 metr
Maksimum qalxma çəkisi: təxminən 188 240 kiloqram
Mühərriklər: iki ədəd “Pratt & Whitney” PW4062 yüksək ötürmə əmsallı turbofan mühərriki (hər biri təxminən 62 min funt itələmə qüvvəsinə malikdir)
Maksimum sürət: saatda təxminən 913 kilometr
Mənzil: təxminən 11 825 kilometr
Praktiki uçuş tavanı: təxminən 13 100 metr
Yük qabiliyyəti: 29 500 kiloqrama qədər yük daşıya bilir; 18 standart 463L paleti daşımaq imkanına malikdir, 114 sərnişin və ya tibbi təxliyə konfiqurasiyasında 58 xəstə daşıya bilər
Heyət: adətən 3 nəfər (pilot, ikinci pilot və yanacaqdoldurma operatoru)

“Boeing” “Pegasus”un imkanlarını yüksək qiymətləndirərək bildirirdi ki, təyyarə həm “fly-by-wire” tipli yanacaqdoldurma ştanqı, həm də şlanq-konus sistemi vasitəsilə ABŞ, müttəfiq və koalisiya ölkələrinin təyyarələrinə yanacaq ötürə bilir. Bundan başqa, yaralı hərbçilər də daxil olmaqla sərnişin daşımaq imkanına malikdir.

KC-46-nın problemləri nədən ibarətdir?

Təyyarənin əsas qabaqcıl sistemlərindən biri olan Uzaqdan Görüntüləmə Sistemi (RVS) gözlənilən nəticələri verməyib. RVS avtomobillərdəki geriyə baxış kamerasına bənzər prinsip üzrə işləyərək KC-46-nın yanacaqdoldurma operatoruna yanacaq qəbul edən təyyarəni aydın şəkildə görmək imkanı yaratmalıdır.

Lakin “Bloomberg”in məlumatına görə, operatorlar müəyyən işıqlandırma şəraitində “zəif görüntü keyfiyyəti və dərinlik hissinin olmaması” problemi ilə üzləşiblər. Bu isə yanacaq qəbul edən təyyarəni görməyi çətinləşdirib.

ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin katibi Troy Meynk bu həftə Senatın müdafiə xərcləri üzrə alt komitəsində çıxışı zamanı bildirib ki, RVS ilə bağlı problemlər həll olunur.

“Düşünürəm ki, yaxşı xəbər budur ki, yeni 2.0 görüntüləmə sistemini düzəltdiyimizə və sınaqdan keçirdiyimizə inanırıq. Onun 2028-ci ildən etibarən istehsal xəttinə daxil edilməsinə başlamalıyıq”, - deyə Meynk bildirib.

Bununla belə, o etiraf edib ki, proqram istehsal qrafikindən beş il geri qalır. Bu gecikmə hətta Pentaqon standartlarına görə də diqqətəlayiq hesab olunur. “Boeing” indiyədək 767 mülki sərnişin təyyarəsi bazasında hazırlanmış 100-dən çox ilkin tanker təhvil verib.

Gecikmələr milyardlarla dollarlıq itkiyə səbəb olub

Gecikmələr olduqca baha başa gəlib. “Reuters”in məlumatına görə, aerokosmik şirkət sabit qiymətli müqavilə səbəbindən 7 milyard dollardan çox zərərə məruz qalıb. Proqram üzrə bütün əlavə xərcləri yalnız “Boeing” ödəyib və Hərbi Hava Qüvvələri RVS problemləri həll olunana qədər 263 təyyarəlik daha böyük sifariş üzrə öhdəlik götürmək niyyətində deyil.

“Şübhəsiz ki, son on ildə bu mövcud müqavilə bizim üçün uğursuz müqavilə olub”, - deyə “Boeing”in baş direktoru Kelli Ortberq yanvarda investorlarla görüş zamanı bildirib.

KC-46 Hərbi Hava Qüvvələrində hansı rolu oynayacaq?

KC-46A proqramının hazırlanmasına 2011-ci ildə başlanılıb. Daha sonra təyyarə ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin KC-X tanker müsabiqəsinin qalibi seçilib və köhnə KC-135 təyyarələrini əvəz etmək üçün nəzərdə tutulub. İlk “Pegasus” 2019-cu ilin yanvarında təhvil verilib.

Təkmilləşdirilmiş RVS sistemi ilə təchiz edilmiş yeni versiyanın 2023-cü ildə təhvil verilməsi planlaşdırılırdı, lakin bu tarix dəfələrlə təxirə salınıb. Daha qabaqcıl sensorlar, ekranlar və tam rəngli 3D görüntü yaradan 4K ultra yüksək keyfiyyətli kamera ilə təchiz olunacaq RVS 2.0 sisteminin mövcud çatışmazlıqları aradan qaldırması nəzərdə tutulurdu.

“Boeing” bu ay açıqlayıb ki, RVS 2.0 sisteminin ilkin uçuş sınaqları başa çatdırılıb. Lakin şirkət etiraf edib ki, hazırda istismarda olan təyyarələrin bu sistemlə modernləşdirilməsi yeddi ilə qədər vaxt apara bilər.

Hazırda ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri problemlərin aradan qaldırılması üçün “Boeing”lə birlikdə çalışır. Bununla belə, “Pegasus” artıq tanker parkının əsas dayağı olmaq əvəzinə, KC-135 ilə gələcək NGAS sistemi arasında keçid mərhələsinin “körpü təyyarəsi”nə çevrilib.

Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az