Bundan əvvəl Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Trampın təklifinin Türkiyə üçün qəbuledilməz olduğunu bildirmişdi. O, qəbul edilməsi praktiki olaraq qeyri-mümkün görünən bir şey təklif edir. Hər hansı bir şəkildə təsəvvür etmək mümkün deyil ki, müsəlman dünyası, ərəb dünyası, İslam dünyası fələstinlilərin Qəzzadan köçürülməsinə razılıq verə bilər.

Tramp bəyan edir ki, ABŞ Qəzzanı “götürə” və onu Yaxın Şərqin Rivierasına çevirə, investisiyalar yatıra bilər, lakin fələstinlilər orada yaşamamalıdırlar. ABŞ prezidenti bütün bu ölkələri fələstinlilərin Qəzzadan təxliyə edilməsinə inandıra bilərmi? Yoxsa Tramp öz sərt bəyanatları ilə məhz həmin ölkələrin müqavimətini “stimullaşdırır” və həmin ölkələrlə İsrail arasında çox güclü kontrast yaradır?

Hər halda, ABŞ prezidentinin bəyanatlarına və İslam, müsəlman dünyası, ərəb ölkələrinin bunlara reaksiyalarına baxsaq, bu yanaşmalar regional razılaşmalar perspektivindən daha çox İsrailin təcrid olunması ilə təhdid edir. Əslində belə çıxır ki, Tramp İsrailə qeyd-şərtsiz dəstək ifadə edir, bununla belə, sərt yanaşmaları ilə İsraili təcrid edir. Böyük sual bunun nə dərəcədə Təl-Əvivin istəklərindən qaynaqlandığıdır.

Onlar bir tərəfdən Trampın açıqlamalarından gülümsəməyə və ruhlanmaya bilməzlər, amma digər tərəfdən Tramp öz yanaşmaları ilə bütün region ölkələrini İsrailə qarşı daha da sərtləşdirirsə və ən azından onları daha birləşdirəcək sualını verirsə, İsrail hansı perspektivi görür?

Nəhayət, Tramp öz yanaşmalarını tətbiq edə bilməsə, bunlar sadəcə olaraq İsrail üçün yeni problem ola bilər. O, Fələstin məsələsinin həlli üçün şok terapiyası məntiqini seçməklə, belə demək mümkündürsə, şüurlu şəkildə bu ziddiyyəti seçirmi? Yoxsa o öz yanaşmalarını region ölkələrinə sırıyacağına əmindir?

Asif Cəfərov
Ordu.az