Məlumata görə, görüşdə ikitərəfli münasibətlər, Yaxın Şərqlə bağlı mövzular müzakirə edilib, Suriyadakı vəziyyətin tənzimlənməsi istiqamətində işin vacibliyi vurğulanıb, həmçinin Hakan Fidana Ər-Riyadda Rusiya-ABŞ danışıqları barədə məlumat verilib.
Yeri gəlmişkən, bu danışıqlarda iştirak edən dövlət katibi Marko Rubionun Yohannesburqa getmədiyi və G20 xarici işlər nazirlərinin görüşündə iştirak etməyəcəyi məlum idi. Səbəb bəlkə də odur ki, Cənubi Afrika Respublikası Qəzza münaqişəsində güclü anti-İsrail mövqe tutub, məhz Yohannesburq Netanyahuya qarşı Haaqa Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsində iddia qaldırıb və bu, sonradan onun həbsi ilə bağlı qərara səbəb olub.
Rubio Ər-Riyaddakı görüşdən əvvəl Münxen Təhlükəsizlik Konfransında Fidanla görüşüb. Rusiya-ABŞ danışıqları zamanı birbaşa Türkiyə ilə bağlı hər hansı məsələyə, ümumiyyətlə, Moskva və Vaşinqtonun müzakirə edə biləcəyi və ya müzakirə etməyi planlaşdırdığı məsələlər və gündəm çərçivəsində Ankaranın roluna toxunulubmu?
Ər-Riyadda ABŞ-Rusiya danışıqlarının və bəlkə də daha geniş sövdələşmə prosesinin başlandığı gün Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ankarada Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskini qəbul edib, eyni zamanda NATO-nun Baş katibi Mark Rutte ilə də telefon danışığı aparıb. Maraqlıdır ki, məsələn, Fidanla görüş zamanı Lavrov ona Ər-Riyad görüşü ilə bağlı məsələlər barədə məlumat verir, lakin dərc olunan açıqlamalarda Fidanın da Zelenskinin Ankaradakı danışıqları ilə bağlı Lavrova məlumat verməsi qeyd edilmir.
Əlbəttə, Fidanın özü də Ər-Riyaddakı Lavrov-Rubio danışıqlarından fərqli olaraq Zelenski ilə danışıqlar aparmayıb, amma hər halda, şübhəsiz ki, ona müəyyən qədər məlumat verilə bilərdi. Bu, məsələn, Rusiya tərəfinin Kiyev-Ankara səviyyəsində müzakirə olunanlarla çox da maraqlanmadığını sübut edirmi? Çünki Moskvanın Türkiyəni bu prosesdə tərəfdaş kimi görmək niyyəti yoxdur.
Nəhayət, xatırlamaq yerinə düşər ki, beynəlxalq mətbuatda yayılan məlumatlara görə, Türkiyə də Rusiya-ABŞ danışıqları üçün məkan kimi nəzərdən keçirilirdi, lakin Rusiya tərəfi ya Birləşmiş Ərəb Əmirliklərini, ya da Səudiyyə Ərəbistanını təklif edib. Lakin Zelenskinin səfəri və məlum “çətir” çox şeydən xəbər verir. Bu baxımdan, Rusiya-ABŞ danışıqlar prosesi nəticəsində Türkiyənin beynəlxalq rolunun yenidən nəzərdən keçirilməsi bəlkə də qaçılmaz olacaq. Üstəlik, bu yenidən nəzərdən keçirmə aşağıya deyil, yuxarıya doğru olacaq. Yəni, Türkiyənin üst qrupda olmaq üçün atdığı addımlar baş tutacaq və Ankara qlobal rollarla öz mövqelərini gücləndirəcək.
Asif Cəfərov
Ordu.az
