Müasir müharibə mühiti artıq adi zirehli qoşun toqquşmalarından kənara çıxmış, asimmetrik təhdidlər, hibrid müharibə doktrinaları və intensiv radioelektron mübarizə vasitələri sursat sistemlərindən daha yüksək dəqiqlik, dayanıqlılıq və uyğunlaşma qabiliyyəti tələb edən səviyyəyə çatmışdır. UMTAS-GM və L-UMTAS-GM qabaqcıl istiqamətləndirmə imkanları, müxtəlif döyüş başlığı variantları və birbaşa görmə xəttindən kənar nişanalma qabiliyyətləri sayəsində bu tələblərə cavab verir. Yüksək dəqiqlik göstəricisi və operatorun nəzarət imkanlarını artıran nişanalma konsepsiyası dost qüvvələr üçün riskləri minimuma endirərkən tapşırığın effektivliyini yüksəldir.
Texniki xüsusiyyətlər (UMTAS-GM/L-UMTAS-GM)
“Blok 1” mənzili: 15 km (quru platformaları), 20 km (hava platformaları)
“Blok 2” mənzili: 32 km (quru platformaları), 50 km (hava platformaları)
“Blok 1” uzunluğu: 1,8 m
“Blok 2” uzunluğu: 2 m
Çapı: 160 mm
“Blok 1” çəkisi: 42 kq
“Blok 2” çəkisi: 60 kq
İdarəetmə sistemi: İnfraqırmızı Görüntüləyici Axtarış Başlığı (IIR), Yarımaktiv Lazer Axtarış Başlığı (YAL)
İdarəetmə tipi: “Atdım-unutdum” (fire-and-forget), “atdım-yenilədim” rejimləri
Döyüş başlığı: Tandem tank əleyhinə döyüş başlığı, yüksək partlayış qabiliyyətli qəlpəli variantlar
Uçuş sürəti: “Mach” 0,3-0,7
Sistemin layihələndirilməsində ön plana çıxan əsas xüsusiyyətlərdən biri modulluq yanaşmasıdır. Müxtəlif platformalara inteqrasiya edilə bilən quruluşu sayəsində quru texnikasından hücum helikopterlərinə qədər geniş istifadə sahəsi təqdim edir. Eyni sursat ailəsinin müxtəlif əməliyyat ssenarilərində istifadə edilə bilməsi logistika baxımından rahatlıq və təlim-baxım proseslərində standartlaşdırma üstünlüyü yaradır. Türkiyənin müdafiə sənayesi ekosistemində getdikcə güclənən sistemlərarası inteqrasiya yanaşması bu raket ailəsində də aydın şəkildə müşahidə olunur.
Texnoloji baxımdan müasir tank əleyhinə raketlərin uğuru yalnız zirehdəlmə qabiliyyəti ilə məhdudlaşmır. Hədəfin aşkar edilməsi, istiqamətləndirmənin dəqiqliyi və əks-tədbirlərə qarşı davamlılıq kimi amillər də kritik əhəmiyyət daşıyır. UMTAS-GM-in qabaqcıl elektro-optik/infraqırmızı axtarış başlığı quruluşu və “atdım-unutdum” konsepsiyası operatora atışdan sonra mövqeyini dəyişmək imkanı yaradaraq sağqalma ehtimalını artırır. Müxtəlif döyüş başlığı konfiqurasiyaları isə geniş hədəf spektrinə qarşı istifadə çevikliyi təmin edir.
Ümumi və texniki xüsusiyyətləri
Uzaq mənzilli, idarəolunan tank əleyhinə raket sistemi
“Atdım-unutdum” (fire-and-forget) və/və ya “atdım-yenilədim” qabiliyyəti
Birbaşa görmə xəttindən kənar hədəflərə nişanalma imkanı
Qabaqcıl elektro-optik/infraqırmızı axtarış başlığı
Tandem döyüş başlığı seçimi (reaktiv zirehlərə qarşı)
Müxtəlif hədəf növlərinə uyğun döyüş başlığı konfiqurasiyaları
Helikopterlərə və quru platformalarına inteqrasiya imkanı
Yüksək dəqiqlikli istiqamətləndirmə və yüksək dəymə ehtimalı
Çətin hava və ətraf mühit şəraitində fəaliyyət göstərə bilmə qabiliyyəti
Modul quruluş və platformadan asılı olmayan istifadə çevikliyi
Yerli və milli dizayn/istehsal infrastrukturu
Logistika və texniki xidmət proseslərində standartlaşdırma üstünlüyü
Asimmetrik və adi təhdidlərə qarşı effektiv istifadə
Operator təhlükəsizliyini artıran nişanalma konsepsiyası
Müasir döyüş meydanına uyğun aktual texnologiya arxitekturası
L-UMTAS-GM uzaq mənzilli tank əleyhinə raket ailəsinin lazerlə istiqamətləndirilən variantıdır. Adındakı “L” hərfi sistemin yarımaktiv lazer axtarış başlığından istifadə etdiyini göstərir. Raket hədəfin lazer nişangöstəricisi ilə işarələnməsi prinsipi əsasında fəaliyyət göstərir və əks olunan lazer enerjisini izləyərək yüksək dəqiqliklə hədəfə yönəlir.
Bu versiya əsas döyüş tanklarına, zirehli maşınlara, istehkamlaşdırılmış mövqelərə və yüksək əhəmiyyətli sabit hədəflərə qarşı effektiv istifadə üçün hazırlanıb. Lazer istiqamətləndirmə sistemi sayəsində operator hədəf üzərində davamlı nəzarəti qoruyub saxlaya və son ana qədər hədəfi yeniləyə bilər. Bu xüsusiyyət xüsusilə hərəkətli hədəflərə qarşı nişanalma zamanı mühüm üstünlük yaradır.
Sistem hücum helikopterlərinə və müxtəlif hava platformalarına inteqrasiya edilə bilir. Lazerlə işarələmə atışı həyata keçirən platformadan aparıla biləcəyi kimi, başqa hava və ya quru vasitəsi tərəfindən də həyata keçirilə bilər. Bu xüsusiyyət şəbəkə dəstəkli əməliyyat konsepsiyasına uyğun, əlaqələndirilmiş və çevik istifadə imkanı yaradır.
UMTAS-GM və L-UMTAS-GM Türkiyənin idarəolunan sursat sahəsində çatdığı texniki səviyyəni əks etdirən sistemlərdir. Yerli dizayn və istehsal infrastrukturu, daim yenilənə bilən konfiqurasiya quruluşu və modul arxitekturası sayəsində bu sistemlər yalnız mövcud əməliyyat tələblərinə deyil, gələcəkdə ortaya çıxa biləcək təhdid profillərinə qarşı da uyğunlaşdırıla biləcək potensiala malikdir.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
