İki ədəd “Black Hawk” helikopterinin hər hansı insan müdaxiləsi olmadan yan-yana həyata keçirdiyi qol uçuşu avtonom formasiyaların konsepsiya olmaqdan çıxaraq əməliyyat reallığına çevrildiyini sübut edib.
Ordu.az xəbər verir ki, “Sikorsky”, DARPA və ABŞ ordusunun əməkdaşlığı ilə həyata keçirilən layihədə MATRIX sistemi ilə təchiz edilən UH-60MX platforması aviasiyada avtonomiya həddini aşaraq ordunun istifadəsinə təqdim olunmağa hazır vəziyyətə gəlib.
Aviasiya dünyası avtonomiyanı uzun müddətdir “gələcəyin hədəfi” kimi müəyyən edirdi. Lakin MATRIX texnologiyasının inteqrasiya edildiyi UH-60MX helikopterlərinin təhvil prosesinə daxil olması bu texnologiyanın artıq texniki yetkinliyə çatdığını göstərir. “Fly-by-wire” idarəetmə sistemləri ilə tam uyğun işləyən bu texnologiya sayəsində hava vasitələri ən mürəkkəb manevrləri belə sistem nəzarəti altında həyata keçirə bilir.
Operatorlar üçün tapşırıq idarəetməsi dövrü
Sistemin gətirdiyi ən böyük yenilik pilotların üzərindəki koqnitiv yükün radikal şəkildə azalmasıdır. MATRIX sistemi pilotun hava vasitəsini idarə etmək məcburiyyətini aradan qaldıraraq şəxsi heyəti birbaşa tapşırıq menecerinə çevirir. Operatorlar artıq tapşırıq hədəflərini planşet interfeysi üzərindən sistemə ötürür və qabaqcıl alqoritmlər ilə sensor füzyonu sayəsində təhlükəsiz uçuş planı saniyələr içində avtomatik olaraq yaradılır. İnsan faktorundan qaynaqlanan yorğunluq və ya diqqət dağınıqlığı kimi risklərin aradan qaldırıldığı bu yeni dövrdə hər əməliyyat yüksək dəqiqliklə və eyni standartda tamamlanır. Üstəlik, bu texnologiya yalnız fırlanan qanadlı platformalarla məhdud qalmayıb, kiçik pilotsuz uçuş aparatlarından yük təyyarələrinə və reaktiv təyyarələrə qədər 20-dən çox fərqli platformada uğurunu sübut etmiş vəziyyətdədir.
MATRIX proqramı rəqəmlərlə
Sistemin etibarlılığı indiyə qədər əldə edilən konkret məlumatlarla dəstəklənir. Proqram çərçivəsində bu günə qədər əldə olunan göstəricilər sistemin texniki dərinliyini ortaya qoyur:
Meyar - Əldə olunan göstərici
Ümumi uçuş saatı - 1000+ saat
Uğurlu nümayiş - 500+ ədəd
Təlim keçmiş operator - 100+ (hərbi və mülki)
Fərqli platforma testi - 20+ hava vasitəsi
Növbədə nə var?
“Sikorsky” və DARPA-nın həyata keçirdiyi işlərin son hədəfi tapşırıqların çətinlik dərəcəsi nə olursa-olsun, avtonom sistemlər sayəsində uğur nisbətini artırmaqdır. MATRIX sistemi ilə təchiz edilən platformaların inventara daxil olması ilə birlikdə, meşə yanğınlarından logistika dəstəyi əməliyyatlarına qədər bir çox sahədə avtonom qol uçuşlarının standart tətbiqə çevrilməsi gözlənilir.
