Ordu.az xəbər verir ki, Malayziyanın müdafiə naziri Məhəmməd Xalid Nordin parlamentdə çıxışı zamanı KONGSBERG “Defence & Aerospace” şirkətinə qarşı qaldırılan iddiada təxminən 257 milyon dollar məbləğində təzminat tələb etdiklərini açıqlayıb.
Nazir bildirib ki, tələb olunan məbləğ hökumətin həyata keçirdiyi ödənişləri və təhvil verilməyən raket sistemləri səbəbindən yaranan əlavə xərcləri əhatə edir.
Norveç hökuməti may ayında qüvvəyə minən yeni müdafiə ixrac siyasəti çərçivəsində NSM gəmi əleyhinə raket sisteminin və buraxılış qurğularının Malayziyaya ixracını dayandırıb.
Oslo administrasiyası ölkənin ən həssas müdafiə texnologiyalarının bundan sonra yalnız NATO üzvlərinə və yaxın tərəfdaş ölkələrə ixrac ediləcəyini açıqlayıb. Malayziya isə bu siyahıya daxil edilməyib.
Qərardan sonra Kuala Lumpur administrasiyası əvvəlcə diplomatik təşəbbüslər irəli sürüb, daha sonra Norveç hökuməti və KONGSBERG qarşısında təzminat və ödənilmiş vəsaitlərin geri qaytarılması prosesinə başlayıb.
Malayziya 2018-ci ildə imzalanmış təxminən 145 milyon dollar dəyərində əsas müqavilə çərçivəsində altı ədəd “Maharaja Lela” sinfinə məxsus Sahil Döyüş Gəmisi üçün NSM gəmi əleyhinə raket sistemi almağı planlaşdırırdı.
Bundan əlavə, 2025-ci ildə iki ədəd “Lekiu” sinfinə məxsus freqata NSM raket sisteminin inteqrasiyasını nəzərdə tutan təxminən 11,19 milyon dollar dəyərində əlavə müqavilə də imzalanmışdı.
Malayziya Müdafiə Nazirliyi daha əvvəl açıqlamışdı ki, əsas müqavilə üzrə ödənişin təxminən 95 faizi raketlərin təhvili ləğv edilməzdən əvvəl həyata keçirilib.
Malayziyanın Baş naziri Ənvər İbrahim də daha əvvəl bildirib ki, ölkəsi 2018-ci ildən etibarən müqavilə üzrə bütün öhdəliklərini tam yerinə yetirib və Norveçi eyni xoş niyyəti nümayiş etdirməməkdə tənqid edib.
“Malayziya bütün öhdəliklərini diqqətlə, sadiqliklə və tərəddüd etmədən yerinə yetirib. Görünür, Norveç eyni xoş niyyəti göstərməyib”, - deyə o bildirib.
2026-cı il iyunun əvvəlində Sinqapurda keçirilən “Shangri-La Dialogue” çərçivəsində Norveçin müdafiə naziri Tore Sandvik ilə görüşən Malayziyanın müdafiə naziri Məhəmməd Xalid Nordin Norveç tərəfinin ixrac lisenziyasının ləğvinə görə rəsmi üzr istədiyini açıqlamışdı.
Görüş zamanı Malayziya ödənilmiş vəsaitlərin geri qaytarılmasını tələb edib, Norveç hökuməti isə məsələyə baxılacağını bildirib. Lakin son açıqlama ilə Kuala Lumpur administrasiyası prosesi yalnız diplomatik səylərlə məhdudlaşdırmayaraq hüquqi mərhələyə keçirib.
NSM raketlərinin təhvilinin ləğvindən sonra Malayziya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmi əleyhinə raket ehtiyacını ödəmək üçün alternativ variantları qiymətləndirməyə başlayıb. Bu çərçivədə Kuala Lumpur administrasiyasının ROKETSAN tərəfindən hazırlanmış ATMACA gəmi əleyhinə raketi də daxil olmaqla müxtəlif sistemlər üzərində işlədiyi bildirilir.
Tərəflər arasında qısa müddət əvvəl gəmi əleyhinə raket sahəsində əməkdaşlığı nəzərdə tutan anlaşma memorandumu da imzalanıb. Buna görə də ATMACA-nın NSM proqramını əvəz edə biləcək ən güclü namizədlərdən biri olduğu qiymətləndirilir.
ROKETSAN tərəfindən milli imkanlarla hazırlanmış ATMACA gəmi əleyhinə raketi 250 kilometrdən çox mənzilə malikdir. Aktiv radar axtarış başlığı ilə təchiz edilən raket aşağı radara görünmə qabiliyyəti və “Super Sea-Skimming” uçuş profili sayəsində dəniz səthinə çox yaxın hündürlükdə hərəkət edə bilir.
ATMACA qabaqcıl üçölçülü tapşırıq planlaşdırma qabiliyyəti sayəsində hədəfə müxtəlif marşrutlar üzrə yaxınlaşa bilir. Raket buraxıldıqdan sonra məlumat bağlantısı vasitəsilə marşrut yenilənməsi ala və suüstü hədəfləri yüksək dəqiqliklə nişan ala bilir.
Türkiyənin ilk milli gəmi əleyhinə raketi olan ATMACA, Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin ABŞ istehsalı “Harpoon” raketlərindən asılılığını azaldan kritik sistemlərdən biri hesab olunur.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
