Ordu.az xəbər verir ki, bu müqavilə Fransa-İtaliya birgə istehsalı olan yeni nəsil platforma üçün imzalanmış ilk ixrac müqaviləsi olma xüsusiyyəti daşıyır.
Təhvillərin 2028-ci ildə başlaması planlaşdırılır, Danimarka isə bu sistemi istifadə edən üçüncü ölkə olacaq və Fransa ilə İtaliyaya qoşulacaq. Əsas podratçı “Thales” və MBDA ortaq müəssisəsi olan “Eurosam”dır. “Thales” radar, komanda-idarəetmə sistemi və “Aster” raketinin axtarıcı başlığını təmin edir.
Müqavilə 2026-cı ilin birinci rübündə imzalanıb və təxminən 1,47 milyard avro, yəni 1,7 milyard dollar dəyərində dörd sistemin ilk tədarükünü əhatə edir. Bu alış Danimarkanın təxminən 58 milyard Danimarka kronu, yəni təxminən 7,8 milyard avro / 9,1 milyard dollar büdcəli milli hava hücumundan müdafiə proqramının bir hissəsidir və uzun və orta mənzil təbəqələrində ümumilikdə səkkizədək SAMP/T NG sisteminin tədarükünü nəzərdə tutur. “Thales” bu müqaviləni birinci rüb maliyyə nəticələrində 100 milyon avrodan yuxarı “böyük sifariş” kateqoriyasında qeydə alıb. Danimarka konfiqurasiyası “Thales Ground Fire 300” radarı ətrafında formalaşacaq.
“Patriot” əvəzinə SAMP/T NG seçimi
Danimarkanın SAMP/T NG seçimi avtomatik üstünlük verilmiş seçim olmayıb. Kopenhagen rəhbərliyi sistemi ABŞ istehsalı “Patriot” PAC-3 MSE-yə qarşı şüurlu şəkildə seçib. Danimarkanın müdafiə naziri Troels Lund Poulsen bu qərarı 2025-ci il sentyabrın 12-də “Patriot” sistemlərinin təhvil müddətlərinin qəbuledilməz dərəcədə uzun hesab edilməsindən sonra açıqlayıb.
Ukrayna müharibəsi və İranla bağlı münaqişələr səbəbindən artan tələb “Patriot” təhvil müddətlərini ciddi şəkildə uzadıb. İsveçrə də 2026-cı ilin martından etibarən öz “Patriot” sifarişində 4-5 illik gecikmələr yaşandığını bildirib. Danimarka isə bu müddəti gözləmək istəməyib və 2028-ci il təhvil qrafiki təqdim edən SAMP/T NG sistemini daha sürətli əməliyyat həlli kimi qiymətləndirib.
Sistemin texniki infrastrukturu
Danimarkanın aldığı sistem “Thales”in iki əsas komponenti üzərində qurulur. Bunlardan birincisi S diapazonunda işləyən tam rəqəmsal aktiv fazalı anten qəfəsli “Ground Fire 300” radarıdır. 2025-ci ilin əvvəlində seriyalı istehsala daxil olan radar 2025-ci il dekabrın 15-də Fransadakı “Biscarrosse” sınaq poliqonunda SAMP/T NG-nin Fransa konfiqurasiyası ilə keçirilən atış sınağını uğurla tamamlayıb.
Radar 400 kilometrədək müşahidə məsafəsi, 360 dərəcə əhatə, 90 dərəcə hündürlük izləmə və 1 saniyəlik hədəf yeniləmə müddəti təqdim edir. Eyni anda PUA-lar, döyüş təyyarələri, qanadlı raketlər və ballistik raketlər də daxil olmaqla geniş təhdid spektrini aşkar və izləyə bilir.
İkinci əsas komponent isə “Thales” və MBDA əməkdaşlığı ilə hazırlanmış Yeni Nəsil Nişanalma Moduludur (ME-NG). Bu modul radar məlumatlarını emal edən, təhdidləri prioritetləşdirən və önləmə fəaliyyətlərini idarə edən sistemin “beyni” kimi fəaliyyət göstərir. Açıq arxitekturası sayəsində NATO və Avropa inteqrasiya olunmuş hava hücumundan müdafiə şəbəkələri ilə uyğun şəkildə işləyə bilir. “Thales” eyni zamanda atəş idarəetmə sisteminin əsas inteqratoru mövqeyindədir.
“Aster” raketləri və əməliyyat təcrübəsi
Sistemdə “Aster 30 Block 1” və “Block 1NT” raketlərindən istifadə ediləcək və bu raketlərin axtarış başlıqları “Thales” tərəfindən təmin olunur. “Aster” raket ailəsi sahədə real döyüş təcrübəsinə malikdir. Fransa 2023 və 2024-cü illərdə Ukraynaya yerləşdirdiyi SAMP/T sistemləri ilə Rusiya ballistik və qanadlı raketlərini önləmə tapşırıqlarında bu sistemdən istifadə edib.
Bu əməliyyat təcrübəsi sistemi yalnız çəkindirmə deyil, real müharibə şəraiti üçün alan Danimarka baxımından kritik əhəmiyyət daşıyır. “Aster” raketləri həmçinin Fransa, İtaliya və Britaniya donanmalarında istifadə olunur və bu vəziyyət NATO daxilində geniş logistika və sənaye dəstəyi şəbəkəsi təmin edir.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
