Trampla Putin arasında görüşün təşkili məsələsi də əsas mövzu olaraq müzakirə olunub. Bu görüş də yenə Səudiyyə Ərəbistanında baş tutacaq. ABŞ-Rusiya danışıqlarının mümkün vurğuları, əhatə dairəsi və təsiri ilə bağlı aspektlər müzakirə olunub və bundan sonra da müzakirə olunacaq. Danışıqların yerinin özü də az əhəmiyyət kəsb etmir. Şübhəsiz ki, bu seçim, yerlə bağlı qərar turistik məqsədəuyğunluq və ya coğrafi zövqə görə deyil, mühüm, vacib siyasi detallara əsaslanaraq verilir.
Belə mühüm danışıq platformalarının mövcud olmasının təkcə danışıqlar aparan tərəflər üçün deyil, həm də danışıqlar platformasına çevrilən ölkələrin özləri üçün incə siyasi əhəmiyyəti var. Ölkələrin fövqəldövlətlər arasında danışıqlar proseslərinin platformasına çevrilməsi sırf imic üçün deyil. Bu statusu əldə etmək həm də müxtəlif məsələlərə xidmət etmək üçün siyasi çəkini artırmağa imkan verir.
Prezident İlham Əliyevin 2024-cü ilin dekabrında Dmitri Kiselyova müsahibəsində də göründüyü kimi, hətta Azərbaycan da mümkün ABŞ-Rusiya danışıqlar platforması olmaq ambisiyalarını nümayiş etdirirdi. İlham Əliyev Azərbaycanın bir neçə dəfə Rusiya və NATO-nun yüksək rütbəli hərbçilərinin, eləcə də Rusiya və ABŞ-nin yüksək rütbəli generallarının görüşlərinin keçirildiyi məkan olduğunu bu iddianın bariz şərhi kimi qeyd edib.
Nəzərdən keçirilən variantlar arasında Türkiyə variantı da olub, lakin bəlkə də bundan imtina edilib. Rusiya prezidentinin sözçüsü Dmirti Peskov Səudiyyə Ərəbistanında görüşməyin həm ABŞ, həm də onlar üçün məqbul olduğunu nəzərə alaraq, Kremlin görüşə qarşı olmadığını bildirib. Bəs Türkiyə niyə və kim üçün məqbul olmayıb?
Ankaranın nəzərdən keçirilməsi faktı beynəlxalq mətbuat nəşrlərindən məlum idi. O da şübhəsizdir ki, Ankara Ukrayna müharibəsi zamanı həmişə ABŞ-Rusiya dialoqu üçün vasitəçi platforması olmağa çalışıb. Amma 2023-cü ildən sonra İsveçin NATO-ya üzvlüyü ilə bağlı razılıq əldə etdikdən sonra Rusiya-Türkiyə münasibətlərində açıq-aşkar soyuqluq yarandı.
Putin Ərdoğanın Türkiyə prezidentinin mütəmadi olaraq xatırlatdığı Türkiyəyə dəvətini hələ də qəbul etməyib. Görünür, Türkiyə variantını qəbuledilməz hesab edən Rusiya tərəfi olub. Üstəlik, beynəlxalq mətbuatda Səudiyyə Ərəbistanı və ya Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Moskvanın təklifi olduğu barədə məlumatlar yer alıb.
Hər halda aydındır ki, çox vacib bir prosesin platforması olmaq məsələsində Türkiyə irəli salınmayıb. Bunu həyati əhəmiyyətli kimi təsvir etmək doğru olmasa da, əlbəttə ki, hadisələrin inkişafının məntiqini izləməyə imkan verəcək müəyyən bir siqnal var. Sözügedən siqnal isə Ərdoğanın tutduğu, Zelenskinin də altında olduğu “çətir”lə verildi…
Asif Cəfərov
Ordu.az
