ABŞ ordusunun “Tomahawk” qanadlı raketlərinin istehsalı ilə bağlı problemləri yaxın gələcəkdə keçmişdə qala bilər.

2027-ci ildən etibarən “Divergent Technologies” Kaliforniya ştatının Lonq-Biç şəhərində qurulan yeni istehsal müəssisəsində “Tomahawk” qanadlı raketlərinin əsas xüsusi komponentlərini 3D texnologiyası vasitəsilə istehsal etməyə başlayacaq. Müəssisə tam fəaliyyətə başladıqdan sonra ildə 30 mindən çox raket korpusu və ya 60 min döyüş başlığı korpusu istehsal edə biləcək.

3D çap texnologiyası “Raytheon”a “Tomahawk” istehsalını artırmağa necə kömək edə bilər?

“Divergent” şirkətinin istehsal gücü “Tomahawk” raketlərinin istehsalçısı olan RTX (“Raytheon”) şirkətinə ABŞ Müharibə Nazirliyi ilə əldə olunmuş razılaşma çərçivəsində dəqiq zərbə sursatlarının istehsalını artırmaqda dəstək verəcək.

“Biz ilk sınaq nümunəmizi hazırlamağa başlamışıq və artıq ilk prototiplərimiz mövcuddur. İstehsala gələn ilin ilk yarısında başlamağı planlaşdırırıq. Bu, ikinci zavodumuz üçün də mühüm addımdır”, - deyə “Divergent” şirkətinin baş direktoru Lukas Tsinger “Reindustrialize Summit” tədbiri çərçivəsində verdiyi müsahibədə bildirib.

“Oyunda olan hər kəsin dəstəyinə ehtiyacımız var. Mümkün qədər çox məhsul istehsal etməliyik və “Divergent” “Raytheon” üçün yaxşı tamamlayıcı təchizat mənbəyidir. Mövcud istehsal həlləri onların ehtiyac duyduğu həcmi təmin etmir”, - deyə Tsinger əlavə edib.

“Tomahawk” qanadlı raketi ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin döyüş gəmiləri və sualtı qayıqları tərəfindən yerüstü hədəflərə qarşı istifadə olunan uzaqmənzilli, yüksək dəqiqlikli sursatdır. Bu raket “Arleigh Burke” sinfinə məxsus idarəolunan raket esmineslərində, “Ticonderoga” sinfinə məxsus idarəolunan raket kreyserlərində və “Ohio” sinfinə məxsus idarəolunan raket daşıyan sualtı qayıqlarda istifadə olunur.

3D çap texnologiyasının tətbiqi ABŞ ordusunun təchizat zəncirində uzun müddətdir davam edən istehsal problemlərinin həlli üçün real imkan yarada bilər. Yaxın Şərqdə həyata keçirilən “Epic Fury” əməliyyatı uzunmüddətli döyüş əməliyyatlarını davam etdirməyin nə qədər çətin olduğunu nümayiş etdirdi.

ABŞ ordusu bərabər səviyyəli olmayan rəqibə qarşı cəmi bir neçə həftə ərzində çox böyük həcmdə uzaqmənzilli və yüksək dəqiqlikli sursat, o cümlədən “Tomahawk” qanadlı raketləri istifadə etdi. Kampaniyanın yalnız ilk 72 saatı ərzində ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri təxminən 400 “Tomahawk” raketi buraxıb ki, bu da xidmətin aktiv ehtiyatında olan raketlərin təxminən 10 faizinə bərabərdir.

Dörd həftəlik döyüş əməliyyatlarından sonra isə Hərbi Dəniz Qüvvələri 850-dən çox qanadlı raket istifadə edib. Bu göstərici 2003-cü ildə İraqa qarşı əməliyyat zamanı istifadə olunmuş raketlərin sayından təxminən 50 vahid çoxdur.

“Tomahawk” qanadlı raketi haqqında

İstifadəyə qəbul olunma tarixi: 1983-cü il

İstehsal sayı: Açıqlanmır

Uzunluğu: 5,56 metr (sürətləndirici blok olmadan)

Çapı: 0,52 metr

Buraxılış çəkisi: 1300 kiloqram

Güc qurğusu: “Williams International” F107-WR-402 turboreaktiv mühərriki və bərk yanacaqlı sürətləndirici

Buraxılış platformaları: Müxtəlif platformalardan, yəni şaquli buraxılış sistemlərindən, torpedo aparatlarından və mobil buraxılış qurğularından istifadə edilə bilər

İdarəetmə sistemi: Ehtiyatlı GPS, inertial naviqasiya sistemi, TERCOM, DSMAC və aktiv radar axtarış başlığı

Mənzili: Versiyadan asılı olaraq adətən 1700 kilometrdən çox

Maksimum sürəti: Təxminən 920 km/saat

Döyüş başlığı: Versiyadan asılı olaraq təxminən 310 kiloqram

Qiyməti: “Block V” versiyasının bir raketi təxminən 3,65 milyon dollar təşkil edir

“Tomahawk” ən azı yeddi qabaqcıl komponentdən ibarət mürəkkəb silah sistemidir. Bu komponentlərə müasir elektronika, idarəetmə sistemləri və xüsusi istiliyədavamlı qoruyucu elementlər daxildir. Raketin mürəkkəb quruluşa malik olması səbəbindən ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin yeni “Tomahawk” əldə etməsi iki ilə qədər vaxt apara bilər.

Nəticədə raketin illik istehsal tempi uzun müddət ərzində təxminən 90 vahid səviyyəsində qalıb. Bu isə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin İrana qarşı əməliyyatların ilk 72 saatında istifadə etdiyi raket sayından üç dəfədən çox azdır.

ABŞ-dən başqa, Avstraliya, Böyük Britaniya və Niderland da bu qabaqcıl sursatdan istifadə edir. İstehsal həcminin artırılması gələcəkdə beynəlxalq satışların da artmasına şərait yarada bilər.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az