Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə “Bloomberg” agentliyi məlumat yayıb.
Bildirilir ki, ABŞ administrasiyası İranla müharibənin qlobal neft təchizatı və yanacaq qiymətləri ilə bağlı narahatlıqları artırmasına baxmayaraq, rus nefti üçün tətbiq edilən sanksiya rejimindəki istisnanın müddətinin başa çatmasına imkan verib.
Məlumata görə, bununla da administrasiyanın rus neftinin bir hissəsinə tətbiq olunan sanksiyaları müvəqqəti yumşaltdığı qısa dövr faktiki olaraq başa çatıb. Həmin qərar normal şəraitdə qadağan ediləcək bəzi alışların həyata keçirilməsinə imkan verirdi.
Tramp administrasiyası ilk icazəni mart ayında, ikinci icazəni isə əvvəlki müddət başa çatdıqdan sonra aprel ayında vermişdi. Hər iki icazə yalnız tankerlərə yüklənmiş məhdud həcmdə rus neftinə aid olub.
Bu istisnalar xüsusilə Avropadakı müttəfiqlər arasında narazılıq yaradıb. Onlar sanksiyaları Rusiyanın neft gəlirlərini azaltmaq və Moskvanı Ukraynadakı müharibəni maliyyələşdirmək imkanından məhrum etmək üçün əsas vasitə hesab edirlər.
Tənqidçilər bildirirlər ki, sanksiyaların müvəqqəti yumşaldılması, xüsusilə qlobal neft qiymətlərinin kəskin artdığı şəraitdə Rusiyanın daha çox gəlir əldə etməsinə şərait yaradıb. Halbuki qərar yalnız dəniz yolu ilə həyata keçirilən neft tədarükünə aid idi.
Eyni zamanda Hindistan və İndoneziya da daxil olmaqla bəzi ölkələr istisnanın müddətinin uzadılmasını tələb ediblər. Səbəb kimi İranla müharibə və Hörmüz boğazının demək olar tam bağlanmasının qlobal bazardan gündə milyonlarla barel neftin çıxmasına səbəb olması göstərilib.
Tramp administrasiyası bu məsələ ilə bağlı mövqeyini bir neçə dəfə dəyişib. ABŞ-nin maliyyə naziri Skott Bessent aprel ayında əvvəlcə rus neftinin bir hissəsinin alınmasına imkan verən istisnanın uzadılmayacağını açıqlasa da, iki gün sonra yeni icazəni imzalayıb.
Daha sonra Senatda çıxışı zamanı Bessent bildirib ki, qərar “enerji baxımından ən həssas və yoxsul olan ondan çox ölkənin” müraciətlərindən sonra dəyişdirilib. Onun sözlərinə görə, bu addımlar Yaxın Şərqdəki qarşıdurma fonunda qlobal enerji bazarını sabitləşdirmək üçün lazım idi.
Aprel ayında olduğu kimi, Asiyadakı müttəfiqlərin təzyiqi və neft bazarındakı vəziyyətin daha da gərginləşməsi ABŞ administrasiyasını yenidən oxşar icazə verməyə sövq edə bilər.
Administrasiya aprel ayında İran neftinin bir hissəsinin alınmasına imkan verən ayrıca müvəqqəti istisnanın müddətinin də başa çatmasına icazə verib.
Qlobal etalon sayılan “Brent” markalı neftin qiyməti İranla müharibənin başlanmasından sonra kəskin artıb. Bu isə benzin, dizel yanacağı və digər neft məhsullarının bahalaşmasına səbəb olub.
Hörmüz boğazı vasitəsilə təchizatın pozulması bəzi alıcıları ABŞ də daxil olmaqla alternativ neft partiyaları axtarmağa məcbur edib.
ABŞ hökuməti enerji böhranının təsirlərini azaltmaq üçün əlavə addımlar da atıb. Beynəlxalq Enerji Agentliyi bunu neft bazarı tarixində ən böyük təchizat pozuntusu adlandırıb.
Tramp administrasiyası xarici gəmilərə avqustun ortalarınadək ABŞ limanları arasında neft və digər məhsullar daşımağa icazə verib. Bundan başqa, yanacaq xüsusiyyətləri ilə bağlı bəzi daxili tələblər də müvəqqəti olaraq yumşaldılıb.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
