Ordu.az xəbər verir ki, HMS “Scott” ötən cümə günü İngiltərənin Falmut limanını tərk edib.

Avropanın ən böyük tədqiqat gəmisi hesab olunan platformanın Gəmi Xidmət Müddətinin Uzadılması Proqramı (SLEP) tamamlanıb və onun ən azı 2033-cü ilə qədər xidmətini davam etdirməsi planlaşdırılır.

Kral Donanmasının digər layihələrində olduğu kimi, HMS “Scott”un modernləşdirilməsi proqramında da gecikmələr yaşanıb. İşlər 2024-cü ilin noyabrında “A&P Falmut” gəmiqayırma zavodunda başlanmış və gəminin 2025-ci ilin noyabrında təhvil verilməsi nəzərdə tutulmuşdu.

Gəmi ötən ilin oktyabrında quru dokdan çıxarılsa da, son səkkiz ay ərzində zavod ərazisində qalmağa davam edib. “Bu gecikmənin səbəbi ilə bağlı heç bir izahat verilməyib”, - deyə “Navy Lookout” nəşri bildirib.

Nəşrin məlumatına görə, HMS “Scott” digər Kral Donanması gəmiləri qədər diqqət mərkəzində olmadığından, aylarla davam edən gecikmə ictimaiyyətin diqqətindən kənarda qalıb.

Məlumatda qeyd olunur ki, son beş ildə Kral Donanmasının onlarla layihəsi müxtəlif gecikmələrlə üzləşib və bu vəziyyət Böyük Britaniya hökumətində narazılıq yaradıb.

HMS “Scott” haqqında

1997-ci ildə xidmətə qəbul edilən HMS “Scott”un uzunluğu 131,1 metr, eni isə 21,5 metrdir. Gəminin subasımı qabiliyyəti 13 500 ton təşkil edir. Platforma iki ədəd “Krupp MaK” 9M32 doqquz silindrli dizel mühərriki ilə təchiz olunub.

Gəminin maksimal sürəti 18 düyündür. HMS “Scott”un silahlanması yoxdur, çünki o, okean tədqiqat gəmisi kimi fəaliyyət göstərir. Ekipaj 78 nəfərdən ibarətdir. Döyüş gəmisi olmasa da, HMS “Scott” Böyük Britaniya Silahlı Qüvvələri üçün getdikcə daha mühüm rol oynayır.

Kral Donanmasının yeganə dərin su tədqiqat gəmisi olan platformanın əsas vəzifəsi okean dibinin xəritələşdirilməsi və batimetrik, hidroqrafik, eləcə də okeanoqrafik məlumatların toplanmasıdır. Bu məlumatlar Kral Donanmasının naviqasiya xəritələrinin yenilənməsində və hərbi əməliyyatların planlaşdırılmasında istifadə olunur.

Bu xüsusilə sualtı qayıq əməliyyatları üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. “Navy Lookout”un qiymətləndirməsinə görə, HMS “Scott” bu yolla Böyük Britaniyanın nüvə çəkindirmə qüvvələrinin fəaliyyətinə birbaşa töhfə verir. Hazırda Yer kürəsinin dəniz dibinin yalnız 30 faizdən az hissəsi müasir çoxşüalı sonar sistemləri vasitəsilə xəritələşdirilib.

Qravitasiya, maqnit sahələri və sualtı relyef barədə ətraflı məlumatlar sualtı qayıqların təhlükəsiz hərəkəti və sualtı qayıqlara qarşı mübarizə əməliyyatları üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.

Kral Donanması hazırda insansız texnologiyaların, xüsusilə insansız sualtı platformalarının gələcəkdə dəniz dibinin tədqiqi missiyalarını üzərinə götürə biləcəyini araşdırır. Lakin əsas sual bu sistemlərin HMS “Scott” və onun ekipajı qədər sürətli və keyfiyyətli fəaliyyət göstərə bilib-bilməyəcəyidir.

HMS “Scott” eyni zamanda mina əleyhinə əməliyyatlarda köməkçi platforma kimi də istifadə oluna bilər. Bu qabiliyyət ABŞ ilə İran arasında aylarla davam edən aşağı intensivlikli qarşıdurmalardan sonra xüsusilə Fars körfəzi regionunda əhəmiyyət qazana bilər.

Bir milyon mil yol qət edib

HMS “Scott” son modernləşdirmə işləri səbəbindən bir ildən artıq müddətdə xidmət xaricində qalsa da, onun fəaliyyət göstəriciləri diqqət çəkir. 2022-ci ilin dekabrında açıqlanıb ki, gəmi xidmətə qəbul olunduğu 1997-ci ildən etibarən bir milyon mildən artıq məsafə qət edib.

Gəminin rəsmi sosial media hesabında yayılan açıqlamada qeyd olunub: “HMS “Scott”un odometri mühüm göstəricini keçib. 1997-ci ildə xidmətə qəbul olunduqdan sonra gəmi artıq bir milyon mil üzərək yol qət edib. Bu, Yer kürəsinin ətrafında 46 dəfə dövrə vurmağa və ya Aya iki dəfə gedib qayıtmağa bərabər məsafədir. Növbəti milyon milə doğru!”.

2024-cü ilin payızında Kral Donanması gəminin satışa çıxarılması ilə bağlı mübahisəli plandan imtina edib. Bunun əvəzinə HMS “Scott”un modernləşdirilməsi qərara alınıb.

Yenilənmə proqramına gövdənin tam təmizlənməsi və yenidən örtülməsi, çoxsaylı sistemlərin dəyişdirilməsi, LED işıqlandırmanın yenilənməsi, istilik yağ qazanlarının təkmilləşdirilməsi, yeni su təmizləmə sistemi və tullantı sularının emalı qurğusunun quraşdırılması daxil olub.

Bu yeniliklərin bəziləri ilk baxışda əhəmiyyətsiz görünə bilər, lakin HMS “Scott” ildə 300 günə qədər fasiləsiz fəaliyyət göstərə bilir. Bu imkan xüsusi ekipaj rotasiyası sistemi sayəsində təmin olunur. 78 nəfərlik heyət üç hissəyə bölünür və gündəlik fəaliyyət üçün yalnız iki qrup kifayət edir.

Gəmi qısa müddətə limana qayıtdıqdan sonra sahildə gözləyən növbəti ekipaj qrupu ilə dəyişdirilir və yenidən dənizə çıxır. H131 bort nömrəli HMS “Scott” Antarktida tədqiqatçısı Robert Falkon Skottun adını daşıyan üçüncü Kral Donanması gəmisidir.

Bundan əvvəl Birinci Dünya müharibəsində Almaniyanın sualtı qayığı tərəfindən batırılmış esmines və HMS “Scott” (J79) adlı tədqiqat gəmisi də eyni adı daşıyıb.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az