“Marichka” adlanan dizaynla bağlı çox şey aydın deyil, lakin onun arxasında duran təşkilat gəmilərə və dəniz infrastrukturuna qarşı kamikadze hücumları üçün istifadə oluna biləcəyini deyir. Bu, Ukraynanın açıq şəkildə maraqlandığı bir qabiliyyətdir və insansız suüstü platformalar artıq Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinə (HDQ), habelə Qara dənizdəki və onun ətrafındakı digər hədəflərə hücum etmək üçün mühüm Ukrayna silahına çevrilib.

Özünü xeyriyyə təşkilatı kimi təqdim edən “AMMO Ukraine” sosial media hesablarında Ukrayna dilində Məryəm mənasını verən “Marichka”nın yeni videosunu yayımlayıb. Qrup avqust ayından bəri insansız sualtı platformanı (UUV) təbliğ edir və onun inkişaf etdirilməsi üçün investisiya və ianələr tələb edir.

Bunun ardınca “Brave-1” adlı ayrıca qrup ilin əvvəlində “Toloka” kimi tanınan daha kiçik kamikadze UUV-lərdən ibarət ailəni təqdim etdi. Aşağıdakı sosial media postunda görünən videoda “Marichka”nın suya endirilməsi və quruda daşımaq üçün istifadə edilən altı təkərli qoşqudan ayrılması göstərilir.


Daha sonra üzləri bulanıqlaşdırılmış personalın insansız sualtı platformanın üstünə çıxdığı görünür və sualtı platforma öz hərəkət sistemi ilə hərəkət etməyə başlayır. Onun arxasındakı rezin salda başqa adamlar da görünür. “Marichka” və onun qabiliyyətləri haqqında yoxlanıla bilən təfərrüatlar çox məhduddur.

Layihə hələ çox yenidir və xüsusilə əlavə xarici maliyyə üçün kütləvi müraciətləri nəzərə alsaq, onun nə qədər sürətlə irəliləyəcəyi bəlli deyil. Yenə də Ukrayna keçmişdə bu cür imkanlara üstünlük verib və onları kifayət qədər tez istifadəyə verib.

Uzunluğu altı metrdən bir qədər az və diametri bir metrdən bir qədər çox olduğu bildirilən “Marichka”nın tam olaraq necə işlədiyi bəlli deyil. Hərəkət sisteminin hava ilə “qidalanması”na dair heç bir aydın göstərici yoxdur, bu da mütləq şəkildə batareyanın gücünə işarə edir. Bundan əlavə, UUV quyruq ucu ətrafında düzülmüş dörd kiçik qanadlı boru formasına malikdir.

Ön tərəfdə bir cüt üfüqi stabilizator da var. UUV-nin yeni görüntüləri və sınaqdan keçirildiyini göstərən əvvəlki kliplər (ikincisi aşağıdakı tam videoda görülə bilər) quyruq ucunu bulanıqlaşdırıb. “AMMO Ukraine”nin kompüterdə yaratdığı təsvirlər “Marichka”nı 6 qanadlı bir pərlə yanaşı arxa tərəfə doğru iki əlavə stabilizator ilə təsvir edib.


AMMO Ukrayna keçmişdə “Marichka”nın maksimum 1000 kilometr uçuş məsafəsinə malik olduğunu iddia edirdi. Əgər bu doğrudursa, insansız sualtı platforma Ukraynanın qərbindəki limanlardan Qara dənizin demək olar ki, istənilən nöqtəsinə birtərəfli səfərlər edə bilər.

Dənizdəki uyğun əsas gəmilər UUV-ni hədəfinə daha yaxın və ya daha gözlənilməz vektorlardan buraxmaq üçün istifadə edilə bilər. “AMMO Ukraine”nin bildirdiyinə görə, platformanın vahid dəyərinin təxminən 16 milyon Ukrayna qrivnası və ya yazının yazıldığı vaxtdakı məzənnə ilə 433 421 dollardan bir qədər az olacağı gözlənilir.

Təəccüblü deyil ki, “AMMO Ukraine” “Marichka”nı gəmilərə və sahil infrastrukturuna, o cümlədən körpülərə hücum etmək üçün istifadə edilə bilən potensial partlayıcılarla dolu kamikadze silahı kimi istifadə edir. Bir ildir ki, Ukrayna qüvvələri dənizdə və limanda Rusiya HDQ-nin gəmilərinə, eləcə də Kerç Boğazı Körpüsü kimi digər hədəflərə hücum etmək üçün genişlənən insansız kater arsenalından getdikcə daha çox istifadə edir.

Ukraynanın insansız suüstü platformaları hədəflərini vurmaq üçün peyklə dəstəklənən naviqasiya və elektro-optik, infraqırmızı kameralar vasitəsilə terminal hədəfləmə qarışığından istifadə edir. Bu insansız qayıqların hansı səviyyədə avtonomluğa malik olduğu hələ də bəlli deyil.

Oxşar istiqamətləndirmə və hədəfləmə imkanları “Marichka” üçün çətin ola bilər. Kamerası və məlumatla əlaqəli antenası olan bir növ dirək mümkün olsa da, bunun praktikada, xüsusən də dalğalı dənizlərdə işə yarayıb-yaramayacağı bəlli deyil. Yenə də bu, bir ehtimaldır.

Belə bir konsepsiyanın daha yaxşı istifadə ediləcəyi yer körpülər və limandakı gəmilər kimi sabit hədəflərə qarşı avtonom olaraq istifadə edilməsidir. Bu tətbiqi həyata keçirəcək idarəetmə üsulu yalnız müəyyən bir yer koordinatları dəstini və orada üzmək, əvvəlcədən müəyyən edilmiş hücum fəaliyyətini yerinə yetirmək qabiliyyətini tələb edir və bunların hamısı avtopilotda edilə bilər.


Platformanın hücum edə biləcəyi hədəflər çox məhdud olsa da, su üstündə hərəkət edən bənzərlərinə nisbətən ona qarşı çıxmaq daha çətin olacaq. Hətta yalnız dalğaların altında fəaliyyət göstərə bilən bir UUV belə səthdə işləyən aşağı profilli USV-lərdən daha az aşkar edilə bilmə üstünlüyünə sahib olacaq. Rusiya rəsmiləri dəfələrlə onların qüvvələrinin Ukraynaya məxsus USV-lərə yaxınlaşdığını əks etdirən görüntülər yayımlayıb.

Dəqiq imkanlarından asılı olaraq, kamikadze insansız platforması üzən bombalar, maneələr və Rusiya qüvvələrinin işğal altındakı Krım yarımadasındakı Sevastopol körfəzində yerləşdirdiyi digər maneələr də daxil olmaqla USV-ləri əngəlləyə biləcək müəyyən fiziki müdafiələrin altından keçə bilər.

Sevastopol hazırda Rusiya HDQ-nin Qara Dəniz Donanmasının qərargahına və Ukrayna qüvvələrinin son həftələrdə hücumlarını artırdığı bir çox gəmisinə ev sahibliyi edir. Ukraynanın əməliyyat insansız sualtı platformaları yüksək sürətdə nisbətən səs-küylü və nəticədə daha asan aşkar oluna bilən olsa belə, Rusiyanı sualtı müdafiəyə əlavə resurslar ayırmağa məcbur edəcək.

Ruslar döyüş dalğıclarından və digər sualtı təhlükələrdən qorunmaq üçün Sevastopol ətrafında xüsusi təlim keçmiş delfinləri və BM-21 Yaylım Atəşli Reaktiv Sisteminin (YARS) nadir sahil müdafiə variantlarını yerləşdiriblər. Bundan əlavə, “Marichka” dəniz kəşfiyyatı aparmaq üçün daha çətin aşkarlanan platforma kimi faydalı ola bilər.

Ekipajlı və ya ekipajsız sualtı qayıqlar dalğaların altında gəzmək qabiliyyətinə görə kəşfiyyat, müşahidə və aşkarlama vasitələri olaraq özünəməxsus üstünlüklərə malikdir. Hazırda Ukrayna HDQ-nin inventarında ekipajlı sualtı qayıq yoxdur.

“AMMO Ukraine” həmçinin “Marichka”nın sahilyanı ərazilərdəki hərbi birliklərə və hətta mülki şəxslərə kritik ləvazimatları daşıya bilən gizli, kiçik nəqliyyat vasitəsi kimi istifadə oluna biləcəyi ehtimalını gündəmə gətirib. Nəqliyyat vasitəsi kimi “Marichka” Krım kimi yerlərdə reydlər və digər dərinliklərdə əməliyyatlar həyata keçirən Ukrayna xüsusi əməliyyat bölmələrinə dəstək olmaq üçün faydalı ola bilər.

Yenə də bu tip dizaynın məhdud ikinci dərəcəli tətbiq olması daha mümkün görünür. Nəticə olaraq “Marichka”dan nə çıxacağı və hətta onun fəaliyyətə keçib-keçməyəcəyi hələ bəlli deyil. Eyni zamanda, o, daha az həssas kamikadze hücum platforması təklif etmək və potensial olaraq Ukraynanın hazırda Qara dənizdə və onun ətrafında Rusiyaya qarşı müharibə apardığı üsula tam uyğun gələn digər missiyaları yerinə yetirmək üçün nəzərdə tutulub.

Firuz Bağırov
Ordu.az