İclasın gündəliyi və ya aparılan müzakirələr barədə məlumat verilməsə də, Prezident Aparatından verilən açıqlamada Milli Təhlükəsizlik Sənədinin yeniləndiyi bildirilib. Türkiyənin bir sıra KİV-lərinin yazdığına görə, bu sənəd qeyri-rəsmi olaraq “Qırmızı kitab” adlanır, hər beş ildən bir yenilənir, əlavələr və düzəlişlər edilir.
Müvafiq olaraq, Türkiyədə və regionda baş verən və gözlənilən hadisələr nəzərə alınmaqla, 2020-ci ildə qəbul edilən sənədə dəyişikliklər edilib. “Anadolu” Prezident Aparatının ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin sosial şəbəkədəki paylaşımına istinadən bəzi təfərrüatlar yayıb. Açıqlamaya görə, Türkiyə ölkə daxilində və onun hüdudlarından kənarda fəaliyyət göstərən terrorçu qruplarla mübarizəni milli təhlükəsizlik prioriteti hesab edib.
Xüsusilə vurğulanır ki, Türkiyə Suriyada fəaliyyət göstərən PKK-YPG birləşmələrinin bu ölkədəki vəziyyətdən nəyin bahasına olursa-olsun öz maraqları üçün istifadə etməyə cəhd etməsinə icazə verməyəcək. Ankara Suriyanın unitar quruluşunun və ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanmasını, ölkədə bütün etnik, dini, hətta məzhəb qruplarının iştirakı ilə siyasi sistemin formalaşmasını təhlükəsizlik məsələsi kimi qiymətləndirib.
Sənəd daha sonra təcavüz kimi xarakterizə edilən İsrailin Suriyadakı mövcudluğundan bəhs edir. Türkiyə hesab edir ki, İsrail Silahlı Qüvvələrinin Suriya ərazisindən çıxarılması məsələsi beynəlxalq siyasi gündəmə gətirilməlidir. Lakin Qəzzada atəşkəsdən və müstəqil Fələstin dövlətinin yaradılmasından bəhs edilmir. Göründüyü kimi, “Qırmızı kitab”ın bu hissəsi ümumi ifadələrlə olsa belə, nəşr olunma mövzusu deyil.
Əvəzində bu məqsədəuyğunluq ictimailəşdirilib, Türkiyə dünyanın müxtəlif yerlərində, o cümlədən Afrika, Yaxın Şərq və Balkanlarda münaqişələrin həlli istiqamətində səylərini gücləndirərək, qlobal təhlükəsizliyin bərqərar olmasına dəstək verməyə davam edəcək. Maraqlıdır ki, Cənubi Qafqaz bu kifayət qədər geniş geosiyasi mənzərədən kənarda qalıb.
Türkiyə Cənubi Qafqazda həll olunası problemin olmadığına inanır, yoxsa bunların mövcudluğunu öz milli təhlükəsizliyinə təhdid hesab etmir? İstisna deyil ki, Ankara öz hərbi-siyasi təşəbbüslərinin Qafqaz istiqamətini də “Qırmızı kitab”ın nəşr olunma mövzusu olmayan “səhifəsi” hesab edir və bu barədə ictimaiyyətə heç nə demir.
Elə həmin gün, yəqin ki, Türkiyə Milli Təhlükəsizlik Şurasının iclasından sonra Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanla ABŞ-nin yeni təyin olunmuş dövlət katibi Marko Rubio arasında ilk telefon danışığı baş tutması son dərəcə vacibdir. Rəsmi açıqlamaya görə, Fidan amerikalı həmkarını salamlayıb və əmin edib ki, Türkiyə ABŞ-nin strateji müttəfiqi kimi münaqişələrin həlli istiqamətində ABŞ-nin səylərini dəstəkləməyə hazırdır.
Bu telefon danışığı hələlik sırf tanışlıq xarakteri daşıyan sayıla bilər, lakin Türkiyə xarici işlər nazirinin ABŞ dövlət katibinin əlaqə saxladığı ilk rəsmilər arasında olması heç də təsadüfi deyil. Türkiyənin redaktə etdiyi “Qırmızı kitab” ABŞ-nin yeni administrasiyasının xarici siyasət doktrinasına nə dərəcədə daxil ediləcək?
Göründüyü kimi, Türkiyə-ABŞ münasibətlərini qiymətləndirmək üçün “lakmus kağızı” ABŞ-nin Suriyadakı hərbi varlığının gələcəyi ilə bağlı prezident Trampın qərarı olacaq. Bu isə Türkiyənin Qafqaz siyasətinə də təsir edə bilər.
Firuz Bağırov
Ordu.az
