Ordu.az xəbər verir ki, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri və Hərbi Dəniz Qüvvələri platformalarını əhatə edən müqavilələr mühərrikin əməliyyat istifadəsinin davam etməsini təmin etməyi hədəfləyir.
Müqavilələr və maliyyə detalları
J85 mühərriklərinə yönəlmiş tədarük prosesi “General Electric” tərəfindən həyata keçirilir. 2024-cü ilin dekabrında təxminən 107,8 milyon dollar dəyərində verilən əsas təhvil sifarişini 2025 və 2026-cı illərdə edilən ümumilikdə 70,7 milyon dollarlıq əlavə müqavilə dəyişiklikləri izləyib.
Sözügedən artımlar 2025-ci ilin martı, 2025-ci ilin dekabrı, 2026-cı ilin yanvarı və 2026-cı ilin aprelində edilən hissə əsaslı istehsal və təhvil tənzimləmələrini əhatə edir. Bütün müqavilələr Virciniya ştatının Richmond şəhərindəki “Defense Logistics Agency Weapons Support” tərəfindən həyata keçirilib.
J85 mühərrikinin əməliyyat rolu
1950-ci illərin sonunda hazırlanan J85 “turbojet” mühərriki bu gün hələ də aktiv şəkildə istifadə olunan nadir sistemlərdən biri olmaq xüsusiyyətini daşıyır. Mühərrik ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin pilot hazırlığında istifadə etdiyi T-38 “Talon” və ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin “aqressor” tapşırıqlarında istifadə etdiyi F-5 döyüş təyyarələrində görev yerinə yetirir.
Bu iki əsas tapşırıq sahəsi J85 mühərrikini yalnız köhnə platforma komponenti olmaqdan çıxararaq aktiv əməliyyat ehtiyaclarının mərkəzinə yerləşdirir.
Pilot hazırlığı zənciri və kritik asılılıq
T-38 “Talon” platforması ABŞ-də döyüş pilotu hazırlığı prosesinin əsas elementlərindən biri kimi önə çıxır. F-22, F-35 və B-2 kimi qabaqcıl nəsil platformalara keçid edən pilotlar təlim proseslərinin mühüm hissəsini T-38 üzərində tamamlayırlar.
Bu səbəbdən J85 mühərriklərinin xidmətdə qalması yalnız bir platformanın deyil, bütün pilot hazırlığı ekosisteminin davamlılığı baxımından kritik əhəmiyyət daşıyır.
Aqressor tapşırıqları və təlim qabiliyyəti
ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri F-5 platformalarını aqressor eskadrilyalarında istifadə edərək pilotlara real təhdid simulyasiyası təqdim edir. Bu çərçivədə J85 mühərriki təlim tapşırıqlarında zəruri performans və itələmə-çəki nisbətini təmin edərək platformanın effektivliyini qoruyur.
Bu tapşırıqlar müasir hava döyüşündə pilotların taktiki hazırlığına birbaşa təsir edən elementlər arasında yer alır.
Tədarük strukturu və tək mənbə vəziyyəti
J85 mühərriklərinin istehsalı və texniki məlumatları tamamilə “General Electric”in nəzarətindədir. Bu səbəbdən müqavilələr “tək mənbə” (sole-source) üsulu ilə həyata keçirilir.
Mühərrikin istehsal infrastrukturu, texniki sənədləri və sertifikasiya tələbləri nəzərə alındıqda, alternativ istehsalçının olmaması bu üsulu məcburi edir.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
