Nasist Almaniyasının Tank Dizaynında Üstünlüyü
Nasist Almaniyası İkinci Dünya Müharibəsində bir çox şey ilə yadda qaldı ki, onların da heç biri müsbət deyildi.
Buna baxmayaraq, Adolf Hitlerin rejimi müharibə dövründə düşmənlərindən üstün olduğu bir sahədə fərqlənirdi: mühəndislik qabiliyyəti. Xüsusilə, nasistlər əsas döyüş tanklarının (MBT) istehsalında rəqibsiz idilər. Onların “Panzer” tankları dövrünün ən güclü sistemlərindən biri hesab olunurdu.
Lakin bu üstünlük uzun sürmədi. Müharibənin sonuna doğru Almaniyanın sənaye bazası tükəndi və iki cəbhədə eyni anda döyüş aparmaq məcburiyyəti istehsal gücünü iflic etdi. Berlinin daha az resursla daha güclü silahlar yaratmaq cəhdləri, əksinə, vəziyyəti daha da pisləşdirdi. Almaniyanın hər yeni tank modeli daha böyük, daha mürəkkəb və daha bahalı olurdu.
Bu gedişatın ən həddən artıq nümunələrindən biri də “P-1000 Ratte” idi—nəhəng bir döyüş gəmisini xatırladan bu tank Hitlerin Avropa cəbhəsində üstünlük qazanmaq üçün hazırlatdığı ən absurd layihələrdən biri oldu.
Hitler Niyə “Ratte” Tankını İstəyirdi?
1942-ci ildə müharibənin axını Almaniyanın əleyhinə dəyişməyə başladı. Şərq cəbhəsində SSRİ-nin güclü müqaviməti, Qərbdə isə müttəfiqlərin Afrikada üstünlük qazanması və İtaliyaya hücum hazırlıqları Hitleri getdikcə daha çox “möcüzə silahlarına” (wünderwaffe) ümid bağlamağa vadar etdi.
Alman mühəndisi Edvard Qrotte Hitlerin dəstəyini qazanan ifrat dizaynlara meyilli bir mütəxəssis idi. Qrotte “Krupp” şirkətində çalışır və “P-1000 Ratte”nin konseptual əsaslarını hazırlayırdı.
Bu layihə “Landkreuzer” (yerüstü kreyserlər) seriyasına aid idi və “P-1500 Monster” kimi digər nəhəng tanklarla yanaşı nəzərdə tutulmuşdu. Hitlerin dəstəyini qazanan bu dizaynın məqsədi düşmən qüvvələrini tamamilə əzmək üçün mobil bir qala yaratmaq idi.
“Ratte” Super Tankının Xüsusiyyətləri
Bu tankın dizaynı fantastik bir ideyanın məhsulu idi. Onun planlaşdırılan texniki göstəriciləri belə idi:
Çəkisi: 1000 ton (müqayisə üçün, “Tiger II” tankından 10 dəfə ağır)
Uzunluğu: 155 fut (təxminən 47 metr)
Eni: 46 fut (təxminən 14 metr)
Silahlanması da ölçüsü qədər qeyri-real idi:
İki ədəd 280 mm-lik dəniz topu (Almaniya döyüş gəmiləri olan “Scharnhorst” və “Gneisenau”dan götürülmüş)
128 mm-lik tank əleyhinə top
20 mm-lik zenit topları
8 ədəd 7.92 mm-lik pulemyot
Tankın zirehi 150 mm-dən 360 mm-ə qədər nəzərdə tutulurdu ki, bu da onu müasir döyüşlərdə demək olar ki, keçilməz edirdi.
Bu nəhəng tankı hərəkət etdirmək üçün isə iki ədəd 24 silindrli sualtı qayıq mühərriki nəzərdə tutulmuşdu. Bu mühərriklər birlikdə 17,000 at gücü istehsal edə bilirdi, lakin bu belə tankı yüksək sürətlə hərəkət etdirmək üçün yetərli deyildi. Hesablamalara görə, tank ən yaxşı halda 40 km/saat (25 mil/saat) sürətlə hərəkət edə bilərdi.
“Landkreuzer” adı ona təsadüfən verilməmişdi: “Ratte”də 20-40 nəfərlik ekipaj xidmət edəcəkdi. Bu ekipajın tərkibinə tuşlayıcı-operatorlar, mühəndislər və komandirlər daxil idi. Hətta tankın daxilində kiçik bir xəstəxana və kəşfiyyat üçün motosiklet anbarı planlaşdırılmışdı.
Nasist Almaniyasının Ağılsızlığı və “Ratte”nin Qeyri-Praktik Dizaynı
“Ratte” tankı Hitlerin reallıqdan uzaq müharibə strategiyasının ən bariz nümunələrindən biri idi.
İlk baxışdan tank böyük gücə malik kimi görünsə də, onun istismarı bir kabusa çevriləcəkdi. Onun əhəmiyyətli çəki problemi vardı:
Tank heç bir standart körpünü keçə bilməzdi, bu isə onun yalnız xüsusi dəmir yolu vaqonlarında və ya amfibiya texnikası ilə daşınmasını tələb edirdi.
Həddindən artıq açıq hədəf olması – bu tank istənilən düşmən bombardmançıları üçün ideal nişan nöqtəsi olardı. “Lancaster” və “B-17” kimi ağır bombardmançılar asanlıqla onu məhv edə bilərdi.
Resurs çatışmazlığı – Almaniya artıq 1942-1943-cü illərdə ciddi xammal qıtlığı yaşayırdı. Bu qədər polad, yanacaq və insan resursunu tək bir tank üçün sərf etmək absurd idi.
Bu layihə Hitlerin hərbi strategiyasındakı reallıqdan uzaq düşüncəni əks etdirirdi.
Albert Şpeer: “Ratte”nin Sonunu Gətirən Şəxs
Müharibənin son illərində Adolf Hitlerin ən yaxın silahdaşlarından biri, Almaniyanın silahlanma və istehsal naziri Albert Şpeer “Ratte” layihəsini 1943-cü ildə ləğv etdirdi.
Şpeer Hitlerin getdikcə daha çox absurd planlara yönəldiyini anlayırdı və ölkənin qalan resurslarını daha praktik layihələrə yönəltməyə çalışırdı. Bu qərar İkinci Dünya Müharibəsinin sonlarında nadir hallarda rast gəlinən bir məntiqli addım idi.
Müharibənin son aylarında Hitler Almaniyanın bütün infrastrukturlarının dağıdılması üçün “yandırılmış torpaq” strategiyasını tətbiq etmək istəsə də, Şpeer bu əmrləri yerinə yetirməkdən imtina etdi. Onun bu qərarı, müharibədən sonra Almaniyanın bərpasını asanlaşdırdı və ölkənin tamamilə məhv edilməsinin qarşısını aldı.
“Ratte” – Xəyalpərəst Düşüncənin Məğlubiyyəti
Nasist Almaniyasının süqutunun əsas səbəblərindən biri, onun qeyri-real silah layihələrinə həddindən artıq resurs ayırması idi. “Ratte” supertankı Hitlerin reallıqdan nə qədər uzaq olduğunu və onun son dövrlərdə getdikcə daha çox xəyali silahlara ümid etdiyini göstərən ən bariz nümunələrdən biri idi.
Bu tank nəinki müharibənin gedişatını dəyişə bilməzdi, əksinə, onun hazırlanmasına sərf olunacaq resurslar Almaniyanın süqutunu daha da sürətləndirə bilərdi. “Ratte” Hitlerin mənasız fantastik silah axtarışının bir simvolu kimi tarixdə qaldı.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
