Yeni müqavilə K1000ULE istehsal edən Kaliforniyada yerləşən “Kraus Hamdani” aerokosmik şirkətinin mətbuat açıqlamasında elan edilib. Tender çərçivəsində neçə aparatın alınacağı ilkin mərhələdə açıqlanmayıb.
“Operation Epic Fury” zamanı pilotsuz uçuş aparatlarının yüksək itki səviyyəsini və müasir münaqişələrdə daha ucuz ISR ehtiyacını nəzərə alan Pentaqon aşağı qiymətli, uzunmüddətli, dözümlü və itkiyə dözümlü pilotsuz sistemlərə yönəlir.
K1000ULE pilotsuz uçuş aparatı haqqında
İstifadəyə verildiyi il: 2020-ci illərin əvvəlləri
İstehsal sayı: məlum deyil
Uzunluq: 9,8 fut (3 m)
Qanad açılımı: variantdan asılı olaraq 16-20 fut (4,9-6,1 m)
Çəki: 42,5 funt (19,3 kq)
Mühərriklər: iki pərli mühərrik
Maksimal sürət: 46 mil/saat (74 km/saat)
Uçuş məsafəsi: məlum deyil, təxminən 75 saat uçuş müddəti
Uçuş hündürlüyü limiti: 20.000 fut
Yüklənmə: 5,5 funt (2,5 kq) faydalı yük, sensorlar, rabitə və radioelektron mübarizə avadanlığı daşıya bilir
Ekipaj: pilotsuz
K1000ULE ISR və rabitə retranslyasiyası həyata keçirə bilən 2-ci qrup pilotsuz uçuş aparatıdır. Mahiyyət etibarilə, yanacaq tələb etmədən çoxgünlük davamlılığı təmin edən “psevdosatellit” kimi fəaliyyət göstərir. Aparat çox portativdir və SUV tipli avtomobildən buraxıla bilər. Platforma sürət və ya atəş gücündən çox, davamlılıq və maksimum çeviklik üçün hazırlanıb.
K1000ULE günəş panelləri və bort batareyaları sayəsində 75 saatdan çox fasiləsiz uçuş həyata keçirə bilir. Kiçik pərli mühərriklərin işləməsini təmin edən bu sistemlə yanaşı, aparat havadakı termal axınları aşkar etmək və onlardan istifadə etmək üçün süni zəka tətbiq edir, quşların süzmə uçuşunu təqlid edir, bu isə mühərrikin vaxtın 80 faizinə qədər söndürülmüş vəziyyətdə işləməsinə imkan verir. Avtopilot sistemi açıq mənbəli “ArduPilot” platformasında işləyir və Ukrayna döyüş təcrübəsinə əsaslanan yeniləmələr alıb. 20.000 fut xidmət hündürlüyü ona hava şəraitinin və mülki aviasiyanın üzərində fəaliyyət göstərməyə imkan verir.
Rabitə üçün K1000ULE havada şəbəkə düyünü kimi fəaliyyət göstərən və köhnə sistemləri müasir sistemlərlə birləşdirən ATNE++ sistemindən istifadə edir. Bort avadanlığı ona mübahisəli mühitlərdə işləməyə imkan verir. Əslində, K1000ULE-nin proqram təminatı və şəbəkə imkanları aerodinamik quruluşundan daha vacib hesab olunur və bu, döyüş dizayn fəlsəfəsindəki tendensiyaları əks etdirir.
Əməliyyat baxımından K1000ULE artıq Quru Qoşunları, Hərbi Dəniz Qüvvələri və SOCOM tərəfindən istifadə olunur və Hind-Sakit okean regionunda, Yaxın Şərqdə və Afrikada tətbiq edilib. Mülki sahədə isə neft sənayesində uzaqməsafəli monitorinq üçün istifadə olunub. Yəni bu, elmi eksperiment deyil, sınaqdan çıxmış platformadır.
ABŞ ordusuna İran əleyhinə yeni tip pilotsuz uçuş aparatı lazımdır
Müqavilənin vaxtı əhəmiyyətlidir. “Operation Epic Fury” zamanı 20-dən çox MQ-9 “Reaper” pilotsuz uçuş aparatı itirilib, İran hava hücumundan müdafiə sistemləri və əməliyyat qəzaları MQ-9 üçün yüksək itki səviyyəsinə səbəb olub. ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin üzləşdiyi problem ondan ibarətdir ki, MQ-9 həm həssas, həm də bahalıdır. K1000ULE isə xeyli ucuzdur, vahid qiyməti on minlərlə dollar səviyyəsindədir, halbuki MQ-9-un qiyməti 30 milyon dollardır. Hətta K1000ULE o qədər ucuzdur ki, onu vurmaq üçün istifadə edilən zenit raketləri çox vaxt daha bahalıdır və bu da maliyyə baxımından məhdud imkanlı qüvvələrin bu aparatları hədəfə almamasına stimul yaradır.
Strateji baxımdan MQ-9-dan K1000ULE-yə keçid aşağı qiymətli ISR istiqamətinə yönəlməni göstərir. Daha çox pilotsuz uçuş aparatı, daha böyük kütlə və daha az bahalı sistemlər tendensiya kimi görünür. Eyni zamanda Pentaqon atəş gücündən çox davamlı müşahidəyə üstünlük verir, satınalma qərarları zərbə imkanlarından çox fasiləsiz müşahidəyə əsaslanır. Şəbəkələr də paylanmış xarakter alır, mesh əsaslı rabitə və mərkəzləşdirilməmiş əməliyyatlar genişlənir. Bu, uzun məsafələr və məhdud bazalara malik Hind-Sakit okean regionu üçün xüsusilə vacibdir.
Gələcəkdə ISR sistemlərinin ucuz, uzunmüddətli və şəbəkələşmiş olması gözlənilir, K1000ULE məhz bu xüsusiyyətləri özündə birləşdirir. Platformanın məhdudiyyətləri də aydındır, faydalı yükü kiçikdir və kinetik təhdidlərə qarşı demək olar ki, heç bir qorunması yoxdur. K1000ULE MQ-9-un tam əvəzi deyil, lakin daha kiçik “psevdosatellit” platforması satınalma strategiyasındakı artan tendensiyaları əks etdirir.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
