Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın “168.am” nəşri “Milyardlarla dollar xaricdən gəlib” başlıqlı məqaləsində yazıb.
Nəşr qeyd edib ki, bu vəsaitlər əsasən Rusiyadan gəlib. Onlar hakimiyyətin siyasi gündəminə xidmət edib, lakin Ermənistan iqtisadiyyatının inkişafına yox.
“Rusiyaya qarşı tətbiq olunan sanksiyalar bugünkü Ermənistan hakimiyyəti üçün əsl xilasa çevrilib. Onsuz onların nə edəcəyini təsəvvür etmək çətindir. Son bir neçə ildə qeydə alınan və böyük fəxrlə təqdim olunan iqtisadi artımlar Ermənistan iqtisadiyyatının real inkişafının deyil, əsasən bunun hesabına baş verib. Əgər sanksiyalar olmasaydı, bu iqtisadi artımlar da olmazdı.
Bu artımlar təkcə maliyyə deyil, həm də böyük mal axınlarının xidmətindən yaranıb.
Ticarət dövriyyəsinə birbaşa təsirdən əlavə, bu proseslər Ermənistanın iqtisadi göstəricilərinə də ciddi təsir göstərib. Məsələn, sənaye üçün Rusiya qızılının rolu əvəzolunmazdır, baxmayaraq ki, bu barədə mümkün qədər az danışmağa çalışırlar. Halbuki Rusiya qızılı olmasaydı, təkcə ötən il qeydə alınan cüzi artım belə olmazdı, hətta geriləmədən qaçmaq da mümkün olmazdı. Rusiya qızılının sənayeyə təsiri o qədər böyükdür ki, qızılın 2-3 ay aktiv şəkildə təkrar ixracından sonra sənaye aylarla davam edən geriləmədən çıxdı və hətta artım da qeydə aldı. Lakin bu, inkişaf demək deyil. Belə artımlarla uzağa getmək mümkün deyil. Bu cür artımlar nə iqtisadiyyata, nə də cəmiyyətə demək olar ki, heç nə vermir”, - deyə nəşr bildirib.
KİV vurğulayıb ki, məhz buna görə də “inqilabi” adlandırılan artımlar çox vaxt adi vətəndaşın cibinə heç nə əlavə etmir, əvəzində hakimiyyətə inkişaf görüntüsü yaratmaq imkanı verir.
“Ermənistan üzərindən dövr edən maliyyə və mal axınları hakimiyyət üçün xilasedici rolunu oynamaqda davam edir. Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin başlanmasından 3-4 il keçməsinə baxmayaraq, Ermənistana hələ də böyük maliyyə vəsaitləri daxil olur. Ötən il şəxsi pul köçürmələri üzrə növbəti rekord qeydə alınıb. Təkcə bank sistemi vasitəsilə xaricdən təxminən 6 milyard dollar daxil olub.
Söhbət yalnız vətəndaşların göndərdiyi vəsaitlərdən gedir və bu məbləğ əvvəlki ilin rekordunu 142 milyon dollar üstələyib.
Lakin son bir neçə ildə xaricdən gələn vəsaitlərdə baş verən dəyişiklik təkcə həmin 142 milyon dollar fərqi ilə izah olunmur. Əvvəllər də Ermənistana xaricdən az vəsait gəlmirdi. Ancaq Rusiya-Ukrayna münaqişəsindən sonra gördüyümüz mənzərə inanılmazdır. Qısa müddətdə şəxsi pul köçürmələri vasitəsilə, yalnız bank sistemi ilə Ermənistana daxil olan maliyyə axınları demək olar ki, üç dəfə artıb”, - deyə məqalədə qeyd edilib.
Müəllif yazıb ki, əgər 2021-ci ildə bu göstərici təxminən 2,1 milyard dollar idisə, indi 6 milyard dollara çatıb.
“Bu vəsaitlərin əsas hissəsi Rusiyadan gəlir.
Ötən il də Rusiyadan daxil olan vəsaitlərin səviyyəsi son dərəcə yüksək olaraq qalıb.
Banklar vasitəsilə Ermənistana daxil olan 5 milyard 979 milyon dolların 3 milyard 878 milyon dolları rus kapitalıdır. Bu, ümumi daxilolmaların demək olar ki, 65 faizini təşkil edib.
Rusiyadan Ermənistana pul köçürmələrinin son bir neçə ildə necə dəyişdiyini anlamaq üçün qeyd etmək lazımdır ki, 2021-ci ildə bütün il ərzində bu kanalla daxil olan rus kapitalı cəmi 865 milyon dollar olmuşdu. Dörd il ərzində bu məbləğ 4,5 dəfə artaraq 3 milyard 878 milyon dollara çatıb.
Dörd il ərzində ümumilikdə Rusiyadan Ermənistana 15,2 milyard dollardan çox vəsait daxil olub. Heç bir başqa ölkədən 4 il ərzində Ermənistana bu qədər vəsait daxil olmayıb. Bu pulların böyük hissəsi ticarət xarakterli olsa da, onlar iqtisadiyyata, ticarətə və xüsusilə maliyyə sektoruna birbaşa təsir göstərib. Bank sistemində qeydə alınan yüksək artımlar və əldə edilən böyük mənfəətlər də bu vəsaitlərlə bağlıdır”, - deyə KİV bildirib.
Nəşr yazıb ki, Ermənistana digər ölkələrdən də vəsaitlər daxil olur, lakin onların həcmi təkcə Rusiyadan gələn vəsaitlə müqayisədə xeyli azdır.
“Həmişə olduğu kimi, ikinci yerdə ABŞ dayanır və onun payı təxminən 12 faizdir.
Ötən il ABŞ-dən 733 milyon dollar daxil olub ki, bu da əvvəlki ildən 43 milyon dollar çoxdur.
Son 4 ildə ABŞ-dən köçürülən vəsaitlər də artıb, lakin bu artım xeyli azdır: cəmi 153 milyon dollar.
Son dövrlərdə Böyük Britaniyadan Ermənistana şəxsi pul köçürmələri kanalı ilə göndərilən vəsaitlərdə kəskin aktivlik müşahidə olunur. Əvvəllər Böyük Britaniya Ermənistanla münasibətlərdə bu sahədə aktiv olmayıb. Lakin son vaxtlar aktivlik xeyli artıb. Məsələn, ötən il bu ölkədən daxil olan maliyyə vəsaitləri demək olar ki, iki dəfə artaraq 207 milyon dollara çatıb. Halbuki cəmi 4 il əvvəl bu göstərici 40-41 milyon dollar civarında idi.
Dörd il ərzində bu göstərici 5 dəfə artıb. Lakin aktivlik xüsusilə son 1-2 ildə güclənib. Ermənistana Britaniya kapitalının bu cür artmasına nəyin səbəb olduğu məlum deyil, lakin vəsaitlər əsasən ticarət köçürmələri adı altında daxil olub. Qeyri-ticarət köçürmələri isə cəmi 22-23 milyon dollar və ya ümumi köçürmələrin 10-11 faizi qədərdir”, - deyə məqalədə qeyd edilib.
KİV bildirib ki, son 4 ildə şəxsi maliyyə köçürmələri vasitəsilə, yalnız bank sistemi üzərindən Ermənistana ümumilikdə 22,7 milyard dollar daxil olub, bunun 15,2 milyard dolları Rusiyadan gəlib.
“Bu, Ermənistan kimi kiçik iqtisadiyyata malik ölkə üçün son dərəcə böyük məbləğdir. Şəxsi köçürmələr kanalı ilə xaricdən orta hesabla ildə 5,7 milyard dollar vəsait daxil olub ki, bu da dövlət büdcəsi xərclərindən cəmi bir qədər azdır.
Bu vəsaitlərin hansı məqsədlə Ermənistana daxil olmasından və necə dövr etməsindən asılı olmayaraq, onlar iqtisadi göstəricilərə və xüsusilə maliyyə sektoruna birbaşa təsir göstərib. Başqa məsələ odur ki, bu təsirlər çox vaxt keyfiyyətli olmayıb, çünki siyasi hakimiyyət bu böyük resursları iqtisadi inkişafın və iqtisadi imkanların artırılmasının xidmətinə yönəltməkdə aciz qalıb”, - deyə nəşr vurğulayıb.
Alpər Mövludoğlu
Ordu.az
